Postanowienie NSA z 25 lutego 2015 r., I OZ 140/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Polskich Linii Lotniczych LOT S.A. z/s w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2897/14 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi Polskich Linii Lotniczych LOT S.A. z/s w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie.

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący

Uzasadnienie

Pismem z dnia 21 października 2014 r. Polskie Linie Lotnicze LOT S.A. z/s w W. wniosły skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] września 2014 r., nr [...]utrzymującą w mocy wcześniejsze decyzje z dnia [...] maja 2014 r., nr [...]; z dnia [...]maja 2014 r., nr [...]; z dnia [...] maja 2014 r., nr [...]; z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] oraz z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...]: stwierdzające naruszenie przez przewoźnika lotniczego Polskie Linie Lotnicze LOT S.A. z/s w W. art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) nr 261/2004 polegające na niewypłaceniu pasażerom odszkodowania; ustalające czternastodniowy termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz nakładające na przewoźnika lotniczego za naruszenie postanowień przepisu rozporządzenia karę pieniężną w łącznej wysokości 6.000 złotych.

Wnosząc skargę, skarżąca Spółka uiściła wpis sądowy w wysokości 200 złotych.

Zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2014 r. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżącą do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] września 2014 r. w kwocie 40 złotych stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.

Pismem z dnia 5 stycznia 2015 r. skarżąca Spółka wniosła zażalenie na powyższe zarządzenie, podnosząc iż w rozpoznawanej sprawie podstawę uiszczenia wpisu stanowi § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wpis powinien zostać zatem określony jako wpis stały w wysokości 200 zł, a nie wpis stosunkowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie jest zasadne.

Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie, czy wpisem należnym od wniesionej skargi był wpis stosunkowy, czy też stały. Wydając zaskarżone zarządzenie o uzupełnieniu uiszczonego wcześniej wpisu sądowego w wysokości 200 złotych, Przewodniczący przyjął, że skarga na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] podlega wpisowi stosunkowemu w wysokości 240 złotych obliczonemu na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. (4% od orzeczonej kary pieniężnej w łącznej wysokości 6.000 złotych). Zaskarżone zarządzenie jest jednak nieprawidłowe z podanych niżej względów.

W myśl art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem tym jest m.in. skarga (§ 2). Zgodnie zaś z art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne.

W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały, którego wysokość, tak jak wpisu stosunkowego, określają przepisy powoływanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy czym jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 216 p.p.s.a.). W tym miejscu należy odnieść się do sformułowania "w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne", gdyż właśnie to pojęcie determinuje charakter oraz wysokość należnego wpisu. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że sformułowanie to jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie mogą być bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., dlatego też uznać trzeba, iż sprawami podlegającymi wpisowi stosunkowemu są w istocie sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych, będą podlegały wpisowi stosunkowemu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 231 oraz postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2005 r. sygn. akt I FZ 374/05; z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt I OZ 375/13, czy też dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II FZ 806/13). Oceniając zatem, czy wniesiona skarga podlega wpisowi stałemu, czy stosunkowemu należy zbadać przedmiot i zakres zaskarżenia. Charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej to, czy przedmiot skargi wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, przesądza o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Zasadą jest, że jeżeli sprawa dotyczy należności pieniężnych określonych w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu administracji, to strona zobowiązana jest do uiszczenia wpisu stosunkowego, a wysokość tego wpisu zależy w pierwszym rzędzie od zakresu zaskarżenia. Natomiast inaczej kształtuje się sytuacja odnośnie wysokości wpisu, kiedy rozstrzygnięcie co do należności pieniężnej jest jedynie jednym ze stałych i obligatoryjnych elementów decyzji nie mającym odrębnego bytu. W tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 14/09, analizując charakter sprawy dotyczącej skargi na decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania. NSA stwierdził, że obligatoryjny element decyzji o wywłaszczeniu jakim jest ustalenie odszkodowania (art. 119 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), które może być odrębnym przedmiotem zaskarżenia, nie zmienia faktu, że sprawą sądowoadministracyjną jest wywłaszczenie nieruchomości, a odszkodowanie jest tylko jednym z elementów tej decyzji, nie mającym w takiej sytuacji odrębnego bytu. Kwestia odszkodowania stanowi wówczas element wtórny do samego wywłaszczenia – bez wywłaszczenia nie ma odszkodowania. Zniweczenie rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu powoduje tym samym zniweczenie rozstrzygnięcia co do odszkodowania zawartego w takiej decyzji – uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności podlegają obydwa elementy decyzji. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie jest zatem pozbawienie prawa własności nieruchomości, a nie należność pieniężna w rozumieniu przepisów art. 216 i 231 p.p.s.a., chociażby skarżący kwestionował tylko ustalenie co do wysokości odszkodowania zawarte w tej decyzji.

W takiej sytuacji sprawą główną jest wywłaszczenie nieruchomości, a zatem wpisem należnym w tej sprawie jest wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia w sprawie wysokości wpisu.

Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że kluczowe dla oceny prawidłowości zaskarżonego zarządzenia pozostaje ustalenie co obejmowała zaskarżona decyzja, inaczej mówiąc, co było jej przedmiotem. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 205 b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r., poz. 1393), zgodnie z którym w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że wydając decyzję Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w pierwszej kolejności w każdym przypadku stwierdza naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, a następnie określa zakres nieprawidłowości oraz nakłada karę (dodatkowo, w razie stwierdzenia naruszenia określonych przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE określa również obowiązek i termin usunięcia naruszenia prawa). Zatem w każdym przypadku orzeczenie o nałożeniu kary jest obligatoryjnym, ale jednocześnie niesamodzielnym elementem decyzji stwierdzającej naruszenie przepisów prawa, chyba że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 209b ust. 2 i 3 ustawy Prawo lotnicze, który wprost wskazuje kiedy nie wymierza się kary. Wymierzenie kary, o której mowa w art. 209b ust. 1 jest więc ściśle związane ze stwierdzeniem naruszenia prawa, a związek ten polega na tym, że wymierzenie kary jest uzależnione od tego, czy organ stwierdzi, że doszło przez przewoźnika lotniczego do naruszenia prawa. Inaczej mówiąc, orzeczenie o karze stanowi konsekwencję orzeczenia o stwierdzeniu naruszeniu prawa. Do wydania decyzji w przedmiocie kary nie doszłoby, gdyby nie podjęto decyzji stwierdzającej naruszenie prawa. Zatem orzeczenie o karze jest jedynie stałym i koniecznym (poza wyjątkami, o których mowa w art. 209b ust. 2 i 3 ustawy) elementem decyzji wydanej na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 2, zaś sprawa główna postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego dotyczy stwierdzenia przez przewoźnika lotniczego naruszenia przepisów rozporządzeń WE. Taka decyzja nie może zatem kreować jedynie należności pieniężnej w sposób samodzielny, niezależny od stwierdzenia naruszenia prawa.

Wobec powyższego przyjąć należy, że od skargi na decyzję wydaną na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze powinien zostać pobrany wpis stały, nie zaś stosunkowy. Wpis ten winien być ustalony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. – i wynosić 200 zł. W takiej też wysokości skarżąca wpis uiściła, brak było zatem podstaw do wydania zaskarżonego zarządzenia wzywającego do uzupełnienia wpisu od skargi.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.