Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 września 2021 r., II SA/Rz 875/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę K.D., Z.D. i M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 24 marca 2021 r., nr SKO.4172/4/2021, w przedmiocie odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji Postanowienie doręczono odrębnie każdemu ze skarżących z osobna.
Zachowując termin do wniesienia zażalenia skarżący wnieśli odrębne, ale tożsame w treści zażalenia na wskazane wyżej postanowienie.
Zarządzeniem z 7 października 2021 r. każdy ze skarżących został wezwany do nadesłania 3 odpisów zażalenia. Wezwanie doręczono każdemu ze skarżących w osobnej korespondencji w dniu 13 października 2021 r. (środa). W dniu 21 października 2021 r. (czwartek) skarżący nadali w placówce pocztowej operatora wyznaczonego przesyłkę zawierającą odpisy zażaleń.
Postanowieniem z 1 grudnia 2021 r., II SA/Rz 875/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. art. 178 w zw. z art. 47 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił zażalenia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skoro wezwanie doręczono skarżącym w dniu 13 października 2021 r. to siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych zażaleń upływał z dniem 20 października 2021 r. Żądane odpisy zażaleń nadesłano po terminie, bo w dniu 21 października 2021 r., co musiało skutkować odrzuceniem zażaleń.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, wnosząc o jego zmianę przez rozpoznanie zażalenia, ewentualnie o jego uchylenie bądź reasumpcję zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.
Sądowi I instancji zarzucono naruszenie:
- przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 178 w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a. przez odrzucenie zażalenia pomimo, że podlegało rozpoznaniu, gdyż zostało ono wniesione w terminie ustawowym;
- art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania;
- art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że zarządzeniem z 7 października 2021 r. skarżący zostali wezwani do nadesłania trzech odpisów zażalenia. Zarządzenie zostało doręczone skarżącym w dniu 14 października 2021 r., bowiem w dniu 13 października "2020 r." pismo zostało awizowane, wskutek czego w dniu 13 października 2021 r. skarżącym doręczono wyłącznie awizo. Uzupełnienie braków formalnych zażalenia zaś wniesiono w dniu 21 października 2021 r., a więc ostatniego dnia na złożenie uzupełnienia zażalenia. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać jakoby zażalenie i jego uzupełnienie zostało złożone po terminie. Mając na względzie powyższe wskazać należy, że Sąd I instancji winien był zażalenie rozpoznać, zamiast tego zażalenie zostało odrzucone. Tym działaniem naruszono przepisy odnoszące się do przyczyn warunkujących odrzucenie zażalenia, a nadto przepisy Konstytucji, która gwarantuje dwuinstancyjność postępowania. Działanie Sądu sprawiło, że skarżący utracili możliwość poddania kontroli sądowej decyzji organu skarbowego pomimo tego, że wypełnili wszelkie obowiązki, jakie nakładają na skarżących obowiązujące przepisy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, a więc powinno spełniać wszystkie warunki formalne, które wymienia w sposób wyczerpujący przepis art. 46 p.p.s.a. Oprócz wymagań wskazanych w tym przepisie, norma art. 47 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Nie budzi wątpliwości, że na równi z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 p.p.s.a., należy traktować wymogi z art. 47 p.p.s.a. O braku formalnym zażalenia z powodu niedołączenia odpisu zażalenia można mówić wówczas, gdy strona składając zażalenie nie dołączyła odpowiedniej liczby odpisów zażalenia i z tego względu zażalenie nie może otrzymać prawidłowego biegu. Jeżeli zażalenie nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia (art. 49 § 1 w zw. z art. 178 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a.). Niewykonanie wezwania w zakresie nadesłania określonej liczby odpisów zażalenia uniemożliwia nadanie zażaleniu prawidłowego biegu. Jeżeli strona nie uzupełni braków formalnych zażalenia w terminie przez nadesłanie odpisów zażalenia, sąd zażalenie odrzuca (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.).
Do wniesionych w niniejszej sprawie zażaleń nie dołączono 3 podpisanych przez każdego ze skarżących z osobna odpisów zażaleń celem doręczenia go pozostałym uczestnikom postępowania. Zasadnie zatem Sąd I instancji wezwał skarżących do uzupełnienia braków formalnych zażaleń w tym zakresie.
Jak wynika z akt sprawy, wezwania do uzupełnienia braków zażaleń przesłane zostały osobno do każdego ze skarżących w dniu 8 października 2021 r., zaś doręczone, jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru, w dniu 13 października 2021 r. (k. 90-92 akt sąd.). W przesłanych wezwaniach zawarto prawidłowe pouczenie o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych. W tej sytuacji Sąd I instancji trafnie przyjął, że siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków formalnych zażalenia upłynął z dniem 20 października 2021 r. Z akt sprawy wynika ponadto, że żądane odpisy zażaleń zostały nadane przez skarżących w dniu 21 października 2021 r. (data stempla pocztowego umieszczonego na kopercie k. 94 akt sąd.), tym samym z uchybieniem terminu do jego złożenia. Z powyższych przyczyn Sąd I instancji zobligowany był do odrzucenia zażalenia, na podstawie art. 178 w zw. z art. 47 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
W odniesieniu natomiast do argumentów zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie są prawdziwe twierdzenia skarżących jakoby wezwania do uzupełnienia braków formalnych zostały awizowane i wskutek czego doręczone w dniu 14 października 2021 r. W tym miejscu wskazania wymaga, że ze strony Poczty Polskiej (śledzenie przesyłek dostępnej pod adresem https://emonitoring.poczta-polska.pl) bezsprzecznie wynika, że skarżący odebrali osobiście ww. wezwania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w dniu 13 października 2021 r. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru również wynika, że w tym dniu "przesyłkę doręczono adresatowi". Żaden okoliczności nie potwierdzają zatem twierdzenia o awizowaniu przesyłki. Natomiast pismo z żądanymi odpisami zostało nadane w dniu 21 października 2021 r. (data stempla pocztowego), tym samym, jak trafnie podniósł Sąd I instancji, z uchybieniem terminu do jego złożenia.
Nie sposób zgodzić się także ze stwierdzeniem skarżących, jakoby prawo do sądu wynikające z art. 45 Konstytucji RP zostało w jakikolwiek sposób w niniejszej sprawie ograniczone. Stwierdzić bowiem należy, że sąd nadaje dalszy bieg środkom odwoławczym, które spełniają wymogi formalne przewidziane w p.p.s.a. Wobec nieuzupełnienia przez skarżących braków formalnych zażalenia zostało ono odrzucone jako niedopuszczalne. Tym samym brak było podstaw do nadania mu dalszego biegu przez przekazanie go do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak już wcześniej wspomniano, zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie, od którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie sąd zobligowany jest do jego odrzucenia. Wobec powyższego, nieuzupełnienie braków formalnych nie może stanowić o naruszeniu art. 45 Konstytucji RP przez ograniczenie prawa do sądu.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.