Uzasadnienie
Skarżący Z. Ś., w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trzema córkami, a na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 41 m2. Podał ponadto, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący podał, że dochód jego rodziny wynosi 0 zł.
Na mocy zarządzenia z dnia 16 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do: udokumentowania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny skarżącego przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy; przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej; przedłożenia kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu lub o odmowie przyznania zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny; podania czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak to w jakiej wysokości oraz wyjaśnienie dlaczego w rubryce 6. Stan rodzinny wniosku o przyznanie prawa pomocy, wśród członków rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie wymienił żony, tak jak uczynił to w złożonych wcześniej w niniejszej sprawie formularzu PPF – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 1 sierpnia 2015 r., w którym podał, że nie posiada żadnych dochodów, nie otrzymuje kopii decyzji z MOPS-u, a przyznawane zasiłki są zaniżane. Wyjaśnił również, że nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, zaś jego żona już z nim nie mieszka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 2 września 2015 r., umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 1) oraz oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata (pkt 2).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd - powołując się na art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." – stwierdził, że umorzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wynikało z faktu, iż niniejsza sprawa należy do kategorii spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku rzetelnego wykazania, iż jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nawet bowiem, pomimo skierowanego do niego wezwania, nie nadesłał wymaganych przez Sąd dokumentów. W związku z powyższym Sąd nie mógł rozpatrzyć wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Ponadto za niewiarygodne Sąd uznał twierdzenia skarżącego, że nie uzyskuje on żadnego dochodu. Brak było bowiem podstaw aby uznać, że rodzina skarżącego jest w stanie egzystować bez jakichkolwiek środków finansowych.
Z. Ś. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Na wstępie wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidło uznał za bezprzedmiotowy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w części, w jakiej domagał się on zwolnienia od kosztów sądowych. Przedmiotowa skarga dotyczy bowiem sprawy z zakresu pomocy społecznej, w której strona - zgodnie z regulacją art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – jest zwolniona z mocy ustawy z obowiązku uiszczania tych kosztów. Natomiast ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu, także w sprawach, w których zastosowanie znajduje art. 239 p.p.s.a., następuje na zasadach ogólnych dotyczących przyznania prawa pomocy. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji oceniał wniosek skarżącego o przyznanie adwokata z urzędu przez pryzmat spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W myśl powołanego przepisu, prawo pomocy w zakresie częściowym przyznane może być osobie fizycznej, jeśli osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. To wnioskodawca jest zatem zobligowany przedstawić w sposób rzetelny swój stan finansowy, prezentując źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. W sytuacji, gdy okoliczności powołane przez stronę we wniosku nie pozwalają na pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości finansowych, Sąd może wezwać stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów w tym przedmiocie, stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie. Nieprzedstawienie przez skarżącego rzetelnej sytuacji finansowej we wniosku czyniło bowiem zasadnym wezwanie go do złożenia dodatkowych informacji.
Skarżący, mimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku, nie przedłożył jednak żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej, oświadczając jedynie, że nie dysponuje jakimikolwiek rachunkami za media, nie pracuje i nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, a jego żona już z nim nie zamieszkuje. Powyższe informacje - jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji - nie były jednak wystarczające dla oceny spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Skoro skarżący nie dopełnił obowiązku wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to zasadnym było oddalenie wniosku o ustanowienie adwokata.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.