Uzasadnienie
R.S. w dniu 3 czerwca 2015 r. złożył na rozprawie wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Katarzyny Grzegorczyk-Meder oraz sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego – Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej od rozpoznawania niniejszej sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Skarżący jako podstawę wyłączenia sędziego Katarzyny Grzegorczyk-Meder podał stosowanie przez nią w procedurze sądowej "omnipotencji władczej funkcjonariusza publicznego państwa totalitarnego". Wyjaśnił, iż obiektywne powody wywołujące uzasadnione wątpliwości co do obiektywizmu, bezstronności i wiarygodności tego sędziego wynikają z udziału i zachowania sędziego w rozpoznawaniu jego sprawy o sygn. akt II SA/Sz 277/10. Natomiast jako podstawę wyłączenia sędziego Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej podał uniemożliwienie mu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 378/14 odnotowania w treści protokołu w celach dowodowych "manipulacyjnych zachowań procesowych adwokata (...) składania przez niego fałszywych twierdzeń w jego opinii" oraz "manipulacji procesowej dokonanej przez sędziego (...)". Skarżący dodał, że integralną treścią przedmiotowego wniosku są wszystkie pisma procesowe, w szczególności w kwestiach wyżej podniesionych, w sprawach o sygn. akt: II SA/Sz 277/10 i II SA/Sz 378/14 oraz innych wymienionych sprawach z jego udziałem.
Sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, w pisemnych oświadczeniach z dnia 11 i 15 czerwca 2015 r. stwierdzili, że nie znajdują podstaw do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie. Wskazali, że między nimi a skarżącym nie występują żadne okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 1094/13 oddalił wniosek R.S. o wyłączenie w/w sędziów. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił stan prawny normujący zagadnienie wyłączenia sędziego. Stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia wskazanych sędziów od rozpoznania sprawy z mocy ustawy oraz że skarżący nie wykazał w żaden sposób, aby w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do ich bezstronności. Subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności sędziów, których dotyczy złożony wniosek, nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Sam fakt udziału sędziego Katarzyny Grzegorczyk-Meder oraz sędziego Danuty Strzleckiej-Kuligowskiej w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego nie daje bowiem podstawy do ich wyłączenia, jeśli nie zachodzą rzeczywiste powody wskazujące na brak ich bezstronności, a takich powodów skarżący nie podał. Niewłaściwe, w ocenie strony, zachowanie w/w sędziów na rozprawie w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 277/10, czy też w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 378/13, w żaden sposób nie dowodzi istnienia jakiegokolwiek negatywnego stosunku tych sędziów do skarżącego. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa procesowego albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Natomiast sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 1996 r. sygn. akt I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OZ 665/08, LEX nr 440113, a także T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 2, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 173).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku strony o wyłączenie sędziów, co w konsekwencji skutkuje jego oddaleniem.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia R.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku R.S. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – Katarzyny Grzegorczyk-Meder oraz sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego – Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez w/w sędziów niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięć w innych sprawach toczących się z jego udziałem nie stanowi podstawy do wyłączenia tych sędziów od orzekania w niniejszej sprawie. Przesłanką taką nie jest również subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności w/w sędziów i w związku z tym wadliwe prowadzenie postępowania. Przyczyny wyłączenia muszą mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów sprowadzał się przede wszystkim do wykazania jego niezadowolenia z wydanych w jego sprawach rozstrzygnięć oraz podnoszenia zarzutów wadliwego prowadzenia postępowań z jego udziałem. Poczucie niesprawiedliwości, jakie odczuwa skarżący po zakończeniu postępowań niezgodnie z jego przewidywaniami i nadziejami, nie wskazuje w żaden sposób, iż postępowania te zostały przeprowadzone wbrew zasadom obowiązującego porządku prawnego, a sędziowie orzekający w tych sprawach nie dochowali obiektywizmu. Skarżący, posługując się ogólnymi twierdzeniami o nieprzestrzeganiu prawa i braku sprawiedliwości, nie wykazał konkretnych okoliczności, z których wynika, że orzekający w jego sprawach sędziowie, działając stronniczo i niezgodnie z prawem, przyczynili się do niekorzystnych, w jego mniemaniu, orzeczeń.
Ponadto sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyli wymagane oświadczenia. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zażaleniu R.S. oraz jego wniosku z dnia 3 czerwca 2015 r. brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez wskazanych sędziów w niniejszej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, publ. www.cbois.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. o sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).
W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.