Postanowienie NSA z 10 marca 2005 r., I OZ 15/05

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 10 marca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 listopada 2004 r., w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy sygn. akt II SAB/Sz 74/04

Sprawa

w sprawie ze skargi P. J. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Świnoujściu w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

P. J. w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie w przedmiocie skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie udzielenia informacji publicznej, w dniu 14 października 2004 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ustosunkowując się do powyższego wniosku, w dniu 25 listopada 2004 r. wydał postanowienie, w którym odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swego orzeczenia sąd podkreślił wyjątkowość stosowania prawa pomocy, określonego w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270), wskazując m. in., iż zgodnie z wspomnianymi przepisami zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym może zostać przyznane gdy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy nie może ponieść kosztów bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny do osób, którym można przyznać zwolnienie od kosztów sądowych, zalicza w szczególności osoby bezrobotne, które nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. W przekonaniu sądu oświadczenie skarżącego co do wysokości osiąganych przez niego dochodów nie zasługuje na wiarę. Stanowisko to sąd argumentuje poprzez wskazanie okoliczności znanych sądowi z urzędu a odnoszących się do stanu majątkowego skarżącego. Sąd podnosi w szczególności, fakt dokonania przez skarżącego w 2000 r. czynności polegającej na dokonaniu zamiany mieszkania przy ul. M. 1 w S., z której to czynności miał uzyskać 51,730 złotych oraz fakt przysługiwania mu prawa najmu mieszkania przy ul. N. 29 w Ś.. Jednocześnie sąd podkreśla, iż liczba spraw wniesionych przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przekracza 180 i w rzeczywistości P. J. nie zabiega w istocie o uzyskanie potrzebnych mu informacji lecz zmierza do obarczenia organów administracji dodatkowymi obowiązkami. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzuca skarżącemu nadużywanie prawa do sądu co zakłóca prawidłowe funkcjonowanie sądowej kontroli organów administracji. Podsumowując przedstawione wyżej racje sąd uznaje, że skarżący nie uczynił zadość wskazanym w art. 246 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłankom przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał w sposób wiarygodny, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do korzystania z tej pomocy.

W dniu 17 grudnia 2004 r. P.J. złożył zażalenie na wskazane wyżej postanowienie zaskarżając je w całości. Skarżonemu orzeczeniu zarzucił wady i uchybienia polegające na naruszeniu art. 45 i 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nierozpatrzenie sprawy przez jawny i niezależny sąd oraz zamykanie mu drogi do sądu. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w toku wydawania skarżonego postanowienia dopuścił się naruszenia art. 5 i 6 konwencji praw człowieka polegającego na kierowaniu się przez sąd motywami i intencjami wyłącznie bezprawnymi. P. J. zarzucił także naruszenie przepisów art. 141 i art. 246 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez stronnicze i błędne zastosowanie i interpretację tych norm. W uzasadnieniu zażalenia skarżący w sposób stanowczy zarzuca Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oportunizm prawny oraz oderwaną od kontekstu społecznego ocenę jego stanu majątkowego i tym samym zdolności skarżącego do ponoszenia kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Jak było już podnoszone istotą rozpatrywanej sprawy było zagadnienie udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienie go od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270), wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy oraz dane o stanie rodzinnym, względnie oświadczenie strony o niepozostawaniu w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Nie ulega wątpliwości, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym przez skarżącego 14 października 2004 r., P. J. uczynił zadość formalnym warunkom określonym w art. 252 ustawy. Na mocy art. 255 wspomnianej ustawy w wypadku gdy w przekonaniu sądu dane zawarte we wniosku budzą wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie skorzystał z przysługującej mu drogi do skonfrontowania złożonych we wniosku oświadczeń majątkowych skarżącego lecz wydał postanowienie, w którym odmówił przyznania prawa pomocy kwestionując w uzasadnieniu ich wiarygodność. Wskazane w uzasadnieniu postanowienia fakty odnoszące się do składania przez skarżącego licznych skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie mają znaczenia przy rozstrzygnięciu przedmiotowej kwestii i nie mogą wpływać na ocenę zasadności złożonego wniosku. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż tożsame wnioski złożone przez skarżącego w toku postępowań o sygnaturach akt: II SAB/Sz 49/04; II SAB/Sz 59/04; II SAB/Sz 71/04 zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpatrzone po części pozytywnie poprzez częściowe zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której w takim samym stanie materialnym skarżącego zapadają różne rozstrzygnięcia co do przyznania mu prawa pomocy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270) postanowił jak w sentencji.