Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości.
W dniu [...] sierpnia 2016 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem skarżącego, uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, albowiem, jako rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, w okresie od połowy czerwca do końca lipca 2016 r. zmuszony był wykonywać prace polowe. Ponadto na przełomie czerwca i lipca 2016 r. pojawiły się bardzo ulewne deszcze i podtopienia na terenie jego gospodarstwa, które uniemożliwiły mu nadanie do Sądu przesyłki pocztowej zawierającej wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia [...] czerwca 2016 r.
Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku oraz odmawiając sporządzenia jego uzasadnienia Sąd Wojewódzki – powołując się na treść art. 86-87 oraz 141 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 728 ze zm.) dalej "p.p.s.a." – wskazywał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podkreśłił, że nawet gdyby przyjąć, że istotnie skarżący – z uwagi na intensywne prace polowe – przez okres ponad miesiąca (od [...] czerwca 2016 r. do [...] lipca 2016 r.) nie był w stanie osobiście nadać w placówce pocztowej przesyłki zawierającej wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., to nie było żadnych racjonalnych podstaw, by twierdzić, że nie mógł on – w tak długim okresie czasu – podjąć tej czynności przy pomocy innej osoby.
Sąd zwrócił uwagę, że skarżący został prawidłowo pouczony o konieczności złożenia – w określonym ustawowo terminie – stosownego wniosku, w celu doręczenia mu uzasadnienia wyroku oraz o skutkach prawnych uchybienia terminu do dokonania ww. czynności. W dniu [...] czerwca 2016 r. otrzymał bowiem zawiadomienie o terminie rozprawy wraz z odpowiednim pouczeniem. Podniesione zatem przez skarżącego okoliczności nie dawały podstaw do uwzględnienia jego wniosku. W konsekwencji powyższego, oddaleniu podlegał również – jako spóźniony – wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku.
J. P., w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez niezasadne stwierdzenie braku istnienia przesłanek przemawiających za przywróceniem terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku oraz art. 124 §1 i 2 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd do podnoszonych przez skarżącego okoliczności, związanych z wystąpieniem nagłego zdarzenia w postaci ulewnego deszczu i podtopień w gospodarstwie, które rzutowały na możliwość złożenia przez niego ww. wniosku.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazywał, iż okoliczności, na których wystąpienie się powoływał, uniemożliwiły mu dokonanie powyższej czynności w ustawowym terminie. Musiał bowiem wówczas całkowicie zaangażować się w usuwanie skutków tego nagłego zdarzenia. Gospodarstwo rolne jest bowiem jego jedynym źródłem utrzymania. Wszelkie w nim prace wykonuje tylko z żoną. Skarżący zaznaczył przy tym, iż Sąd Wojewódzki, dokonując oceny wniosku, nie odniósł się do okoliczności wystąpienia takich zdarzeń jak duże opady deszczu oraz podtopienia, których wystąpienie miało kluczowe znaczenie dla oceny złożonego przez niego wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.
Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne.
Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.
Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie przez Sąd Wojewódzki wyroku.
Należy wprawdzie przyznać, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest nieco lakoniczne, to jednak powyższa okoliczność nie rzutuje na jego prawidłowości. Skarżący w złożonym bowiem przez siebie wniosku nie uprawdopodobnił w dostateczny sposób braku możliwości złożenia ww. wniosku w przewidzianym do dokonania tej czynności terminie. Należy bowiem zauważyć, iż ogólne stwierdzenie wystąpienia znacznych opadów deszczu oraz podtopień nie może samo z siebie przesądzać o braku możliwości dokonania przez stronę czynności procesowej w ustawowym terminie. Jeżeli bowiem skarżący, w złożonym przez siebie wniosku, powołuje się na powyższe okoliczności to powinien przynajmniej wskazać, w jakim zakresie owe zjawiska wpłynęły negatywnie na jego sytuację. Powinien był zatem wskazać np.: w jakiej części gospodarstwo jego było zagrożone, a ponadto, jakiego charakteru zniszczenia ww. zjawiska w nim dokonały, bądź mogły dokonać.
Przedstawienie bowiem tych okoliczności dałoby dopiero realną możliwość dokonania oceny zakresu podejmowanych przez skarżącego prac, a tym samym ustalenia, czy rzeczywiście - z uwagi na ich rozmiar i intensywność - nie mógł on złożyć wskazanego na wstępie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Ogólne i lakoniczne powoływanie się przez skarżącego na tego rodzaju okoliczności nie było zatem wystarczające i już samo w sobie mogło stanowić podstawę oddalenia złożonego przez niego wniosku. Natomiast fakt braku uprawdopodobnienia możliwości korzystania w tym przypadku z pomocy osób trzecich miał charakter drugorzędny.
W sytuacji więc, w której wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zasadnie został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalony, dokonanie tej czynności po upływie terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a., nie mogło zostać uwzględnione.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 124 § 1 i 2 k.p.a. należało stwierdzić, iż przepis ten nie był przez Sąd Wojewódzki stosowany. Brak było więc podstaw do jego uwzględnienia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.