Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił E.G. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 28 października 2010 r., poprzez nadesłanie odpisu wniesionego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd wskazał, iż pełnomocnik skarżącej, działający w ramach przydzielonego stronie prawa pomocy, we wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że E.G. uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z uwagi na swoją nieporadność życiową i przekonanie, że skoro Sąd jest w posiadaniu oryginału zażalenia, to może w swoim zakresie sporządzić jego odpis i doręczyć go stronie przeciwnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odmawiając przywrócenia terminu, wskazał, iż brak odpisu zażalenia był brakiem uniemożliwiającym nadanie mu właściwego biegu, co spowodowało konieczność wezwania skarżącej do uzupełnienia tego braku. Zdaniem Sądu okoliczności wskazane we wniosku nie mogą być uznane za przesłanki przywrócenia uchybionego terminu, skarżąca nie wykazała bowiem, aby uchybienie nastąpiło bez jej winy. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała się należytą starannością przy załatwianiu swoich spraw, a nawet wykazała się niedbalstwem, szczególnie wobec faktu, że jej poprzednie zażalenia były także odrzucane z powodu nieuzupełnienia ich braków, co świadczyło o tym, że strona wiedziała o skutkach niewypełnienia wezwania Sądu. Powyższe okoliczności stanowiły, w ocenie Sądu, podstawę do odmowy przywrócenia uchybionego terminu na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E.G., reprezentowana przez radcę prawnego z urzędu, zarzucając mu naruszenie art. 87 § 2 ustawy P.p.s.a., poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu zawarto też wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. W uzasadnieniu autor zażalenia podkreślił, że przepisy wymagają jedynie uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu, a takie uprawdopodobnienie – zdaniem skarżącej – miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Ponadto nie można mówić o braku należytej staranności po stronie skarżącej, skoro wniosła ona skargę oraz w terminie wnosi środki zaskarżenia w przedmiotowym postępowaniu. Uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych zażalenia nie wynikało z braku staranności strony, a jedynie z jej nieporadności życiowej i niezrozumienia zarządzenia, z jakim zwrócił się do niej Sąd I instancji. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że gdyby zdawała ona sobie sprawę z konsekwencji niewykonania zarządzenia, to z pewnością uzupełniłaby braki w zakreślonym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie wniesione w sprawie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie jednego jego odpisu wskazał na stanowisko, iż nieuzupenienie tego braku uniemożliwiało nadanie wniesionemu środkowi zaskarżenia właściwego biegu. Stanowisko to uznać trzeba za niezasadne.
Wprawdzie zgodnie z art. 47 § 1 ustawy P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika, zaś z art. 49 § 1 tejże ustawy wynika, iż w wypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej (tak chociażby stanowi art. 178 ustawy P.p.s.a., który przewiduje odrzucenie środka zaskarżenia w razie nieuzupełnienia jego braków). Jednakże wyraźnego podkreślenia wymaga, iż obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 powołanej ustawy, polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 178 tej ustawy, jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwi nadanie pismu procesowemu właściwego biegu.
Odmienna interpretacja – taka jak zastosowana przez Sąd I instancji – jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Braku odpisu zażalenia nie można, w ocenie Sądu odwoławczego, zakwalifikować jako braku istotnego, ponieważ Sąd jest władny wykonać dodatkową kopię takiego zażalenia we własnym zakresie, a tym samym nadać prawidłowy bieg złożonemu pismu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie skarżącej do nadesłania odpisu było uzasadnione, jednakże niewykonanie wezwania w terminie nie może zamykać stronie prawa do sądu. Wskazać przy tym należy, iż wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nadesłana została kopia zażalenia skarżącej, która mogła być uznana za jego odpis po potwierdzeniu zgodności z oryginałem przez działającego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Tym samym – w ocenie Sądu odwoławczego – należało przyjąć, iż brak było zawinienia strony, a spełnienie wymogu z art. 87 § 4 ustawy P.p.s.a. uzasadniało przywrócenie uchybionego terminu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie strony za zasadne, zaś zaskarżone postanowienie za wydane z naruszeniem art. 86 § 1, art. 87 § 2 i art. 87 § 4 ustawy P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.