Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1047/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił A. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trzema córkami (w tym dwiema pełnoletnimi). Rodzina mieszka w domu o pow. 200m2 i utrzymuje się z dochodu z prowadzonej przez jej męża działalności gospodarczej. Dochód z działalności gospodarczej męża wnioskodawczyni w 2014 r. wyniósł 40.258,67 zł (tj. 3.354,88 zł miesięcznie). Jako comiesięczne wydatki rodziny wskazane zostały: 1.500 zł – utrzymanie rodziny, 250 zł – prąd, 150 zł – gaz, 120 zł – woda i kanalizacja, 15 zł – wywóz śmieci, 200 zł – opał, 500 zł – utrzymanie 4 samochodów, 150 zł – telefony. Dodatkowo strona podniosła, że pełnoletnie córki są bezrobotne. Poza tym, rodzina posiada działkę rekreacyjną o pow. 400m2.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznał, że posiadanie przez skarżącą domu, działki rekreacyjnej i czterech samochodów, a także posiadanie stałych źródeł nie potwierdza że wnioskodawczyni jest osobą ubogą. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Dodatkowo wskazano, że poniesienie kosztów postępowania nie będzie wiązało się dla rodziny skarżącej z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu, gdyż rodzina ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe (takie jak żywność, opłaty związane z utrzymaniem domu, czy też 4 samochodów). Potrzeby te pokrywane są w pełni z prowadzonej przez męża skarżącej działalności gospodarczej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. P., wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu wnosząca zażalenie wskazała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i w związku z tym nie stać jej na pokrycie kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślić należy, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływanej jako "P.p.s.a."). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Przy czym stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obowiązana jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. A. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz trzema córkami (dwiema pełnoletnimi). Z oświadczenia strony wynika, że łączny miesięczny dochód osiągany przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym skarżącej wynosi 3.354,88 zł, na który składa się kwota uzyskiwana z prowadzonej przez męża wnioskodawczyni działalności gospodarczej. W skład majątku skarżącej wchodzi współwłasność domu o pow. 200m2, działka rekreacyjna o pow. 400m2 oraz cztery samochody. Niewątpliwie wskazany wyżej dochód nie jest znaczny, biorąc pod uwagę fakt, że rodzina skarżącej pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym liczy pięć osób, jednakże nie można stwierdzić, aby wnioskodawczyni wraz z rodziną należała do osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia.
Nie można tym samym uznać, że skarżąca wykazała, aby po jej stronie istniały szczególne, niezbędne wydatki, które uniemożliwiłyby partycypowanie w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego.
W związku z powyższym należało przyjąć, że wskazana przez skarżącą sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.