Postanowienie NSA z 25 lutego 2015 r., I OZ 152/15

Wydany

25 lutego 2015 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1521/14 o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych

Skład

Sędzia NSA Paweł Miładowski przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Z. G. o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołując się na treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wskazał, że dochód skarżącej wynosi 1044 zł brutto, tj. ok. 850 zł netto miesięcznie. Z kolei, uśrednione wydatki jej jednoosobowego gospodarstwa domowego to ok. 400 zł za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, podatek od nieruchomości i ratę kredytu oraz ok. 100 zł na leki. Resztę środków, tj. ok. 350 zł skarżąca, jak oświadcza, przeznacza na wyżywienie i środki higieniczne.

Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca podała we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, mogącej zapewnić jej odpowiednie warunki lokalowe. W ocenie Sądu, nie jest to informacja ścisła, już bowiem z samych akt administracyjnych dołączonych do skargi wynika, że skarżąca jest współwłaścicielką kilku działek ewidencyjnych. Zdaniem Sądu, okoliczność ta prowadzi do wniosku, że w tym zakresie oświadczenie skarżącej co do jej stanu majątkowego jest niewiarygodne.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w dostatecznym stopniu, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zdaniem Sądu, oceny tej nie zmienia fakt spłat zaciągniętych kredytów. Zaciągnięte kredyty świadczą bowiem o zdolnościach płatniczych strony, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., II GZ 56/05).

Ponadto Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem powinno dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji.

Zażalenie na ww. postanowienie wniosła Z. G., podnosząc, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez skrupulatnego wyjaśnienia i niezgodnie z doświadczeniem życiowym. Skarżąca ponownie wskazała, jak kształtują się jej wydatki oraz to, że nie jest w stanie sama opłacić wpisu i utrzymać swojej osoby.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Prawo pomocy polega na tym, że strona m.in. może uzyskać uprawnienie do zwolnienia od kosztów sądowych (art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Przewidziana możliwość przyznania prawa pomocy może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 p.p.s.a.). Prawo pomocy w częściowym zakresie, o jaki zawnioskowała Z. G., polega właśnie na zwolnieniu od kosztów. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z przytoczonych przepisów wynika, że ubiegającą się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Ponadto wskazania wymaga, że w ogólności istotą prawa pomocy, o co wnioskuje skarżąca, jest możliwość zapewnienia prawa do sądu osobom, które wykażą, że z uwagi na swoją sytuację majątkową nie mogą ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że koszty takiego postępowania obciążają społeczeństwo. Tymczasem wykazana przez skarżącą sytuacja materialna nie uzasadnia by koszty postępowania sądowego w tej sprawie ponosili wszyscy podatnicy. Zważywszy bowiem na ustalone przez Sąd okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej uznać należy, że nie ma podstawy do przyjęcia, że spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Sąd I instancji, oceniając przedstawioną sytuację majątkową przez skarżącą, prawidłowo stwierdził, że oświadczenie skarżącej o wielkości jej majątku nie jest prawdziwe, ponieważ w tym oświadczeniu skarżąca nie ujawniła wszystkich okoliczności, w sytuacji gdy przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników. Skarżąca nie wykazała bowiem, że jest współwłaścicielką kilku działek, co wynika z akt administracyjnych. Ponadto wnosząc zażalenie skarżąca nawet nie podjęła próby wyjaśnienia tej kwestii.

Wobec takich ustaleń Sądu I instancji i braku reakcji na nie skarżącej, nie mają znaczenia dla wyniku postępowania okoliczności podnoszone przez skarżącą w zażaleniu dotyczące jej wydatków. Skarżąca nie spełniła bowiem minimum obowiązków związanych z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie przedstawiła we wniosku w sposób wiarygodny swojej sytuacji majątkowej, do czego była obowiązana zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.