Uzasadnienie
Pismem z dnia 25 maja 2015 r. M. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2015r. wezwano skarżącego do nadesłania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nadesłał urzędowy formularz z dnia 19 czerwca 2014 r., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że jest inwalidą I grupy, zadłużonym na kwotę 150 000 zł. Oświadczył, że nie posiada pieniędzy na zakup żywności, lekarstw oraz pokrycie kosztów leczenia.
Nadto nie posiada środków na zakup odzieży, węgla, gazu oraz innych niezbędnych artykułów do życia. Nie stać go również na uiszczenie opłat za porady prawne, kserokopie dokumentów itp. W rubryce 6. formularza jako stan rodzinny wskazał "kobietę lat 48" oraz "dziecko lat 15". Podkreślił, że nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje sam i nic nie wie o dochodach wymienionych wyżej osób. Jednocześnie nie osiąga żadnego dochodu i pozostaje na utrzymaniu "litościwych" osób.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gliwicach postanowieniem z dnia 16 lipca 2015 r., oddalił wniosek M. B. o przyznanie prawa pomocy. Wskazał, że sytuacja majątkowa skarżącego była już przedmiotem analizy, w wyniku której postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Składając kolejny wniosek o ustanowienie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata skarżący nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących jego stanu rodzinnego i majątkowego, które były powodem odmowy przyznania prawa pomocy w dniu 13 listopada 2014 r.
W dniu 31 lipca 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 16 lipca 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 982/14, wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), odmówił przyznania prawa pomocy.
W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że skoro skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej, czyli sprawy z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. a) p.p.s.a., zatem w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu.
W odniesieniu do wniosku o przyznanie adwokata z urzędu Sąd stwierdził, że skarżący nie wyjaśnił okoliczności dotyczących jego aktualnego stanu rodzinnego i majątkowego, a także dochodów oraz ponoszonych wydatków.
Sąd wskazał, że M. B. zaznaczył, iż nie posiada żadnych dochodów, środków pieniężnych oraz majątku, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy. W ocenie Sądu I instancji oświadczenia wnioskodawcy o braku jakichkolwiek dochodów i majątku pozostają w sprzeczności z poczynionymi w trakcie postępowania administracyjnego ustaleniami. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto jest właścicielem mieszkania o powierzchni 35m2 oraz współwłaścicielem domu o pow. 110m2 oraz działki o pow. 806m2.
Ponadto Sąd wskazał, że pomiędzy oświadczeniami skarżącego dotyczącymi stanu rodzinnego istnieje sprzeczność. W rubryce 6 formularza wniosku skarżący podaje bowiem, że pozostaje w gospodarstwie domowym "z kobietą i dzieckiem", zaś w rubryce 8 deklaruje samodzielne zamieszkanie. Ponadto w druku PPF z dnia 22 października 2014 r. określił stan swojego zasłużenia na 100 000 złotych, a w kolejnym druku z dnia 19 czerwca 2015 r. na kwotę 150 000 zł.
Powyższe – w ocenie Sądu – wskazuje, że skarżący nie wyjaśnił okoliczności dotyczących jego aktualnego stanu rodzinnego i majątkowego, a także dochodów oraz ponoszonych wydatków. Sąd podkreślił przy tym, że to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu materialnego strony nie są znane. To skarżący współpracując z Sądem winien wykazać istnienie przesłanek koniecznych dla przyznania prawa pomocy.
Na powyższe postanowienie M. B. wniósł zażalenie. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem podtrzymał wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Stosownie zaś do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie skarżący złożył w dniu 19 czerwca 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wniosek ten jest kolejnym wnioskiem skarżącego w tym przedmiocie. Poprzedni wniosek został uznany za niezasadny – prawomocnym postanowieniem referendarza WSA w Gliwicach z dnia 13 listopada 2014 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. Rozpoznawany wniosek potraktowany został jako wniosek złożony w trybie art. 165 p.p.s.a. Aby wniosek ten mógł zostać uwzględniony musiałyby być w nim wskazane nowe okoliczności faktyczne stanowiące podstawę do ponownego rozpoznania sprawy i przyznania prawa pomocy.
Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu, nie wyjaśnił okoliczności dotyczących jego aktualnego stanu rodzinnego i majątkowego, a także dochodów oraz ponoszonych wydatków. Zasadnie zatem w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.