Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 13 listopada 2019 r., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r. poz. 1302, ze zm., dalej: p.p.s.a.), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne wywołane skargą Prokuratora [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie warunków funkcjonowania oraz trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego w [...]. Sąd - w oparciu o nadesłane przez organ dokumenty - wskazał, że zaskarżona uchwała utraciła moc obowiązywania na podstawie § 3 uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. Nr [...] w sprawie określenia trybu i sposobu powoływania i odwołania członków Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego w [...] oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania (Dz. Urz.
Woj. Wlkp. poz. 7772). Ponadto, zaskarżona uchwała jako nieopublikowana w trybie właściwym dla aktów prawa miejscowego, w świetle art. 88 ust. 1 Konstytucji RP, nigdy nie stała się powszechnie obowiązującym prawem, a zatem nie mogła i nadal nie może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego wejście w życie uchwały z dnia [...] sierpnia 2019 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Prokurator [...] podniósł, że uchylenie uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania wywołanego skargą na tę uchwałę, gdyż sąd administracyjny ma uprawnienie do stwierdzania nieważności takiego aktu, a więc o jego wadliwości od chwili jego podjęcia. Droga sądowa nie stała się więc w niniejszej sprawie niedopuszczalna, bo zaskarżona uchwała funkcjonowała w obrocie prawnym przez 8 lat i przez ten czas wywoływała określone skutki. Wskazując na powyższe Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania Sąd I instancji wyprowadził wobec faktu, że z mocy uchwały Rady Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. zaskarżona uchwała utraciła moc, przyjmując, że aktualnie brak jest przedmiotu sprawy zainicjowanej skargą Prokuratora. Stwierdzić należy, że o ile prawidłowe jest ustalenie co do nieobowiązywania już zaskarżonej uchwały, o tyle nieprawidłowy jest wniosek co do braku możliwości poddania jej kontroli przez Sąd.
Podkreślić należy, że zagadnienie dopuszczalności rozpoznania przez sąd skargi na uchwałę, która przestała obowiązywać było już wielokrotnie przedmiotem rozważań nie tylko sądów administracyjnych. W uchwale z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94 (Lex nr 25333) Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej dokonana po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. Stanowisko to jest dominujące w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienia NSA: z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 990/12; z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2964/13; z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 194/14; z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 1681/14; wyroki NSA: z dnia 11 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1719/11; z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 344/08; z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1046/07).
Uwzględniając warunki rozpoznawanej sprawy podkreślić trzeba, że Prokurator [...] wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy [...]z [...] stycznia 2011 r. jeszcze w okresie jej obowiązywania (9 lipca 2019 r.). Uchylenie bowiem tej uchwały nastąpiło z upływem 14 dni od dnia opublikowania uchwały Rady z dnia [...] sierpnia 2019 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa [...]. Zaskarżona uchwała w okresie 8 lat obowiązywania wywołała skutki prawne stanowiąc podstawę dla ukształtowania i funkcjonowania zespołu interdyscyplinarnego, którego zadaniem była realizacja spoczywającego na Gminie ustawowego obowiązku podejmowania działań mających na celu przeciwdziałanie przemocy w rodzinie. Jedynie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd pozbawia ją mocy prawnej w całości ex tunc. Brak jest zatem podstaw do uznania, że przedstawiona sprawa jest bezprzedmiotowa, uzasadniając umorzenie postępowania sądowego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.