Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 22 grudnia 2017 r., III SA/Gd 733/17, odrzucił skargę kasacyjną Związku Zawodowego – C. z siedzibą w O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 października 2017 r., III SA/Gd 733/17, odrzucającego skargę R. S. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z [...] maja 2017 r. w przedmiocie propozycji zatrudnienia. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z kolei stosownie do art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, skarga kasacyjna została wniesiona po upływie 30 - dniowego terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. Wobec doręczenia uczestnikowi postępowania odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi 2 listopada 2017 r. ostatnim dniem na wniesienie skargi kasacyjnej był dzień 4 grudnia 2017 r. (poniedziałek). Skarga kasacyjna została tymczasem wniesiona 5 grudnia 2017 r. a zatem po upływie wyżej wskazanego terminu. Wraz ze skargą kasacyjną nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania – Związek Zawodowy C. z siedzibą w O., zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 67 § 2 p.p.s.a. polegające na przyjęciu, że postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało skutecznie doręczone stronie skarżącej 2 listopada 2017 r. (a nie 6 listopada 2017 r. kiedy to postanowienie wpłynęło faktycznie do strony skarżącej), podczas gdy postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało odebrane 2 listopada 2017 r. przez pracownika organu administracji publicznej, tj. pracownika działającego z upoważnienia Naczelnika O. Urzędu Celno-Skarbowego (a nie Związku Zawodowego), a zgodnie z ww. przepisem "Pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism", co w konsekwencji skutkowało bezpodstawnym odrzuceniem skargi kasacyjnej wniesionej w terminie;
- art. 72 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że doręczenie postanowienia wraz uzasadnieniem osobie działającej z upoważnienia organu administracji publicznej mającego z istoty sprzeczne interesy (z uwagi na spór sądowoadministracyjny Związku Zawodowego C. z organami Krajowej Administracji Skarbowej) jest skuteczne i wywołuje skutki prawne dla strony skarżącej, podczas gdy sprzeczność interesów w oczywisty sposób wyklucza możliwość zastosowania doręczenia zastępczego, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej w terminie;
- art. 72 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że doręczenie postanowienia wraz uzasadnieniem osobie działającej z upoważnienia organu administracji publicznej jest skuteczne i wywołuje skutki prawne dla Związku Zawodowego C., podczas gdy instytucja doręczenia zastępczego określona ww. przepisie ma zastosowanie jedynie do osób fizycznych i dotyczy sytuacji gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu (a nie siedzibie lub oddziale), co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej w terminie;
- art. 53 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. podczas gdy skuteczne doręczenie otwierające bieg terminu miało miejsce 6 listopada (a nie 2 listopada jak błędnie przyjął Sąd I instancji), co skutkowało stwierdzeniem przez Sąd, że skarga została złożona po terminie i tym samym odrzuceniem skargi kasacyjnej;
- art. 178 p.p.s.a. polegające na jego zastosowaniu, w sytuacji gdy bieg terminu rozpoczął się 6 listopada 2017 r., a nie jak błędnie przyjął Sąd I instancji 2 listopada 2017 r. (a więc skarga kasacyjna została wniesiona w terminie), co skutkowało stwierdzeniem przez Sąd, że skarga została złożona po terminie i tym samym jej odrzuceniem; a także naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 37 ust. 5 ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. 2017.1481 t.j. z 2017.08.02) w zw. z art. 67 § 2 p.p.s.a. przez przyjęcie, że dostarczenie korespondencji do osoby upoważnionej do działania w imieniu organu administracji publicznej znajdującego się w tym samym budynku co oddział strony skarżącej wywołuje skutki prawne dla strony skarżącej, podczas gdy z ww. przepisu ustawy Prawo pocztowe wynika, że pisma skierowane do osób prawnych i jednostek organizacyjnych powinny być doręczane osobie uprawnionej do odbioru przesyłek pocztowych, a zgodnie z p.p.s.a. uprawnionym do odbioru przesyłek może być jedynie organ (uprawniony do reprezentacji przed sądem) lub pracownik.
W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że osoba, która odebrała pismo nie jest ani organem Związku Zawodowego C. ani nawet jego pracownikiem. W związku z powyższym postanowienie wraz z uzasadnieniem nie zostało doręczone 2 listopada 2017 r. w sposób prawidłowy i skuteczny. Podniesiono, że "odebranie korespondencji przez osobę nieuprawnioną jest prawnie bezskuteczne" (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 września 1969 r., I CZ 89/69). Wskazano również, że w przypadku doręczania korespondencji jednostkom organizacyjnym możliwe są jedynie dwie formy doręczania: organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownik upoważnionego do odbioru pism.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Konsekwencją wniesienia skargi po upływie wskazanego wyżej terminu jest jej odrzucenie (art. 178 p.p.s.a.). Natomiast kwestię doręczania pism osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej reguluje art. 67 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym, pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Jednakże odebranie korespondencji przez osobę nieuprawnioną jest prawnie bezskuteczne (postanowienie SN z 27 września 1969 r., I CZ 89/69, Palestra 1970, nr 12, s. 225).
W rozpoznawanej sprawie doręczenia wszelkich pism kierowanych do uczestnika postępowania – Związku Zawodowego C. z siedzibą O. –powinny być dokonywane na adres do doręczeń uprawnionego do jego reprezentacji Przewodniczącego Związku – S. S., podany we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, tj. ul. O. [...], [...] N. Przedmiotowa przesyłka sądowa zawierająca odpis postanowienia z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 października 2017 r. odrzucającego skargę została prawidłowo zaadresowana do S. S. na wskazany powyżej adres. Ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru (k-58 akt sąd.) wynika natomiast, że 2 listopada 2017 r. została ona odebrana przez specjalistę podkom. L. S. działającą z upoważnienia Naczelnika O. Urzędu Celno-Skarbowego w O. W uzasadnieniu zażalenia uczestnik postępowania wyraźnie wskazał, że osoba ta nie była i nie jest jego pracownikiem. Co więcej, ze znajdującej się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pieczęci Oddziału Celnego w N. wynika, że wpłynęła ona dopiero 6 listopada 2017 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji błędnie przyjął, że skuteczne doręczenie odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi nastąpiło 2 listopada 2017 r. do rąk pracownika działającego z upoważnienia Naczelnika O. Urzędu Celno-Skarbowego w O., albowiem osobą upoważnioną do reprezentacji uczestnika niniejszego postępowania, do którego zaadresowana była przesyłka, był Przewodniczący Związku Zawodowego C. z siedzibą O. – S. S. (k-26 akt sąd.), a więc jej doręczenie było nieprawidłowe, choć skuteczne, bo fakt odbioru przesyłki w dniu 6 listopada 2017 r. potwierdził jej adresat. Skoro w rzeczywistości, przedmiotowa przesyłka została dostarczona uczestnikowi postępowania 6 listopada 2017 r., to przyjąć należało, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał z dniem 6 grudnia 2017 r., a zatem skarga kasacyjna wniesiona 5 grudnia 2017 r. została złożona w terminie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.