Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie ustanowił na rzecz skarżącego adwokata z urzędu, którym został wyznaczony B. G. (pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Rzeszowie z dnia 29 lipca 2016 r.) Wskazany wyżej pełnomocnik został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, stawił się także na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. wnosząc o uwzględnienie skargi i zasądzanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.
Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K. G. na opisana w sentencji postanowienia decyzję. Wyroku uprawomocnił się w dniu 25 lutego 2017 r.
W dniu 24 maja 2017 r. wpłynął wniosek K. G. reprezentowanego przez jego brata J. G. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2017 r. Do wniosku dołączony został wniosek o sporządzenie uzasadnienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 18 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącego J.G. przypadkowo ustalił, na podstawie informacji zawartych na stronie internetowej WSA w Rzeszowie, że skarga K. G. na opisaną w sentencji postanowienia decyzję została oddalona wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2017 r., a termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął z dniem 1 lutego 2017 r. Skarżący i jego pełnomocnik byli przekonani, że na wyznaczenie terminu posiedzenia Sądu oczekuje się ponad rok. Informacji o posiedzeniu Sądu spodziewali się ze strony WSA w Rzeszowie oraz od pełnomocnika ustanowionego z urzędu.
Z nieustalonych przyczyn, z naruszeniem obowiązujących procedur, ani WSA w Rzeszowie, ani też profesjonalny pełnomocnik, nie powiadomili skarżącego, ani jego pełnomocnika w osobie jego brata, o wyznaczonym na dzień 25 stycznia 2017 r. posiedzeniu Sądu, ani też oddaleniu skargi i przysługującym prawie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Adwokat uchybił swoim obowiązkom polegających na "interesowaniu się sprawą" i działaniu na korzyść skarżącego. Zatem z niezawinionych przyczyn skarżący ani jego nieprofesjonalny pełnomocnik nie mieli możliwości złożenia w ustawowym terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 25 stycznia 2017 r., bowiem nie posiadali wiedzy o posiedzeniu Sądu, na którym wyrok ten zapadł. Do wniosku skarżący dołączył skierowaną do Okręgowej Rady Adwokackiej w Rzeszowie skargę na "bezczynność" adw. B. G. w powyższej sprawie z wnioskiem o wyciągnięcie wobec niego konsekwencji w trybie postępowania dyscyplinarnego.
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który upływał w niniejszej sprawie w dniu 1 lutego 2017 r. Fakt, że w rozpoznawanej sprawie skarżący działał w postępowaniu sądowym przez fachowego pełnomocnika miał kluczowe znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy czynnościach procesowych strony. Brak wiedzy o posiedzeniu Sądu i będący jego konsekwencją brak wiedzy o treści zapadłego na tym posiedzeniu wyroku, skutkujący niezłożeniem w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie może stanowić okoliczności świadczącej o braku winy strony w uchybieniu terminu do dokonania tej ostatniej czynności. W sytuacji, gdy strona korzysta z zastępstwa procesowego profesjonalnego pełnomocnika, to jego działania i zaniedbania podlegają ocenie w kontekście niezawinionego uchybienia terminowi, a nie działania czy zaniedbania samej strony.
Sąd w takiej sytuacji mógłby ewentualnie dokonywać oceny, czy sam pełnomocnik nie napotkał takich przeszkód, które mogą świadczyć o braku po jego stronie winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku. Takich jednak strona nie wskazała. Brak informacji o wyznaczonych posiedzeniach Sądu ze strony pełnomocnika, a tym samym zaniedbania obowiązkom i czynnościom procesowym reglamentowanym terminami ustawowymi mogą być oceniane wyłącznie w kontekście odpowiedzialności dyscyplinarnej czy odszkodowawczej pełnomocnika, ale nie mogą stanowić okoliczności skutkującej przywróceniem stronie terminu do dokonania czynności procesowej. Skoro zatem nieterminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia było efektem opóźnień czy zaniedbań profesjonalnego pełnomocnika, to skutki takich działań, ponosi mocodawca.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu zarzucił:
- • naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 K.p.c. poprzez niedostateczne rozważenie materiału dowodowego sprawy i nieuwzględnienie okoliczności prezentowanych przez uczestnika postępowania a wskazujących, iż nie ponosi on winy za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie,
- • naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie polegające na stwierdzeniu, iż skarżący w przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu okolicznościach ponosi winę za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż jego zachowanie było niezawinione.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędy. Oświadczył, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.
W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozważył w sposób wystarczający okoliczności podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Skarżący nie został powiadomiony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny o terminie rozprawy w dniu 25 stycznia 2017 r. Skarżący nie miał posiadał wiedzy, że w dniu 25 stycznia 2017 r. został wydany wyrok oddalający skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Przypuszczał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny powiadomi go o terminie rozprawy, co spowoduje, że skarżący pomimo niestawiennictwa na rozprawę, skontaktuje się z pełnomocnikiem z urzędu w kwestii złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku lub sam złoży przedmiotowy wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na mocy art. 86 § 1 P.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 P.p.s.a. Zaznaczyć należy, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Argumentacja Sądu pierwszej instancji w tym względzie jest również zasadna. Skarżący reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata. W orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który godzi się reprezentować stronę, a także pełnomocnik wyznaczony po przyznaniu stronie prawa pomocy, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz strony z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika.
Tak więc przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności polegające na zaniedbaniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu, nie wyczerpują przesłanki uprawdopodobnienia braku winy zawartej w art. 87 § 2 P.p.s.a. Wyraźnie jednak należy podkreślić, że w niniejszym postępowaniu, w konsekwencji takiego rozumienia pojęcia braku winy strony, o którym mowa w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a., przedmiotem nie jest rozstrzygnięcie o tym, czy trafny jest zarzut skarżącego, według którego, niezłożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia, było rezultatem zaniedbania adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy. Ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego skarżącego z jego pełnomocnikiem, nie jest zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 1008/07; postanowienie NSA z 2 września 2014 r., sygn. akt II OZ 813/14, CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Także podniesiona w zażaleniu okoliczność, że skarżący nie został powiadomiony o terminie rozprawy i nie posiadał wiedzy, że w dniu 25 stycznia 2017 r. zapadł wyrok oddalający skargę, nie stanowi dostatecznego uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślić trzeba, że stosownie do treści art. 67 § 5 P.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. W sytuacji, gdy został ustanowiony pełnomocnik z urzędu, brak jest podstaw prawnych do doręczania pism stronie. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 25 stycznia 2017 r. powiadomił ustanowionego pełnomocnika z urzędu, który stawił się także na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. Sąd nie miał zatem obowiązku powiadamiania skarżącego o terminie rozprawy. Brak zawiadomienia skarżącego, przez Sąd pierwszej instancji, o terminie rozprawy, nie stanowi więc przesłanki uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i nie stanowią podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu.
W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu z uwagi na to, że przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, co wynika art. 254 § 1 P.p.s.a.