Postanowienie NSA z 21 kwietnia 2023 r., I OZ 130/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 790/20 odrzucające skargę kasacyjną M. K.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 790/20

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Nowak–Kolczyńska (spr.)

Sprawa

w sprawie ze skarg Miasta W. i M. K. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 790/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną M. K. (dalej jako "skarżącej"), od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 790/20 w sprawie ze skarg Miasta W. i M. K. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość – z uwagi na wniesienie jej po upływie terminu.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SPP/Wa 110/22 WSA, odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy, w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Powyższe oznaczało, że zgodnie z art. 177 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie mógł rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia odmawiającego przyznania jej pełnomocnika z urzędu.

WSA podkreślił, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenia z dnia 5 lipca 2022r. wynikało, iż po nieudanej próbie jego doręczenia, pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 12 sierpnia 2022 r. i w tym dniu rozpoczął swój bieg czternastodniowy termin na odebranie przesyłki z placówki pocztowej, wyznaczając datę końcową dla jej podjęcia na dzień 26 sierpnia 2022 r. (piątek).

Sąd I instancji stwierdził, że przesyłka zawierająca postanowienie z 5 lipca 2022 r. została podjęta przez skarżącą w dniu 29 sierpnia 2022 r. Mając jednakże na uwadze fikcję prawną domniemania doręczenia uregulowaną w art. 73 § 4 p.p.s.a. WSA przyjął, że odebranie pisma złożonego w urzędzie pocztowym po upływie czternastodniowego terminu, na jaki pismo to zostało złożone w oczekiwaniu na podjęcie przez adresata, nie skutkuje wyznaczeniem innej daty, z którą związany jest początek biegu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałego domniemania.

Wobec powyższego WSA przyjął, że skoro domniemane doręczenie postanowienia kończącego postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2022 r., to termin 30-dniowy do złożenia skargi kasacyjnej upływał z dniem 25 września 2022 r. (niedziela), a zatem ostatnim dniem na złożenie skargi kasacyjnej był 26 września 2022 r. (poniedziałek). Skarga kasacyjna została zaś wniesiona w dniu 27 września 2022 r. Okazała się zatem spóźniona, co zgodnie z art. 178 p.p.s.a musiało skutkować jej odrzuceniem.

W dniu 1 grudnia 2022 r. skarżąca (działająca przez pełnomocnika z wyboru radcę prawnego P. W.) wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 20 października 2022 r.,

Skarżąca wskazała, że doręczenie przesyłki nastąpiło na podstawie powtórnej awizacji, gdzie jako data końcowa dla jej podjęcia został przez operatora pocztowego wskazany dzień 29 sierpnia 2022 r. W tym też dniu przesyłka ta została, zgodnie z informacją zawartą w zawiadomieniu, odebrana przez skarżąca, co zdaniem strony oznacza, że od tej daty powinien też być liczony 30 - dniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej. Gdyby bowiem termin wskazany przez Pocztę Polską został przez skarżącą przekroczony, przedmiotowa przesyłka zostałaby zwrócona adresatowi, a jej odbiór przez adresatkę nie byłby możliwy.

Niezależnie od powyższego skarżąca podkreśliła, że nawet jeżeli Poczta Polska doręczyła przesyłkę z przekroczeniem terminu, to skarżąca nie może ponosić tego negatywnych skutków. Skarżąca odebrała bowiem przesyłkę zgodnie z terminem wskazanym w zawiadomieniu o powtórnym awizowaniu pozostawionym przez uprawnionego pracownika Poczty Polskiej. Zawiadomieniu takiemu, jako dokumentowi urzędowemu przysługuje przymiot prawidłowości i skarżąca nie miała żadnych podstaw do podważania prawidłowości wskazanego w nim terminu.

Wobec powyższego, zdaniem M. K., skarga kasacyjna wniesiona w dniu 27 września 2022 r., została złożona z zachowaniem terminu, a zatem zażalenie jest zasadne.

Jednocześnie do złożonego zażalenia skarżąca dołączyła reklamację (z dnia 28 listopada 2022 r.) przesyłki zawierającej postanowienie z dnia 5 lipca 2022 r., domagając się od operatora pocztowego wyjaśnienia sposobu określania daty końcowej dla odbioru przesyłek sądowoadministracyjnych.

W dniu 29 grudnia 2022 r. skarżąca nadesłała odpowiedź Poczty Polskiej S.A na złożoną reklamację, która w jej ocenia przesądzała o zasadności zażalenia.

