Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 2 grudnia 2015 r., III SA/Kr 1210/15, odmówił dopuszczenia J. K. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi L. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że z akt administracyjnych postępowania wynika, że J. K. brała udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym jako pełnomocnik syna – L. K. Sama natomiast nie posiada żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, gdyż właścicielem działki nr [...] jest L. K. Wynika to bezpośrednio z treści księgi wieczystej nr [...], w jej dziale II jako właściciel wpisany jest L. K., natomiast w dziale III widnieje wpis o dożywotniej, nieodpłatnej służebności mieszkania polegającej na prawie korzystania z połowy domu mieszkalnego wraz z przynależnościami wg wyboru uprawnionego, dokonany na rzecz E. K. Bezsprzecznym zatem jest fakt, że J. K. nie posiada tytułu prawnorzeczowego do niniejszej nieruchomości.
Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako: "p.p.s.a.") uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego są podmioty, które nie brały udziału w sprawie na etapie administracyjnym, jeśli wynik sprawy dotyczy ich interesu prawnego. Udział tych podmiotów może nastąpić na ich wniosek. Zatem w rozpoznawanym przypadku warunkiem dopuszczenia J. K. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony (jest ona już bowiem pełnomocnikiem skarżącego) – jest wykazanie przez nią, że wynik sprawy rozgraniczeniowej dotyczy jej interesu prawnego.
Wskazano, że szeroki wywód dotyczący sposobu ustalania interesu prawnego w postępowaniu rozgraniczeniowym przeprowadził NSA w uchwale siedmiu sędziów z 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06. Stwierdził wówczas, że w postępowaniu administracyjnym pojęcie "interesu prawnego" jest kategorią opartą na normach prawa materialnego, które mogą należeć nie tylko do prawa administracyjnego, ale również do prawa cywilnego. Choć postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch etapach: administracyjnym i sądowym, to jednak instytucja rozgraniczenia nieruchomości stanowi faktycznie jedną całość. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia o rozgraniczeniu jest art. 153 Kodeksu cywilnego. Dokonując rozgraniczenia należy w pierwszej kolejności mieć na uwadze stan prawny nieruchomości, co wynika z art. 153 zdanie pierwsze K.c. oraz art. 31 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Przedmiotowy stan prawny pozwala w dalszej kolejności na ustalenie interesu prawnego podmiotów, które powinny być w postępowaniu rozgraniczeniowym stronami.
Jak stwierdził NSA w powołanej wyżej uchwale "interes prawny został określony zasadą dotyczącą rozgraniczania nieruchomości wyrażoną w przepisach art. 152 i 153 K.c., sprowadzającą się do tego, że postępowanie rozgraniczeniowe jest prowadzone w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości podlegających rozgraniczeniu". W konsekwencji uprawnionymi do udziału w tym postępowaniu, a także w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinni być właściciele nieruchomości objętych postępowaniem rozgraniczeniowym. Tym samym stwierdzić należy, że J. K. nie legitymuje się tytułem własności do żadnej z rozgraniczanych nieruchomości. Powyższej oceny nie zmienia fakt podnoszony przez wnioskodawczynię, zgodnie z którym jej syn jest właścicielem działki nr [...], a ona zamieszkuje w domu posadowionym na tej działce. Jednak jak już podkreślono powyżej, tylko tytuł własności do wymienionej działki mógłby uczynić ją podmiotem posiadającym interes prawny w postępowaniu rozgraniczeniowym dotyczącym tej działki.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła J. K., wnosząc o jego uchylenie w całości. Podniosła, że nie zgadza się z tym orzeczeniem. Jej zdaniem sprawa dotyczy jej interesu, albowiem mieszka w domu, w którym ma dożywocie, więc kwestie związane z tym domem mają dla niej dożywotnie znaczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Interes prawny to coś więcej niż interes faktyczny, gdyż za interes prawny można uznać tylko taki interes, który stwarza korzystną sytuację prawną dla danego podmiotu. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. W orzecznictwie przyjmuje się, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.
Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które mogą stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej oraz wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danego podmiotu musi wpływać na jego sytuację prawną.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie stwierdził, że J. K. nie posiada interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu, albowiem jedynie zamieszkuje w domu, którego właścicielem jest jej syn – L. K. Co więcej, wnioskodawca powinien wykazać, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., tzn. przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego. Natomiast w niniejszej sprawie wnioskodawczyni w żaden sposób nie udowodniła swojego interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny. Ze względu na brak wykazania prawem chronionego, zindywidualizowanego i skonkretyzowanego interesu prawnego oraz ze względu na fakt, że to na stronie spoczywa obowiązek choćby uprawdopodobnienia tego interesu prawnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił dopuszczenia wnioskującej do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika.
Składając w sprawie wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie wykazano interes faktyczny, bowiem wnioskująca jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy. Nie poparto jednak tego zainteresowania przepisami prawa materialnego powszechnie obowiązującego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.