Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 874/14 oddalił skargę J.S. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 9 lipca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W dniu 11 maja 2015 r. J.S. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku.
Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 17 lipca 2015 r. wezwał J.S. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej ściągnięcia.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wniósł o umorzenie opłaty kancelaryjnej. Stwierdził, że jest ubogim emerytem rolniczym, a otrzymywana emerytura i tak nie wystarcza na pokrycie pełnych kosztów utrzymania. Dodał, że susza sprawiła, iż warzywa i owoce z przydomowego ogródka nie obrodziły co dodatkowo obciążyło jego skromny budżet.
Pismem z dnia 4 września 2015 r., w wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2015 r., wezwano skarżącego do złożenia:
- - uzupełniającego oświadczenia, obejmującego dane o stanie majątkowym i obecnie uzyskiwanych dochodach, a także o stanie rodzinnym oraz o dochodach małżonka pozostającego we wspólności majątkowej z dłużnikiem,
- - dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Jednocześnie poinformowano skarżącego, że dokumentami źródłowymi, mogą być odpisy zeznań podatkowych, informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, informacji o gruntach, wyciągi lub wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wypisy z rejestrów urzędowych, odpisy aktualnych bilansów, odpisy orzeczeń alimentacyjnych, zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, nagród, honorariów, emerytur i rent, zasiłków z tytułu ubezpieczenia społecznego, pomocy społecznej lub bezrobocia oraz innych należności i otrzymywanych świadczeń, a także dotyczące obciążeń i zobowiązań finansowych, w odniesieniu zaś do osób fizycznych ponadto informacje lub odpisy wywiadów środowiskowych, rodzinnych, sporządzonych przez ośrodki pomocy społecznej.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólności majątkowej z małżonką oraz utrzymują się ze skromnych emerytur KRUS. Oboje z żoną mają po 80 lat. Żona skarżącego choruje na [...], oczekuje na operację [...]. Skarżący ma problemy z [...]. Wspomaga się tlenem i korzysta z pieluch. Oboje z żoną cierpią na [...] co wiąże się z koniecznością rehabilitacji, na którą ich nie stać. Miesięcznie wydają około 600 zł na leki i dojazdy do lekarzy do Warszawy. Natomiast 400 zł miesięcznie wydają na pomoc lekarzy specjalistów. Nadmienił również, że ponosi koszty zakupu gazu do kuchni w wysokości około 100 zł miesięcznie, wywozu śmieci 60 zł i zużycia wody ok. 60 zł. Reszta pieniędzy ledwie wystarcza na środki czystości i bardzo skromne życie.
Skarżący podkreślił także że, wraz z żoną nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, kont bankowych, wartościowych przedmiotów, czy dodatkowych dochodów, natomiast gospodarstwo rolne przekazał swoim dzieciom. Stwierdził, że wszczęcie egzekucji byłoby dla jego rodziny nadmiernym obciążeniem majątkowym i wywołałoby ciężkie skutki dla dalszego życia.
Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 28 września 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 874/14 odmówił J.S. umorzenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zarządzenia wskazał, że zgodnie z art. 229 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2194), wydanego na podstawie art. 229 § 2 p.p.s.a., umorzenie należności sądowych może nastąpić z urzędu lub na wniosek dłużnika.
Należności sądowe mogą być umorzone na wniosek dłużnika w części lub w całości, jeżeli dłużnik wykaże, że z uwagi na swoją sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie ich uiścić, a ściągnięcie należności w drodze egzekucji spowodowałoby dla dłużnika lub jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki (§ 3 cyt. rozporządzenia).
W realiach niniejszej sprawy wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie wywiązał się on z obowiązku uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek umorzenia należności. Zaniechał przedłożenia do akt sprawy dokumentów, które obrazowałyby jego pełną sytuację majątkową, potwierdzając fakt, że nie dysponuje środkami, z których mógłby uiścić opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł. Skarżący przedstawił jedynie, na co wydatkuje otrzymywane wraz z żoną środki finansowe w łącznej wysokości 2.064,90 zł oraz załączył dowody wypłaty emerytury rolniczej. Nie nadesłał jednak żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających prawdziwość przedstawionych wydatków. Podnosząc, że w ciągu miesiąca wraz z żoną przeznacza kwotę około 1.000 zł na wizyty lekarskie, dojazd do lekarzy oraz wykup lekarstw, nie nadesłał żadnych dokumentów potwierdzających te okoliczności. Tymczasem to na skarżącym ciążył obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi.
Jedynie wykazanie przez stronę w sposób niebudzący wątpliwości, że spełnia ona warunki umorzenia należności sądowej, prowadzić może do uwzględnienia wniosku. Nadmienić również należy, że w przedmiotowej sprawie skarżący w dniu 15 lutego 2015 r. uiścił wpis sądowy w wysokości 100 zł (karta nr 73 akt sprawy). Obecnie nie wykazał natomiast, aby w jego sytuacji majątkowej, rodzinnej czy wysokości dochodów zaszły takie zmiany, które powodują, że nie jest w stanie uiścić kosztów należnej opłaty.
Wobec powyższego, na podstawie art. 229 § 1 p.p.s.a. w związku z § 3 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów, zarządzono jak w sentencji.
Powyższe zarządzenie stało się przedmiotem zażalenia J.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego w nim stanowiska, stwierdził, że jest ono niesprawiedliwe oraz wniósł o jego uchylenie w całości i umorzenie opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 229 § 1 p.p.s.a., należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, z wyjątkiem grzywien, o których mowa w art. 55 § 1, art. 149 § 2 oraz art. 154 § 1, mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami.
W świetle § 2 ust. 1 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty nieuiszczonych należności sądowych orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, umorzenie należności sądowych może nastąpić z urzędu lub na wniosek dłużnika. Wskazane należności mogą być umorzone na wniosek dłużnika w części lub w całości, jeżeli dłużnik wykaże, że z uwagi na swoją sytuację rodziną, majątkową i wysokość dochodów nie jest w stanie ich uiścić, a ściągnięcie należności w drodze egzekucji spowodowałoby dla dłużnika lub jego rodziny nadmierne obciążenie majątkowe lub inne ciężkie skutki. Stosownie do treści § 7 ust. 2 i 3 cyt. rozporządzenia, wniosek o umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie zapłaty należności sądowych powinien zawierać oświadczenie dłużnika obejmujące dokładne dane o jego stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna – także o jej stanie rodzinnym, o dochodach małżonka pozostającego we wspólności majątkowej z dłużnikiem, a ponadto wszelkie inne okoliczności uzasadniające składany wniosek.
Jeżeli oświadczenie dłużnika zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dłużnik jest obowiązany złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, uzupełniające oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego oraz inne, które organ wzywający uzna za niezbędne w danej sprawie.
Wobec powyższego uznać należy, iż to na dłużniku ciąży obowiązek wykazania okoliczności świadczących o tym, że nie jest w stanie uiścić należności sądowych.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skarżący nie udzielił niezbędnych informacji, które umożliwiłyby Sądowi ustalenie jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim nienależyte wykonanie przez skarżącego wezwania Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2015 r. i niepełne udokumentowanie stanu majątkowego, co uniemożliwia przyjęcie, iż sytuacja skarżącego wyczerpuje przesłanki określone w art. 229 § 1 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż zaskarżone zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2015 r. odpowiada prawu.
Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.