Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 163/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 29 czerwca 2015 r., którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w Rzeszowie na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 8 grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia trwałego zarządu.
Sąd I instancji wskazał, że w dniu 20 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Wskazano, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony skarżącej. Zarówno pełnomocnik, jak działający jego imieniem aplikant radcowski T. Z. nie mogli być obecni na ogłoszeniu wyroku, odroczonym na dzień 29 czerwca 2015 r. z powodu innych obowiązków. W dniu 30 czerwca 2015 r. Tomasz Zaremba zwrócił się do Sądu o umożliwienie wglądu do akt spraw toczących się pod sygn. akt II SA/Rz 163/15 oraz II SA/Rz 236/15. Z uzyskanych drogą telefoniczną informacji wynikało, że akta te były dla stron niedostępne, sprawy zakończyły się korzystnie dla strony skarżącej – tj. uchyleniem decyzji, a w konsekwencji uzasadnienie wyroków miało nastąpić z urzędu. T. Z. został poinformowany, że w tym celu akta zostały przekazane właściwemu Sędziemu.
Wizyta w Sądzie w celu wykonania wnioskowanych czynności okazała się na tym etapie zbędna, bowiem wobec sporządzania uzasadnień akta mogły być dostępne najwcześniej ok. 15 – 16 lipca 2015 r. Pełnomocnik strony skarżącej podkreślił, że nie mogło dojść do pomyłki ponieważ pytano o konkretne rozstrzygnięcia w konkretnych sprawach, a po drugie jedynie uchylenie uzasadniałoby, w normalnym toku czynności, że przedmiotowe akta nie były dostępne dla stron (w wyniku ich przedłożenia Sądowi celem sporządzenia uzasadnienia z urzędu).
Pełnomocnik wywiodła, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzanie uzasadnienia wyroku nie jest zaniedbanie strony skarżącej. Pełnomocnicy skarżącego zdawali sobie sprawę z konieczności ustalenia treści zapadłych orzeczeń i ewentualnej konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnień. Błędny tryb działania strony, a więc niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadniania były następstwem uzyskania w Sądzie omyłkowej informacji co do treści rozstrzygnięcia w powyższej sprawie. Przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 16 lipca 2015 r., gdy strona zwróciła się ponownie o umożliwienie wglądu do akt sprawy i uzyskała informację, że w powyższej sprawie skargę oddalono. Dopiero w wyniku zapoznania się z aktami w dniu 17 lipca 2015 r. stało się jasne, że rozstrzygnięcie sprawy jest dla niej niekorzystne, zaś sporządzenie uzasadnienia wyroku nie może nastąpić skutecznie.
Podczas wizyty w sekretariacie Sądu T. Z. wyjaśnił problem z pracownikami Wydziału Informacji Sądowej. Z rozmowy wynikało, że w niniejszej sprawie miało miejsce nieporozumienie. Pełnomocnik przyznał, że jej obecność na ogłoszeniu wyroku wyeliminowałaby możliwość nastąpienia pomyłki, niemniej jednak dążył do rzetelnego uzyskania informacji o treści rozstrzygnięcia. Uznać należy, że spełnione zostały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie podlega kwestionowaniu fakt, że strona nieobecna na rozprawie może dążyć do uzyskania drogą telefoniczną informacji o rozstrzygnięciu zapadłym w sprawie, jednakże brak jest podstaw do twierdzenia, że taką drogą pełnomocnik został wprowadzony w błąd co do treści zapadłego rozstrzygnięcia. Informacje o sprawach podawane są bowiem stronom na podstawie danych wprowadzonych do systemu Obsługi Spraw Orzekanych, w którym wpisanie konkretnej sygnatury sprawy generuje informacje na temat czynności podejmowanych w sprawie oraz o treści zapadłych tylko w tej sprawie rozstrzygnięć. Fakt, że akta nie są dostępne dla strony w danym dniu, bowiem są w posiadaniu sędziego, nie uprawniał pełnomocnika strony skarżącej do postawienia tezy, że akta zostały przekazane sędziemu sprawozdawcy celem sporządzenia uzasadnienia w tej konkretnej sprawie, a tym bardziej, że uzasadnienie sporządzane jest z urzędu, a co za tym idzie wniosku, że akta będą dostępne po upływie 14 - dniowego terminu przewidzianego na sporządzenie uzasadnienia.
Nie można wykluczyć, że w sprawie zaszło nieporozumienie, jednakże, jak wynika z uzasadnienia wniosku nie wynikało ono z błędnych informacji udzielonych pełnomocnikowi przez pracowników Sądu, a z błędnej interpretacji uzyskanych informacji. Wbrew bowiem twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu wniosku nie tylko fakt uchylenia zaskarżonej decyzji przesądzał o braku dostępności akt dla stron.
Sąd podkreślił również, że okoliczności przemawiające za uznaniem braku winy muszą mieć charakter wyjątkowy i szczególny i być niezależne od wnioskodawcy. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711).
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty, a także zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- - art. 86 § 1 w zw. z art. 177 § 1 p.p.s.a. przez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku;
- - art. 138 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez wskazanie w sentencji postanowienia błędnego przedmiotu zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu.
Przy czym brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 712/08, [w:] CBOSA). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ.
Biuletyn SN 2000/5/12; patrz także postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 779/14, npubl.). Zaś w sytuacji gdy w postępowaniu strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak winy tego pełnomocnika jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonywanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dn. 31.03.2009 r., I FZ 69/09, Legalis).
W niniejszej sprawie Sąd I instancji przyjął, iż pełnomocnik skarżącego postawił sam tezę, że fakt przekazania akt sędziemu sprawozdawcy świadczy o tym, iż sprawa zakończyła się uchyleniem decyzji. Taka interpretacja przyczyn uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieprawidłowa. Wskazać bowiem należy, iż w dniu 29 czerwca 2015 r., w sprawach ze skarg Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad zapadły dwa wyroki, tj. w sprawie o sygn. II SA/Rz 236/15 – uwzględniający skargę oraz w sprawie niniejszej – oddalający skargę. Z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że dążył do rzetelnego uzyskania informacji o treści zapadłych rozstrzygnięć i nie można wykluczyć sytuacji, że uzyskując telefoniczną informację co do treści zapadłych rozstrzygnięć w powyższych sprawach, został wprowadzony w błąd przez pracownika Sądu co do treści zapadłego rozstrzygnięcia.
A zatem, nie można wykluczyć, że w sprawie zaszło nieporozumienie podczas rozmowy z pracownikiem Sądu, które spowodowało, że pełnomocnik skarżącego nie złożył stosownego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie.
W takiej sytuacji uznać należy, że okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu uzasadniają brak winy pełnomocnika skarżącego do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Odnosząc się do drugiego zarzutu, iż w sentencji zaskarżonego postanowienia Sąd błędnie wskazał przedmiot zaskarżenia, wskazać trzeba, że postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. Sąd I instancji sprostował oczywiste omyłki zarówno w sentencji, jak i uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 lipca 2015 r.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się natomiast do wniosku strony wnoszącej zażalenie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw prawnych do wydania orzeczenia w tym zakresie w postanowieniu rozpoznającym zażalenie, skoro nie jest ono jednym z orzeczeń wskazanych w art. 209 p.p.s.a.