W piśmie z dnia 6 grudnia 2022 r. Poczta Polska S.A wskazała, że "według systemu informatycznego przedmiotowy list, nadany został na zasadach specjalnych w postępowaniu cywilnym. Wyróżnikiem przesyłki w postępowaniu cywilnym jest zastosowanie przez nadawcę formularza odbioru. Ostateczny termin podjęcia przesyłki wg. procedury administracyjnej to dzień 26 sierpnia 2022 r., natomiast wg. procedury cywilnej to dzień 29 sierpnia 2022 r.

Zasadniczym źródłem uprawnień co do stosowania danego wzoru formularza są przepisy powszechnie obowiązujące. Przepisy te stanowią, że zwrotne potwierdzenie odbioru określone dla spraw cywilnych mogą być stosowane przez Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy, sądy administracyjne i sądy powszechne oraz komorników".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Kluczowym dla ustalenia dochowania terminu do złożenia wspomnianego środka zaskarżenia w okolicznościach niniejszej sprawy jest ustalenie, w jakiej dacie zostało skarżącej doręczone postanowienie Sądu I instancji z 5 lipca 2022 r. kończące postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. W myśl bowiem art. 177 § 6 p.p.s.a. w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie.

Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach 65 – 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r., poz. 1529 ze zm.) albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia - awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do złożenia środka odwoławczego.

W niniejszej sprawie przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie została awizowana w dniu 12 sierpnia 2022 r. Uwzględniając regulację art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2022 r., tj. z upływem czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Natomiast okoliczność, że skarżąca odebrała przesyłkę w dniu 29 sierpnia 2022 r. nie może mieć znaczenia dla rozpoczęcia biegu terminu do złożenia skargi kasacyjnej.

Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skarga kasacyjna M. K. od wyroku WSA z dnia 6 grudnia 2021 r. była spóźniona. Przesyłka zaadresowana do skarżącej, zawierająca postanowienie odmawiające przyznania jej pełnomocnika z urzędu, została pierwszy raz awizowana w dniu 12 sierpnia 2022 r. i prawidłowo została uznana za doręczoną w dniu 26 sierpnia 2022 r., tj. z upływem czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. Okoliczność, że przesyłka została fizycznie wydana skarżącej w dniu 29 sierpnia 2022 r. nie miała wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałego domniemania doręczenia (por. postanowienia NSA: z 13 sierpnia 2021 r., I OZ 258/21; z 29 lipca 2021 r., I GZ 114/20; z 10 marca 2020 r., II FZ 99/20; z 12 lutego 2020 r., I FZ 25/20 – cbois.nsa.gov.pl). Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, przepis art. 73 p.p.s.a. w dalszym ciągu będzie miał zastosowanie, a wynikające z niego domniemanie doręczenia nie przestanie odnosić skutków prawnych (por. postanowienia NSA: z 31 sierpnia 2017 r., II GZ 630/17; z 9 czerwca 2010 r., I FZ 188/10 – cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., potwierdzony stosownym stemplem pocztowym, wbrew stanowisku skarżącej, nie ma wpływu na skutek doręczenia określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. i początek biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że dzień 29 sierpnia 2022 r. nie może zostać uznany jako dzień prawidłowego doręczenia skarżącej korespondencji zawierającej postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy, albowiem dniem tym, zgodnie z zasadami prawidłowego awizowania przesyłek sądowych, jest dzień 26 sierpnia 2022 r. i od tego dnia należy liczyć 30-dniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej. Upływał on dnia 25 września 2022 r. (niedziela), a zatem ostatnim dniem na złożenie skargi kasacyjnej był dzień 26 września 2022 r. Skarga kasacyjna została zaś wniesiona w dniu 27 września 2022 r., czyli po terminie, co obligowało Sąd I instancji do jej odrzucenia.

Nie mogła więc odnieść zamierzonego skutku argumentacja podnoszona przez skarżącą, a dotycząca błędnego zakreślenia przez urząd pocztowy terminu końcowego odbioru przesyłki z placówki pocztowej. Zgodnie bowiem z art. 65 § 2 p.p.s.a do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że do oceny terminowości odbioru przesyłki w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą mieć zastosowania przepisy procedury administracyjnej lub cywilnej - jak wskazywał operator pocztowy - lecz przepisy Działu III, Rozdziału 4 Doręczenia ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które w art. 65 – 81 określają szczegółowe zasady doręczenia przesyłek sądowych w sprawach toczących się przed sądami administracyjnymi. Z tych względów w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowana przywołana w zażaleniu (częściowo nieaktualna) uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1971 r., III CZP 10/71 (OSNC 1971/11, poz. 187).

Z tych względów zażalenie należało oddalić stosownie do regulacji art. 184 w zw. z art. 197 § 1 p.p.s.a.