Postanowienie NSA z 23 listopada 2016 r., I OZ 1275/16

Wydany

23 listopada 2016 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 listopada 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lipca 2016 roku, sygn. akt III SA/Kr 672/15 rozpoznające wniosek o przyznanie prawa pomocy

Skład

Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk

Sprawa

w sprawie ze skargi Z.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] maja 2015 roku nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 672/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 10 czerwca 2016 r. skarżący wezwany został do uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie faktów potwierdzających, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata; udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącego, w tym o wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu lub innych opłat; przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej; przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu lub o odmowie przyznania zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny; podanie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący podał, że nie dysponuje żadnymi fakturami, gdyż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Tarnowie zakazał ich doręczania. Skarżący nie jest także zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnowie.

Sąd wyjaśnił, że skarżący jest z mocy przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, dlatego też należało umorzyć postępowanie w tym zakresie. Ponadto Sąd wskazał, że nienadesłanie wymaganych dokumentów dotyczących miesięcznych wydatków skarżącego i jego rodziny uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd podkreślił, że za niewiarygodne uznał twierdzenia skarżącego, że nie uzyskuje żadnego dochodu skoro w toku postępowania podał, że podjął zatrudnienie. Poza tym nie zostało wyjaśnione w sprawie z czego utrzymuje się rodzina skarżącego, gdyż nie mając dochodu nie są oni w stanie kupić żywności, ubrań, lekarstw czy środków czystości. W ocenie Sądu, względy doświadczenia życiowego nie pozwalają przyjąć, że rodzina skarżącego jest w stanie egzystować bez jakichkolwiek środków finansowych. Tym samym, zdaniem Sądu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie złożył niezbędnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z.Ś. domagając się przyznania mu pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej, które to zażalenie w związku z istnieniem przymusu adwokackiego, musi zostać sporządzone przez podmiot do tego uprawniony jakim jest profesjonalny pełnomocnik.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zatem instytucja prawa pomocy (uregulowana w art. 246 § 1 p.p.s.a.) ma charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Pamiętać należy, że wnioskujący o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązany jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. To na wnioskodawcy ciąży więc obowiązek wykazania, że znajduje się on w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia z urzędu postępowania w celu wyjaśnienia wątpliwości co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych, albo gdy przedstawia je w sposób nierzetelny i niejasny, a przede wszystkim nieczyniący zadość wezwaniu o przedstawienie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów lub stanu rodzinnego.

W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponieważ zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opiekli społecznej, to zasadnie Sąd umorzył postępowanie z zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.

Jednocześnie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Przedstawione przez niego oświadczenia oraz brak przedłożenia żądanych przez Sąd dokumentów całkowicie uniemożliwiają dokonanie faktycznej oceny sytuacji majątkowej skarżącego oraz ustalenie czy jest on w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania. W konsekwencji niemożliwym było uznanie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., a zatem Sąd pierwszej instancji słusznie oddalił wniosek skarżącego w pozostałym zakresie.

Odnosząc się zaś do twierdzeń skarżącego dotyczących przymusu adwokackiego zawartych w rozpoznawanym zażaleniu, wskazać należy że są one całkowicie niezrozumiałe i bezpodstawne. W sprawie o sygn. akt III SA/Kr 671/15 wyrokiem z dnia 1 lutego 2016 r. stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji, zatem orzeczono na korzyść skarżącego. Od wyroku tego skarżący nie wnosił skargi kasacyjnej, a w toku postępowania nie zostało wydane przez Sąd żadne postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, na które to postanowienie powinna zostać sporządzona skarga kasacyjna przez profesjonalnego pełnomocnika.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.