Postanowienie NSA z 24 listopada 2016 r., I OZ 1333/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1095/16 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

K.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten nie został uzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1095/16 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), po przekazaniu skargi przez organ sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że złożony przez niego wniosek jest zasadny w kontekście przedstawionych wyżej przesłanek i że ewentualna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki dotyczą jego osoby. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia ocenę, czy spełniona została którakolwiek z przesłanek wymienionych w w/w przepisie, co spowodowało konieczność odmowy jego uwzględnienia.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia K.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podała, że była przekonana, iż nie musi przedstawiać swojej sytuacji majątkowej jako osoba niepełnosprawna oraz po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej w dniu [...] kwietnia 2016 r. Wyjaśniła, że od wielu lat wychowywała córkę samodzielnie i do tej pory otrzymywała minimalne wynagrodzenie za pracę, jest warunkowo zarejestrowana w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Wskazała również, iż od niedawna jest mężatką, lecz jej mąż nie pracuje. Jedyne środki finansowe, jakimi dysponują, to 1000 zł, z czego 500 zł stanowią alimenty na dziecko oraz świadczenie 500+. Podała, że obecnie prowadzi rozmowy w sprawie pracy oraz kończy studia wyższe finansowane przez [...]. W ocenie skarżącej, w niniejszej sprawie występują przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto stwierdziła, iż była przekonana, że skoro w sprawie nie była reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika to ewentualne braki jej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostaną przez nią usunięte po uprzednim wezwaniu przez sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod względem legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął, że skoro zawarty w skardze wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawierał uzasadnienia, to w konsekwencji uniemożliwiał dokonanie oceny, czy przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. zostały spełnione. Złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by sąd w oparciu o konkretne dane mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdej decyzji pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jej uchylenie powoduje, że wykonanie decyzji okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanej decyzji, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jej wydania.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie przesłanki ochrony tymczasowej nie wystąpiły. Bezspornym jest, że skarżąca wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadniła, w konsekwencji nie wykazała, na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnić należy, że nie jest rolą Sądu domniemywanie w czym wnioskodawca upatruje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonego aktu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2010 r. sygn. akt II FZ 223/10, z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OZ 73/11, z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 2988/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Zauważyć należy, iż skarżąca uzasadniła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podając konkretne okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem, dopiero w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1095/16. Nie były one zatem znane Sądowi pierwszej instancji. Przytoczenie okoliczności pozwalających Sądowi na dokonanie merytorycznej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dopiero w zażaleniu, nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. w przypadku, gdy sądowi nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Jest to jeden z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 P.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie, rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby stanowić uzasadniony zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania sądowadministracyjnego oraz w istocie doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie, ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OZ 375/09, z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1240/11 i z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt I FZ 33/16 oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 212-213).

Ponadto zauważyć należy, iż nawet w przypadku, gdy strona we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 P.p.s.a.), lecz za brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd, skutkujący oddaleniem wniosku. Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, zatem nie podlega uzupełnieniu, poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc jego niezamieszczenie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 61, teza 11 oraz postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OZ 848/13 oraz z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I OZ 744/14).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Wyjaśnić również należy, że niniejsze rozstrzygnięcie nie zamyka skarżącej drogi do ponownego złożenia do Sądu pierwszej instancji wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który byłby należycie umotywowany i w którym skarżąca udokumentowałaby swoją sytuację majątkową, umożliwiając tym samym dokonanie oceny, jaki wpływ w tym zakresie będzie miało wykonanie zaskarżonej decyzji.