Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt II SAB/Go 64/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu skargi R. P., umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Starosty [...] do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 11 maja 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt I), stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), zasądził od Starosty [...] na rzecz skarżącej kwotę 237 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z uzasadnienia wyroku wynika, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd pierwszej instancji wydał w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.). W poczet zasądzonych kosztów Sąd zaliczył wpis od skargi - 100 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 120 zł, odpowiadające wysokości 1/4 stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).
Sąd uznał bowiem, iż realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie normy art. 206 P.p.s.a., która dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Sąd wziął pod uwagę, że Starosta nie kwestionował swojego obowiązku udzielenia informacji publicznej i udostępnił ją jedynie z nieznacznym opóźnieniem, zatem bezczynność dotyczyła stosunkowo krótkiego okresu jak też nie nosiła znamion zamierzonego i celowego działania. Także charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika, związany ze sporządzeniem kilkunastozdaniowej skargi i pisma przygotowawczego nie przyczynił się w istotny sposób do wyjaśnienia sprawy.
Sąd uwzględnił również, iż do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęło 7 skarg R. P. reprezentowanej przez adw. T. Z. – na bezczynność starostów o identycznej, jak w rozpoznawanej sprawie, treści. Do innych sadów administracyjnych w kraju wpłynęło - na dzień rozstrzygania niniejszej sprawy - co najmniej 31 spraw ze skarg R. P. sporządzonych przez tego samego pełnomocnika, opartych na takich samych okolicznościach i żądaniach, sporządzonych wg jednego szablonu. W związku z tym nakład pracy pełnomocnika, związany z prowadzeniem niniejszej sprawy Sąd ocenił jako minimalny, co w jego ocenie, uzasadniało zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej do tego wysokości, tj. ¼ stawki minimalnej stawki.
Zażalenie na rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu kosztów postępowania wniosła R. P., reprezentowana przez adwokata, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 206 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że skoro strona niniejszego postępowania była także stroną innych postępowań pomiędzy innymi podmiotami to należy pozbawić ją kosztów postępowania w minimalnym przewidzianym przez prawo zakresie, w sytuacji gdy Sąd uznał jej skargę w całości za zasadną i umorzył postępowanie oraz naruszenie § 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez przyznanie stronie 1/4 stawki minimalnego wynagrodzenia adwokata i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie dla ustalenia wynagrodzenia adwokata badaniu podlega przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie w wysokości 480 zł oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł tytułem postępowania zażaleniowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasada ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego została określona w art. 200 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 P.p.s.a. Przepis ten wyraża zasadę miarkowania kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 P.p.s.a. sąd działa w sposób uznaniowy. Ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części, doszedł do przekonania, że w sprawie zachodził "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 206 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że skarżąca wywiodła co najmniej 38 skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Są to sprawy tożsame w swoim stanie faktycznym, objęte jednolitą regulacją prawną. Zarzuty i ich argumentacja są zbieżne w poszczególnych skargach przygotowanych przez tego samego adwokata, a zatem uprawnione stało się miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika.
Z taką oceną - dopuszczającą dostosowanie wynagrodzenia pełnomocnika do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy - należy się zgodzić. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo, NSA w postanowieniu z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 544/16, również stanął na stanowisku, że wielość analogicznych spraw tego samego skarżącego, prowadzonych przez tego samego pełnomocnika daje podstawę do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie art. 206 P.p.s.a. Okoliczności niniejszej sprawy niewątpliwie dawały podstawę Sądowi pierwszej instancji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika, poprzez dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia koniecznego nakładu pracy. Szczególnego podkreślenia wymaga, że aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się do napisania jednostronicowej skargi wg posiadanego już szablonu oraz nadesłania jednego pisma procesowego.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołane przez Sąd I instancji okoliczności, takie jak ilość spraw prowadzonych przez tego samego adwokata (38), tożsamość zarzutów i argumentacja tych skarg, a także nieznaczny nakład pracy pełnomocnika uzasadniały w stopniu wystarczającym miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika na poziomie 120 zł, co stanowi ¼ minimalnej stawki. Należy przy tym podkreślić, że art. 206 P.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu miarkowanie kosztów postępowania niezależnie od regulacji rozporządzeniowej, jest to bowiem przepis aktu wyższego rzędu i szczególny. Stąd zarzuty dotyczące naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.