Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 201/15 (dalej zarządzenie) Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej Przewodniczący Wydziału VII) wezwał R. S. (dalej skarżący bądź wnioskodawca) do uiszczenia 200 zł wpisu sądowego od skargi na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (dalej Wojewódzki Zespół) z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] (dalej postanowienie z [...] grudnia 2014 r.; k. 41 akt VII SA/Wa 201/15).
Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł skarżący podnosząc, że wobec próby odebrania mu prawa do sądu przez brak możliwości zapłaty i odmowę pomocy w zakresie zwolnienia w całości z wpisu sądowego, zaprotestował przeciwko orzeczeniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie odmowy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłacenia wpisu sądowego, jak też przeciwko zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego - tj. łącznie w sprawie próby odebrania mu prawa do sądowego rozpoznania nabytego prawa, poprzednio przyznanego odpowiednią prawomocną decyzją administracyjną, wydaną w oparciu o ustawę.
Zarządzeniu z 23 września 2015 r. zarzucił naruszenie:
- 1. art. 239 § 1 ust.1 lit. a) [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed Sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa], gdzie z urzędu Sąd winien uwzględnić zwolnienie od wpisu, gdyż "Nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: 1) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach: a) z zakresu pomocy i opieki społecznej;
- 2. art. 141 § 2 upsp [winno być ppsa] przez brak rzetelnej podstawy prawnej zaskarżonych rozstrzygnięć, ich sumiennego wyjaśnienia, lub wyjaśnień mijających się z prawdą;
- 3. zasad moralnych obowiązujących sędziów, przez:
- - podanie w obu uzasadnieniach do orzeczeń nieprawdziwej informacji o konieczności opłacenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł;
- - podanie nieprawdziwej informacji o przepisach prawa uprawniających do zażalenia.
Zarzucił także: negatywne rozpoznanie i nie przekazanie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zażalenia z dnia 16.03.2015 r. mimo wyraźnie określonego adresata, czym przedłużono mitręgę administracyjno - sądową i czym naruszono prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, czym też naruszono jedno z podstawowych praw człowieka do dwuinstancyjności postępowania sądowego, oraz prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.
Wniósł o:
- 1. uchylenie poprzednio wydanych orzeczeń i zarządzenia odmawiających prawa pomocy i przyznanie tego prawa w całości na podstawie wniosku z 29.12.2014 r.;
- 2. stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie z winy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, oraz orzeczenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł. przez błędne i bezmyślne oddalenie wniosków o udzielenie prawa pomocy, nie przyznanie prawa pomocy z urzędu, jak też nie przekazanie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zażalenia z dnia 16.03.2015 r. czym bezzasadnie przedłużono postępowanie aż o 10 miesięcy (k. 46 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny ocenia jedynie kwestię legalności zaskarżonego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu.
Zgodnie z art. 220 § 1 ppsa, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, by pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa).
Zgodnie z treścią art. 230 § 1 ppsa od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami tymi są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2 powołanego artykułu). Wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej rozporządzenie), przy czym na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa wynosi - 200 zł.
Zwolnienie od kosztów sądowych może wynikać bądź z ustawy, bądź z postanowienia Sądu. Nie mają obowiązku ponoszenia kosztów sądowych: 1) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach [...] e) z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 239 pkt 1 lit. e ppsa).
Kontrolowana sprawa mieści się w zakresie ubezpieczeń społecznych, bowiem od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 6c ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – Dz. U. z 2011 r. nr 127 poz. 721 ze zm., dalej uron i art. 476 § 3 kpc).
Jeśli postępowanie o indywidualne zwolnienie od kosztów sądowych było od początku bezprzedmiotowe (bo ustawodawca zwolnił strony tego rodzaju postępowań z mocy prawa), to w drodze analogii (art.161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ppsa) postępowanie w tym zakresie należało umorzyć, a nie odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 20-23, 31-35, 39 akt sądowych). W tej sprawie bowiem, skarżący, z mocy ustawy, nie ponosi kosztów sądowych. Podnoszenie zarzutów w tej materii w zażaleniu z 30 września 2015 r. nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Nieprawidłowo Przewodniczący Wydziału VII wezwał skarżącego do uiszczenia 200 zł wpisu od skargi na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Skarga dotyczy postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), na podstawie art. 134 kpa, zatem właściwym dla jej rozpoznania jest Wojewódzki Sąd Administracyjny (odpowiednio – uchwała 7 Sędziów NSA z 6.11.2000 r. OPS 8/00, ONSA 2001/2/51). Z uwagi na art. 239 pkt 1 lit. e ppsa, wydanie zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu było błędne.
Pozostałe argumenty, podnoszone w zażaleniu, nie są relewantne.
Na podstawie art. 185 § 1, art. 197 § 2 i art. 198 ppsa, postanowiono jak w postanowieniu.