Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1118/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił H. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne wnioskodawczyni w wysokości 2.524,97 zł (brutto) miesięcznie. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że jest osobą w podeszłym wieku (80 lat), schorowaną, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Oświadczyła, że opiekuje się nią syn, który nie osiąga żadnego dochodu i poza mieszkaniem o powierzchni 54m² nie posiada majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. H. J. została wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do złożenia potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawczynię oraz jej syna rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wraz z wykazem dokonywanych operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy; stosownego dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej emerytury; wskazania ewentualnych źródeł utrzymania syna wnioskodawczyni, w szczególności do wyjaśnienia, z czego pokrywane są bieżące wydatki związane z utrzymaniem; zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że syn wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; odpisu zeznania podatkowego syna wnioskodawczyni za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez ww. w 2014 r.; dokumentów wskazujących oraz potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie wpłynęło pismo skarżącej z dnia 10 sierpnia 2015 r., do którego załączony został m.in. dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej emerytury oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W piśmie tym wnioskodawczyni ponownie przedstawiła swoją sytuację zdrowotną i materialną podnosząc m.in., że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Do pisma nie zostały załączone dokumenty potwierdzające podnoszone okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej syna wnioskodawczyni oraz wskazujące i potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że wnioskodawczyni nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające i budzące wątpliwości, pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. wezwano bowiem wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wnioskodawczyni mimo upływu wyznaczonego terminu nie wykonała należycie przedmiotowego wezwania. Wnioskodawczyni nie nadesłała dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, dotyczących sytuacji materialnej jej syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz dokumentów wskazujących i potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem.
Również w nadesłanym w dniu 25 sierpnia 2015 r. sprzeciwie od postanowienia referendarza wnioskodawczyni nie wskazała nowych okoliczności oraz nie nadesłała żądanych dodatkowych dokumentów, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Do nadesłanego sprzeciwu wnioskodawczyni dołączyła dokumenty w postaci odpisu umowy zlecenia sprawowania nad nią opieki przez syna oraz 3 skierowania lekarskie na badania i skierowanie do szpitala.
Sąd I instancji stwierdził, iż z nadesłanej umowy zlecenia sprawowania opieki przez syna nad wnioskodawczynią wynika jedynie z czego utrzymuje się syn wnioskodawczyni. Nie zmienia to faktu, że nadal nie zostały podane informacje oraz nadesłane dokumenty wskazujące i potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych przez wnioskodawczynię oraz jej syna w związku z utrzymaniem siebie oraz mieszkania, jak również leczeniem. Ponadto, nie wiadomym jest czy syn wnioskodawczyni posiada rachunki bankowe w tym konta i lokaty. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła także, czy syn składał zeznanie podatkowe za rok 2014 r., a jeśli tak, to należało nadesłać odpis zeznania podatkowego syna za 2014 r., ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez ww. w 2014 r.
Nadesłane przez wnioskodawczynię przy sprzeciwie skierowania lekarskie na badania oraz do szpitala potwierdzają jedynie, że wnioskodawczyni jest osobą schorowaną i wymagającą stałej opieki lekarskiej. Nie wskazują one jednak na wysokość kosztów jakie wnioskodawczyni ponosi w związku z leczeniem. We wniesionym sprzeciwie wnioskodawczyni podała jedynie, że ponosi koszty związane z dojazdem taksówką z miejsca zamieszkania do Poradni Ortopedycznej nie podając jednak konkretnej kwoty, czy nie nadsyłając dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w tym zakresie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H. J., dołączając m.in. zeznanie własne i syna P. J. o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2014.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje mając na uwadze okoliczności podane w oświadczeniu strony zawartym we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. W razie zaś, gdy oświadczenie to jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wnioskodawca jest zobowiązany złożyć na wezwanie Sądu w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe.
Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 987/11).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając wniosek H. J. o przyznanie prawa pomocy powziął wątpliwość, o której mowa w art. 255 P.p.s.a. i wezwał skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej, które miały być uzupełnieniem oświadczenia z dnia 29 lipca 2015 r. Skarżąca w odpowiedzi na powyższe wezwanie przedstawiła dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej emerytury, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz odpis z Księgi Wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wołowie, które jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, nie może zostać potraktowane jako wyczerpujące udzielenie odpowiedzi na wezwanie z dnia 4 sierpnia 2015 r. Również do sprzeciwu od postanowienia referendarza z dnia 13 sierpnia 2015 r. wnioskodawczyni nie nadesłała żądanych dodatkowych dokumentów.
W tej sytuacji należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że strona uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny rzeczywistej sytuacji finansowej. W swoich rozważaniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ujął wszystkie informacje przedstawione przez stronę i prawidłowo uznał, że nie zostało wystarczająco wykazane, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść opłat związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Niewykonanie wezwania Sądu skutkowało odmową przyznania prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Odnosząc się do okoliczności przedstawionych w zażaleniu wskazać należy, że dokumenty złożone przez skarżącą na etapie zażalenia nie mogą być skuteczne ze względu na charakter postępowania przed sądem kasacyjnym, którego zadaniem jest badanie legalności orzeczeń Sądu I instancji. Omawiane dokumenty będą uwzględnione przy badaniu zasadności ewentualnego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art.197 P.p.s.a.