Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1628/15 (dalej postanowienie z 21 sierpnia 2015 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. M. (dalej skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. (dalej SKO bądź Kolegium) z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] marca 2015 r.) w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanowił: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę 140 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w pismem z 27 kwietnia 2015 r. skarżący wniósł do WSA w Warszawie skargę na postanowienie z 30 marca 2015 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z [...] lutego 2015 r. w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Sąd I instancji pismem z 9 czerwca 2015 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, przez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. Nadto skarżącemu wysłano odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV WSA w Warszawie (dalej Przewodnicząca Wydziału IV) z 27 maja 2015 r. (dalej zarządzenie z 27 maja 2015 r.) o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 140 zł.
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że powyższe wezwania doręczono skarżącemu dnia 12 czerwca 2015 r. W zakreślonym terminie skarżący uiścił wpis od skargi, nie złożył jednak odpisu wniesionej skargi.
Sąd odrzuca skargę gdy nieuzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa).
Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a nadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (art. 47 § 1 ppsa).
Skarżący w niniejszej sprawie złożył skargę w jednym egzemplarzu, zatem Sąd nie dysponował jej odpisem celem doręczenia go uczestnikowi postępowania. Sąd wezwał skarżącego do usunięcia tego braku formalnego przez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi.
W uchwale 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.12.2013 r., I OPS 13/13 [ONSAiWSA 2014/3/39, dalej uchwała I OPS 13/13], przyjęto że niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 ppsa, jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ppsa, uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Nieuzupełnienie przez skarżącego braku formalnego skargi uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu i na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ppsa, orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia (k. 1, 2-3, 9, 12,13, 15, 16, 20-22 akt sądowych).
Zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie wniósł Z. M. reprezentowany przez pełnomocnika adw. E. D..
Pełnomocnik skarżącego zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
- 1. art. 49 § 1 w zw. z art. 82 oraz w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez odrzucenie skargi, mimo braku doręczenia skarżącemu wezwania Przewodniczącej Wydziału do usunięcia braków formalnych skargi z 27 kwietnia 2015 r.;
- 2. art. 49 § 1 ppsa, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez wezwanie do uzupełnienia skargi, pomimo że mimo niezachowania warunków formalnych, skarga z 27 kwietnia 2015 r. mogła otrzymać prawidłowy bieg.
Na podstawie art. 194 § 3 ppsa wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości (k. 29-31 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 (art. 194 § 1 ppsa).
Stosownie do art. 47 § 1 ppsa, do skargi należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich pozostałym stronom występującym w sprawie. O braku formalnym skargi z powodu niedołączenia odpisu skargi można mówić wówczas, gdy strona składając skargę nie dołączyła odpowiedniej liczby odpisów skargi i z tego względu skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu.
Jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jej uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia (art. 49 § 1 w zw. z art. 178 i 197 § 2 ppsa). Niewykonanie wezwania w zakresie nadesłania określonej liczby odpisów skargi uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu. Jeżeli strona nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie przez nadesłanie odpisów skargi, sąd skargę odrzuca (art. 58 § 1 pkt 3 ppsa).
Pismem z 9 czerwca 2015 r. prawidłowo wezwano skarżącego do nadesłania 1 odpisu skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, jednocześnie pouczono o treści art. 47 § 1 i 2 ppsa. Wezwanie to skarżący odebrał dnia 12 czerwca 2015 r. Sąd uznał, że wezwanie doręczono skutecznie, a zatem od tej daty biegł termin do uzupełnienia braków formalnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wobec nienadesłania w terminie odpisu skargi, trafnie postanowieniem z 21 sierpnia 2015 r. odrzucił skargę, której braków formalnych strona w terminie nie uzupełniła (k. 1, 12, 15, 20-22 akt sądowych).
Skarżący w zażaleniu podniósł, że nie można uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podał, że podstawą takiego rozstrzygnięcia winien być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu, powołał się przy tym na postanowienie NSA z 22.1.2013 r. II OSK 42/13 [Lex 1274427, dalej postanowienie II OSK 42/13]. Braku jednego odpisu skargi nie można, w ocenie skarżącego zakwalifikować jako braku istotnego, ponieważ Sąd jest władny wykonać dodatkową kopię pisma we własnym zakresie, a tym samym nadać prawidłowy bieg.
Skarżący podkreślił, że działał w sprawie sam, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, otrzymał trzy pisma kierowane do niego przez Sąd. Pisma dotyczyły trzech różnych rozstrzygnięć, związanych ze sprawą wywołaną wniesioną przez niego skargą. Uchybienia w wykonaniu zobowiązań Sądu osób, które nie mają do czynienia na codzień z procedurą sądową mogą wystąpić z większym prawdopodobieństwem niż u osób będących profesjonalnymi pełnomocnikami. Skarżący stwierdził, że dezorientację jego wywołało doręczenie w jednym przypadku odpisu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV oraz jego brak w drugim przypadku. Stwierdził, że nie powinien ponosić konsekwencji zbytniego rygoryzmu, który spowodować może utratę prawa skarżącego do rozpoznania jego sprawy przez Sąd.
Stanowisko skarżącego nie jest trafne. Postanowienie II OSK 42/13 zapadło przed podjęciem uchwały I OPS 13/13, która jest pośrednio dla sądów administracyjnych wiążąca (J. Drachal, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 1075-1076, nb 5 i akceptowane przez Komentatorów orzecznictwo i piśmiennictwo). Pisma sądowe były jasne i nie przekraczały zdolności rozumienia osoby przeciętnie doświadczonej życiowo. Doręczenie odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z 27 maja 2015 r. IV SA/Wa 1628/15, wzywające do uiszczenia wpisu sądowego było konieczne, bo stronie przysługiwało odrębne zażalenie na wysokość wpisu (art. 227 § 1 ppsa; k. 9, 13 – pkt 2 pouczenia). Odpisu zarządzenia z 27 maja 2015 r. o wezwaniu skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi nie trzeba doręczać stronie, bo na to zarządzenie nie przysługuje odrębne zażalenie – jego prawidłowość jest badana w wyniku zażalenia na odrzucenie skargi (art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 194 § 1 pkt 1a ppsa). Ustawa nie przewiduje doręczenie tego zarządzenia z urzędu, zatem pogląd, że termin z art. 82 ppsa nie zaczął biec, jest niesłuszny.
Z żadnego przepisu ppsa nie wynika obowiązek sądu sporządzenia odpisów skargi na koszt podatników dla uczestników postępowania. Powyższe powoduje, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, konieczność odrzucenia skargi (postanowienia NSA z: 11.8.2010 r. I OSK 1259/10, Lex 658596; 21.7.2010 r. I OSK 1084/10, Lex 694647; uchwała 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.12.2013 r., I OPS 13/13, z aprobującą glosą K. Celińskiej-Grzegorczyk, Lex). Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że brak formalny skargi w postaci braku 1 odpisu skargi uniemożliwiał nadanie skardze prawidłowego biegu (art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i art. 47 § 1 ppsa). Nie doszło do naruszenia art. 49 § 1 ppsa, powołanego jako wzorzec kontroli samoistnie ani w zw. z art. 82 oraz art. 58 § 1 pkt 3 ppsa). Zaskarżone postanowienie nie narusza także art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946).
Nienadesłanie przez skarżącego wymaganego przez Sąd 1 odpisu skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ppsa powoduje, że Sąd odrzuca skargę, jeżeli nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.