Uzasadnienie
B.J. w dniu 10 czerwca 2015 r. złożyła na rozprawie wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – Katarzyny Krzysztofowicz, Jolanty Górskiej i Doroty Jadwiszczok od rozpoznawania niniejszej sprawy w przedmiocie bezczynności Konserwatora Zabytków Miasta S. w zakresie dostępu do informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku zarzuciła wymienionym sędziom poświadczenie nieprawdy w oświadczeniach złożonych w dniach 24 i 25 lutego 2015 r. w postępowaniu o ich wyłączenie w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 113/14, dotyczącej jej nieruchomości zabytkowej. Stwierdziła, że ci sami sędziowie w sprawie o sygn. akt II SAB/Gd 28/15 wydali wyrok oddalający jej skargę na bezczynność w udostępnieniu informacji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., wskazując w uzasadnieniu wyroku, że organ nie mógł wydać decyzji o pozwoleniu na budowę centrum [...] ponieważ nie był w posiadaniu tej decyzji. Decyzja ta znajduje się natomiast w aktach sprawy i jest kluczowym elementem w sprawie karnej. Podkreśliła, że Sąd nie zbadał merytorycznie żadnego z wniosków skarżącej.
Sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, w pisemnych oświadczeniach z dnia 17 i 18 czerwca 2015 r. stwierdzili, że nie znajdują podstaw do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie. Wskazali, że między nimi a stronami nie występują żadne okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt II SAB/Gd 47/15 oddalił wniosek B.J. o wyłączenie w/w sędziów. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił stan prawny normujący zagadnienie wyłączenia sędziego. Stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy oraz że skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów. Oparcie wniosku tylko na subiektywnych odczuciach, że sędziowie nie są bezstronni w związku z orzekaniem w innej sprawie ze skargi B.J., zakończonej niezgodnie z jej oczekiwaniami, musi skutkować oddaleniem wniosku.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia B.J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W ocenie skarżącej, kłamstwa i bezprawne zachowania w/w sędziów stanowią okoliczność uzasadniającą ich wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie, a jej wniosek powinien być rozpatrzony przez inny sąd administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7).
Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku B.J. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – Katarzyny Krzysztofowicz, Jolanty Górskiej i Doroty Jadwiszczok. Wskazane przez skarżącą argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez w/w sędziów niekorzystnych, w odczuciu skarżącej, rozstrzygnięć w innych sprawach toczących się z jej udziałem nie stanowi podstawy do wyłączenia tych sędziów od orzekania w niniejszej sprawie. Przesłanką taką nie jest również subiektywne przekonanie skarżącej o braku bezstronności w/w sędziów.
Przyczyny wyłączenia muszą mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów sprowadzał się jedynie do wykazania jej niezadowolenia z wydanych w jej sprawach rozstrzygnięć. Poczucie niesprawiedliwości, jakie odczuwa skarżąca po zakończeniu postępowań niezgodnie z jej przewidywaniami i nadziejami, nie wskazuje w żaden sposób, iż postępowania te zostały przeprowadzone wbrew zasadom obowiązującego porządku prawnego, a sędziowie orzekający w tych sprawach nie dochowali obiektywizmu. Skarżąca, posługując się ogólnymi twierdzeniami o nieprzestrzeganiu prawa i braku sprawiedliwości, nie wykazała konkretnych okoliczności, z których wynika, że orzekający w jej sprawach sędziowie działając stronniczo i niezgodnie z prawem przyczynili się do niekorzystnych, w jej mniemaniu, orzeczeń.
Ponadto sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyli wymagane oświadczenia. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zażaleniu B.J. brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez wskazanych sędziów w niniejszej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, publ. www.cbois.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. o sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).
W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie.
Ubocznie należy wyjaśnić skarżącej, iż zgodnie z art. 20 § 4 p.p.s.a. w jego aktualnym brzmieniu, wniosek o wyłączenie sądu administracyjnego jest niedopuszczalny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.