Postanowienie NSA z 12 maja 2023 r., I OZ 149/23

Wydany

12 maja 2023 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt II SO/Ol 5/23 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od rozpoznawania

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Sprawa

sprawy o sygn. akt II SA/Bk 708/22 ze skargi J.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 11 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania środków pieniężnych postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 15 marca 2023 r. oddalił wniosek J.G. o wyłączenie sędziów WSA w Białymstoku: Małgorzaty Anny Dziemianowicz, Grażyny Gryglaszewskiej, Marcina Kojło, Elżbiety Lemańskiej, Marka Leszczyńskiego, Pawła Janusza Lewkowicza, Andrzeja Melezini, Jacka Pruszyńskiego, Grzegorza Dudara, Małgorzaty Roleder, Wojciecha Stachurskiego, Elżbiety Trykoszko, Dariusza Zalewskiego oraz asesorów Marty Czubkowskiej, Barbary Romańczuk i Justyny Siemieniako od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SA/Bk 708/22 ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 11 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania środków pieniężnych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że J.G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z 11 sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania środków pieniężnych zawarł wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie ww. sędziów oraz asesorów sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Skarżący zarzucił, że sędziowie są negatywnie do niego nastawieni, stronniczy, pomijają jego argumenty i dowody, jednocześnie uwzględniając stanowisko organów pomocy społecznej, co wynika z oddalenia lub odrzucenia uprzednio wniesionych przez skarżącego skarg. Podniósł również, że w sytuacji gdy pełnomocnicy z urzędu przedkładają opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, sędziowie nie chcą wyznaczać kolejnych pełnomocników, którzy sporządziliby skargi kasacyjne.

Dokonując oceny zasadności powyższego wniosku, Sąd I instancji podniósł, że w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., sędziowie WSA i asesorzy sądowi złożyli pisemne oświadczenia, że między nimi a żadną ze stron w tej sprawie nie zachodzą okoliczności z art. 19 p.p.s.a. ani żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Skarżący nie podał natomiast okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość ww. oświadczeń sędziów i asesorów, co uzasadniało negatywne rozpatrzenie wniosku o ich wyłączenie od orzekania w rozpoznawanej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest bowiem pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 19.11.2010 r., sygn. akt I OZ 864/10, CBOSA) Skarżący nie wykazał również, by pomiędzy nim a wskazanymi sędziami i asesorami, o wyłączenie których wnosi, obiektywnie istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość ich bezstronność przy orzekaniu.

Zatem, w ocenie Sądu, wobec niewskazania przez skarżącego okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość ww. oświadczeń, w sytuacji gdy nie budzi żadnych wątpliwości prawdziwość złożonych przez sędziów oświadczeń, wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie.

Ponadto Sąd Wojewódzki wskazał, że wniosek skarżącego w zakresie, w jakim dotyczył sędziów NSA Grażyny Gryglaszewskiej, Jacka Pruszyńskiego i Wojciecha Stachurskiego, był bezpodstawny z uwagi na fakt, że sędziowie ci nie orzekają w WSA w Białymstoku, a zatem nie jest możliwy ich udział w postępowaniu zainicjowanym przez skarżącego.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J.G., podnosząc zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "p.p.s.a.").

W związku z tym zarzutem autor zażalenia domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wyłączenie od rozpoznania sprawy II SA/Bk 708/22 sędziów i asesorów WSA w Białymstoku, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację zawartą we wniosku o wyłączenie sędziów i asesorów WSA w Białymstoku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.; t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Ponadto postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację Sądu Wojewódzkiego odnośnie braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziów i asesorów objętych wnioskiem, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek skarżącego (art. 19 p.p.s.a.). Przedstawione przez skarżącego we wniosku okoliczności (następnie powtórzone w zażaleniu) mają bowiem subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia z rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach z jego skarg. Przeświadczenie strony co do braku bezstronności sędziego (asesora) w związku z wydaniem orzeczenia nieodpowiadającego jej oczekiwaniom nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej wyłączenie, co jednolicie akcentuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Ponadto z oświadczenia złożonego przez sędziów i asesorów sądowych wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Bk 708/22 na podstawie ww. przepisów. Podkreślić w tym miejscu należy, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. np. postanowienie NSA z: 12.3.2012 r. I FZ 147/12; 9.10.2013 r. II OZ 851/13; 24.9.2014 r. I OZ 754/14, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). We wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów oraz asesorów sądowych, jak i w zażaleniu brak jest zaś wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych oświadczeń.

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.