Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 grudnia 2010 r. sygn. akt VII SAB/Wa 85/10 oddalił wniosek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika w sprawie ze skargi (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 22 września 2010 r. wpłynął do Sądu sprzeciw (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2010 r. W związku z powyższym postanowienie referendarza sądowego straciło moc i sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu.
We wniosku Spółka podała, że wskutek działań wobec prezesa Spółki pozbawiona została przychodów, tj. w okresie od 1 sierpnia 2008 r. przychód ewidencjonowany wyniósł 5 000 zł. Wysokość kapitału zakładowego wynosi 4 000 zł. Spółka prowadzi działalność w zakresie produkcji i usług w zakresie ślusarstwa, instalatorstwa ogrzewania i gazu, produkcji armatury i materiałów instalacyjnych, handlu artykułami przemysłowymi, usług transportowych, produkcji wodomierzy, usług galwanizacyjnych.
Sąd wezwał Spółkę do nadesłania wyciągów z konta lub kont za ostatnie 3 miesiące oraz nadesłania zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych za ostatni rok podatkowy.
W odpowiedzi na wezwanie Spółka nadesłała informację z której wynika, że Spółka od dwóch lat nie prowadzi rachunku bankowego, od 1995 roku nie brała pożyczki, czy kredytu z banku. Żądanych przez Sąd dokumentów strona nie nadesłała.
Oddalając wniosek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. dotyczący przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że Spółka nie przedstawiła dowodów świadczących o trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwiłaby opłacenie kosztów sądowych. Spółka zasłania się brakiem dokumentacji w związku z zatrzymaniem przez Policję samochodu Spółki, w którym znajdowała się dokumentacja Spółki.
Sąd stwierdził, że wyjaśnienia strony są niekompletne i nie można jednoznacznie określić sytuacji materialnej wnioskodawcy. Z tego względu nie można stwierdzić, że strona wykazała, iż nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych i zawodowego pełnomocnika. Obowiązek udowodnienia swojej trudnej sytuacji spoczywa na wnioskodawcy, a w niniejszej sprawie wnioskodawca tego nie dokonał.
Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. To strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.).
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że Spółka nie wykazała, iż spełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. i zasługuje na przyznanie prawa pomocy. Należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że informacje przedstawione przez Spółkę zarówno w formie oświadczeń, jak i w ramach złożonej dokumentacji, budzą wątpliwości, a Spółka nie podjęła żadnych działań w celu ich wyjaśnienia. Mimo to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał rzetelnej analizy zebranego w sprawie materiału, przez zestawienie danych wynikających z wniosku o przyznanie prawa pomocy z tymi wynikającymi z nielicznych dokumentów złożonych do akt sprawy i dopiero na tej podstawie Sąd uznał, że Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia.
O odmowie przyznania Spółce prawa pomocy przesądził nie sam fakt nienadesłania określonej w wezwaniu dokumentacji, ale to, że bez tej dokumentacji Sąd pierwszej instancji nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji finansowej Spółki.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.