Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 1 września 2016 r., I SA/Wa 1221/16, odmówił R. K. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia za nienależnie pobrane. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Podkreślono, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (postanowienie NSA z 25 kwietnia 2013 r., I GSK 376/13). W świetle powołanego przepisu prawa oraz argumentacji zwartej we wniosku, Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała okoliczności, które stanowiłyby uprawdopodobnienie istnienia warunków do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim strona skarżąca nie wykazała, jaka jest jej sytuacja majątkowa tym samym nie dała podstaw do ustalenia, w jakim stopniu zwrot dochodzonej kwoty spowoduje uszczuplenie jej majątku. Nadto, co do zasady świadczenia pieniężne są świadczeniami o charakterze zwrotnymi i nie powodują trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła R. K., zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] czerwca 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego lub podejmowanie innych czynności celem zwrotu dochodzonej kwoty spowoduje uszczuplenie jej majtku i inne trudne do odwrócenia skutki finansowe wyrządzające szkodę w sytuacji, gdy istnieją poważne wątpliwości, co do zasadności zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącej, nawet pomimo okoliczności, że świadczenia pieniężne są co do zasady świadczeniami o charakterze zwrotnym, to w chwili obecnej uiszczenie kwoty 1.683,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami będzie stanowiło dla niej istotne obciążenie. Wskazała, ze aktualnie prowadzi gospodarstwo wraz z mężem, nie pracuje zawodowo, a jej mąż prowadzi własną działalność gospodarczą, z której się utrzymują i której dochody są różne. Mieszkają z nimi również dwaj synowie. Miesięczne wydatki obejmują: prąd – 200 zł, wodę – 200 zł, gaz – 150 zł, ścieki – 200 zł, środki czystości – 200 zł, telefony – 100 zł, Internet – 100 zł, leki – 100 zł, rata kredytu hipotecznego – 2.000 zł, paliwo – 900 zł, artykuły chemiczne do działalności – 300 zł, wyżywienie – ok. 1.200 zł. Zdaniem skarżącej jej sytuacja finansowa uniemożliwia uiszczenie spornej kwoty, a tym samym zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają lub nie za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Przez znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia lub nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania takiego aktu lub czynności strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że strona skarżąca we wniosku nie wskazała, ani nie udokumentowała konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek skarżącej dotyczący wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd I instancji, bowiem skarżąca nie wykazała, aby zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podniesione przez skarżącą okoliczności nie pozwalają na uznanie, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji zachodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Również w zażaleniu skarżąca nie uprawdopodobniła żadnych konkretnych okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem za takie z pewnością nie można uznać powoływania się przez skarżącą na gołosłowne, niczym niepoparte stwierdzenia, o ponoszonych kosztach i związaną z tym niemożnością uiszczenia spornej kwoty. Należy jeszcze raz podkreślić, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty czy zwrotu określonej sumy pieniężnej, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Tymczasem uzasadnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podobnie jak zażalenie, nie spełnia powyższych wymogów.
Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy uznać należy, że brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem przedstawiona przez skarżącą argumentacja zawiera jedynie twierdzenia o charakterze ogólnym i generalnym, pozbawione konkretnej oraz przekonującej argumentacji ściśle odnoszącej się do sytuacji wnioskodawczyni, i nie przesądza o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji