Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z 3 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1285/18 odrzucił skargę kasacyjną M. R. (dalej: "skarżąca") na postanowienia tego Sądu z 15 maja 2018 r. o odrzuceniu skargi.
W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z 15 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1285/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącej na czynność Kancelarii Senatu w przedmiocie przyjęcia ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 1200).
Pismem z 6 lipca 2018 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia.
Na podstawie zarządzenia z 12 lipca 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, przez nadesłanie pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, wraz z jego odpisem poświadczonym za zgodność z oryginałem, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.
1 sierpnia 2018 r. wpłynęło do Sądu pismo pełnomocnika skarżącej z 31 lipca 2018 r. zawierające wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Do pisma załączono jego dodatkowy egzemplarz, na którym widnieje wyłącznie pieczątka pełnomocnika skarżącej. Egzemplarz ten nie został podpisany przez pełnomocnika skarżącej.
Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik strony wnoszącej skargę kasacyjną wprawdzie udzielił w zakreślonym terminie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, jednakże wezwanie nie zostało wykonane w sposób prawidłowy. Z akt sprawy wynika bowiem, że przy piśmie z 31 lipca 2018 r. zawierającym wniosek o przeprowadzenie rozprawy, został nadesłany dodatkowy egzemplarz ww. pisma, który jednak nie został podpisany przez pełnomocnika skarżącej. W ocenie Sądu nie sposób przyjąć, aby uwierzytelnienie odpisu pisma mogło stanowić opatrzenie go pieczątką bez złożenia podpisu osoby dokonującej uwierzytelnienia. W konsekwencji Sąd uznał, że pełnomocnik strony wnoszącej skargę kasacyjną nie nadesłał brakującego odpisu pisma z 31 lipca 2018 r., zawierającego wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Tym samym zaistniała podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie, w którym Sądowi I instancji zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1, art. 49 § 1 i art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "P.p.s.a."), przez odrzucenie skargi kasacyjnej pomimo, iż skarżąca uzupełniła jej braki w ustawowym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 46 § 1 P.p.s.a. każde pismo wnoszone do sądu powinno zawierać podpis strony, albo jej przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników.
Zgodnie natomiast z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma należy dołączyć jego odpisy oraz odpisy załączników dla doręczenia ich stronom i uczestnikom postępowania. W myśl zaś art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Regulacja ta nie ma jednak zastosowania do skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, bowiem – jak stanowi art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – skargi, której braków formalnych nie uzupełniono w wyznaczonym terminie, nie pozostawia się bez rozpoznania, lecz podlega ona odrzuceniu.
W tym miejscu wskazać należy, że odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Istotą bowiem odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania np. wydruk komputerowy (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2009 r., II OSK 927/09; wyrok NSA z 5 marca 2008 r., II OSK 774/06).
Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego jest zatem jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem. Nie budzi wątpliwości, że elementem treści pisma procesowego jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, co wprost wynika z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 P.p.s.a., podpis musi być własnoręczny. Tym samym jest to jedyny element treści pisma procesowego, dla którego ważności nie jest obojętne, w jakiej formie jest złożony.
Na gruncie niniejszej sprawy powstało pytanie, czy odpis pisma procesowego musi zawierać podpis strony bądź jej pełnomocnika, a jeśli tak, to w jakiej formie jest on wymagany na odpisie.
Skoro, jak wyjaśniono wyżej, podpis jest elementem treści pisma procesowego wymienionym w art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., to odpis pisma procesowego dla zachowania zgodności co do treści z oryginałem również musi zawierać podpis. Odpisy pisma procesowego nie muszą być podpisywane przez stronę. Założenie odwrotne spowodowałoby bowiem, że nie byłby to odpis, ale oryginał pisma, a obowiązku złożenia odpowiedniej liczby oryginałów pisma procesowego ustawa nie nakłada na strony (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2016 r., II OZ 326/16). Podkreślić jednak trzeba, że złożenie własnoręcznego podpisu na odpisie pisma procesowego nie jest wymagane tylko wtedy, jeżeli na odpisie odwzorowany jest własnoręczny podpis (np. gdy odpis jest fotokopią oryginału pisma zawierającego ten podpis). W sytuacji natomiast, gdy na odpisie brak jest odwzorowanego własnoręcznego podpisu (np. gdy jest to wydruk komputerowy), podpis ten musi został złożony własnoręcznie na odpisie.
Wymóg złożenia w opisanej sytuacji własnoręcznego podpisu na odpisie jest bowiem jedynym sposobem na umieszczenie tego elementu pisma procesowego na odpisie, co pozwoli zapewnić zgodność treści odpisu z oryginałem. Własnoręcznego podpisu, czy to złożonego na egzemplarzu odpisu, czy też powielonego z oryginału, nie zastępuje zamieszczenie w stosownym miejscu odpisu w formie wydruku komputerowego jedynie oznaczenia z imienia i nazwiska osoby, która ten podpis na oryginale złożyła, ani opatrzenie odpisu samą pieczątką tej osoby. Brak podpisu na odpisie powoduje, że egzemplarz ten nie jest zgodny co do treści z podpisanym własnoręcznie oryginałem pisma procesowego i tym samym nie stanowi odpisu w rozumieniu art. 47 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 28 grudnia 2018 r., I OZ 1219/18; z 6 lipca 2016 r., II OZ 703/16).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skoro na piśmie z 31 lipca 2018 r. brak jest odwzorowanego podpisu, to nie można go uznać za odpis. Jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucenie skargi kasacyjnej, z uwagi na nieusunięcie jej braków formalnych, było w niniejszej sprawie przedwczesne.
Zwrócić należy uwagę, że nadesłane przez pełnomocnika skarżącej pismo z 31 lipca 2018 r. stanowiło w istocie odpowiedź na wezwanie Sądu nie tylko do niniejszej sprawy, ale także do spraw o sygn. akt: IV SA/Wa 1315/18, IV SA/Wa 1328/18, VII SA/Wa 933/18 oraz VII SA/Wa 1117/18. Pismo to zostało złożone w 10 egzemplarzach (po dwa do każdej ze spraw).
Z akt sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 1315/18, w której skarżąca również została wezwana do nadesłania pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie sprawy albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z jego jednym odpisem wynika, że zostały do niej załaczone odpisy pisma z 31 lipca 2018 r. zawierające własnoręczny podpis pełnomocnika skarżącej.
Podnieść trzeba, że zarówno z akt IV SA/Wa 1315/18, jak i z akt niniejszej sprawy nie wynika, dlaczego Sąd I instancji przyjął, że to w niniejszej sprawie nie został nadesłany prawidłowo sporządzony odpis pisma z 31 lipca 2018 r.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że Sąd I instancji winien wyjaśnić, do której ze spraw nie został załączony prawidłowy odpis pisma, bądź też powinien wezwać pełnomocnika skarżącej do podpisania odpisu pisma z 31 lipca 2018 r., znajdującego się w aktach niniejszej sprawy.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.