Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając wniosek Województwa Małopolskiego, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wywłaszczenia nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wykonanie ww. orzeczenia zrodzi przesłanki opisane w treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), "p.p.s.a.". W świetle orzecznictwa decyzja stwierdzająca nieważność decyzji uwłaszczeniowej może spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności nieruchomości, bowiem byli właściciele w wyniku przywrócenia im praw, będą mogli podjąć działania zmierzające do ich realizacji, wobec czego powstanie ryzyko zbycia nieruchomości, zaś organ nie będzie mógł w ramach swych kompetencji unieważnić powstałych w ten sposób skutków cywilnoprawnych – zaskarżona decyzja może stanowić podstawę do zmiany sytuacji prawnej nieruchomości, dlatego Wojewódzki Sąd przyznał ochronę tymczasową w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli H. i A. G., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia, podnosząc w uzasadnieniu, że skarżący nie uprawdopodobnił zajścia przesłanek wstrzymujących wykonalność zaskarżonego postanowienia – nie przedstawił aktualnej sytuacji finansowej potwierdzającej przesłankę możliwości spowodowania przez przedmiotowy akt trudnych do odwrócenia skutków lub zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Zdaniem żalących to nie Wojewoda Małopolski i A. F. na skutek wstrzymania ww. postanowienia poniosą niepowetowaną szkodę, ale społeczeństwo, bowiem przedmiotowa nieruchomość stanowi zabytek, zaś skarżący nie interesują się nią, czego dowodem jest jej zły stan.
W odpowiedzi na zażalenie A. F. sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosło o oddalenie zażalenia, wskazując, że ewentualne zbycie przedmiotowej nieruchomości doprowadziłoby do skutków niemożliwych do odwrócenia na drodze czynności administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Artykuł 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji możliwe jest wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły, wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zostały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wykazanie istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie.
Uwzględniając powyższe, w świetle okoliczności niniejszej sprawy, uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Wprawdzie stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego istotnie oznacza, iż orzeczenie to – w odniesieniu do nieruchomości należącej do poprzedników prawnych uczestników postępowania – straciło swój byt prawny i to ze skutkiem ex tunc, a w związku z tym odżyły wszelkie prawa poprzednich właścicieli nieruchomości i ich ewentualnych następców prawnych. Jednakże zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny nie zwalnia skarżącego z choćby uprawdopodobnienia we wniosku zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., przy czym jedynie powołanie się na przesłankę z pewnością tego nie wyczerpuje. Możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków nie uprawdopodobnia również niepoparte żadnymi dokumentami lub informacjami wskazanie, że wykonanie decyzji może ograniczyć dochody spółki, a przez to ograniczy możliwości realizacji jej zadań w sferze użyteczności publicznej – nie wiadomo jaki udział w dochodach spółki stanowi wynajem przedmiotowej nieruchomości, jakiego rzędu jest to suma.
Województwo w swoim wniosku nie uprawdopodobniło, że grożąca spółce szkoda jest znacznych rozmiarów, zaś jej skutki trudne będą do odwrócenia – skarżący wskazał jedynie na potencjalną szkodę finansową, a ta co do zasady możliwa jest do odwrócenia w postępowaniu cywilnym.
Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd, przedmiotowa decyzja może spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności nieruchomości, jednak dopiero po zakończeniu odpowiedniego postępowania przewidzianego w procedurze cywilnej. Zmiana ta wprawdzie nie mogłaby zostać odwrócona w ramach właściwości i kompetencji organu administracji, natomiast nie oznacza to, że byłaby nieodwracalna na gruncie prawa cywilnego. Wskazać należy, że obecnie to Województwo Małopolskie widnieje w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości, zaś A. F. sp. z o.o. w K. jako użytkownik wieczysty. Potencjalna zmiana tego stanu wymagać będzie przeprowadzenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, którego stroną będzie również Województwo Małopolskie, które będzie mogło stosować odpowiednie środki prawne przewidziane w procedurze cywilnej celem ochrony swoich praw.
W szczególności zaś skarżący uprawnieni będą, podobnie jak H. i A. G., do ubiegania się ewentualnie o wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej, w zależności do rozwoju sprawy, które to wyłączy dobrą wiarę ewentualnego nabywcy przedmiotowej nieruchomości, stosownie do art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2017 r., poz.1007 j.t.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sama potencjalność spowodowania istotnych zmian w sferze prawa własności nieruchomości, wynikająca z decyzji stwierdzającej nieważność decyzji uwłaszczeniowej, nie spełnia jeszcze przesłanek do wstrzymania wykonania takiej decyzji w sytuacji, w której skarżący wcale nie powołał się na te okoliczności we wniosku. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek co najmniej uprawdopodobnienia możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., czemu jednak Województwo Małopolskie nie sprostało.
W takim stanie rzeczy uznać zatem należało, że – wbrew stanowisku Sądu I instancji – w niniejszej sprawie nie istniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie, wydane w sprawie postanowienie naruszało art. 61 § 3 p.p.s.a., co powodowało konieczność jego uchylenia.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.