Postanowienie NSA z 20 lutego 2015 r., I OZ 128/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. i M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 549/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym

Sprawa

w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Wojciech Mazur przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 549/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D.W. i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt I OZ120/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie D. i M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 549/12 odmawiające przyznania im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł skarżący D. i M.W. w piśmie z dnia 12 kwietnia 2013 r. wystąpili ponownie o zwolnienie ich od kosztów sądowych.

W dniu 2 maja 2013 r. skarżący uiścili opłatę sądową w wysokości 200 zł.

W złożonym w dniu 21 maja 2013 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy D. i M. W. wnieśli o zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podali, że łączny ich miesięczny dochód brutto wynosi 2400 zł i są współwłaścicielami działek gruntu o łącznej powierzchni 2.588 m².

Postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówił przyznania D. i M.W. prawa pomocy.

Pismem z dnia 7 października 2013 r. D. i M. W. złożyli sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia. Skarżący oświadczyli, że nie są w stanie uiścić opłaty "bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny".

W dniu 24 października 2014 r. akta sprawy II SA/Wr 549/12 powróciły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu po rozpoznaniu wniosków skarżących o wyłączenie sędziów tego Sądu od rozpoznania niniejszej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym postanowieniu przywołał treść art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") i wskazał, że ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. Sad I instancji zaznaczył, iż z oświadczenia D. i M. W. wynika, że łączny ich dochód brutto wynosi 2400 zł i są współwłaścicielami działek gruntu o łącznej powierzchni 2.588 m². Nadto z informacji, jakie posiada Sąd z innych spraw, w których D. i M. W. są skarżącymi, wynika, że pomimo przyznawania im prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym również ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, D. i M. W. w wielu sprawach ustanowili adwokata z wyboru (np. w sprawach II SA/Wr 465/08, II SA/Wr 57/09, II SA/Wr 892/11). Powyższe w ocenie Sądu I instancji świadczy o tym, że w rzeczywistości ich sytuacja materialna jest inna – lepsza niż deklarowana we wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Lakoniczność zaś wniosków i pism strony dotyczących prawa pomocy uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny jej sytuacji majątkowej, a tym samym odbiera jej możliwość ewentualnego uzyskania prawa pomocy. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt I OZ120/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie D. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 549/12 odmawiające przyznania im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a skarżący nie przedstawili żadnych nowych okoliczności wskazujących na zmianę ich sytuacji majątkowej. Nadto zauważył, że w dniu 2 maja 2013 r. skarżący uiścili opłatę sądową w wymaganej wysokości 200 zł. Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji na podstawie art. 245, art. 246 § 1 i art. 260 p.p.s.a. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D.W. i M.W. wnosząc o jego uchylenie, zmianę i przyznanie skarżącym prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną.

Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Obowiązki w tym zakresie spoczywają wyłącznie na stronie. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma więc okoliczność, że wnioskodawcy, pomimo wezwania nie przedstawili wymaganych dokumentów i oświadczeń, co skutkowało tym, że Sąd I instancji nie mógł rzetelnie zweryfikować okoliczności wskazanych przez skarżących we wniosku w zakresie ich sytuacji majątkowej. Ocena ta znajduje uzasadnienie w stwierdzeniu, że orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie postępowania prawa pomocy nie może zostać oparte na ustaleniach faktycznych o charakterze fragmentarycznym lub hipotetycznym. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem. W rezultacie słusznie wskazał Sąd I instancji, że skarżący nie udokumentowali twierdzeń co do niemożności poniesienia kosztów sądowych.

Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, iż znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania im całkowitego zwolnienia od obowiązku pokrywania kosztów sądowych. Uzyskiwany przez skarżących łączny dochód w wysokości 2.400 zł (emerytury) uzasadnia stwierdzenie, że nawet przy uwzględnieniu wydatków skarżących, powinni oni partycypować w kosztach sądowych. Z tego względu należało zaakceptować rozstrzygnięcie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć należy, że skarżący w zażaleniu w żaden sposób nie podważyli ustaleń przedstawionych w zaskarżonym postanowieniu, a tym samym nie zaistniały warunki dla odmiennej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceny sytuacji materialnej skarżących.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.