Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia z dnia 21 grudnia 2010 r., II SA/Wa 55/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dokonania wykładni wyroku tego Sądu z dnia 16 kwietnia 2010 r., II SA/Wa 55/10 w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...) w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 5 czerwca 2010 r., powołując się na art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej P.p.s.a., P. M. wystąpił z wnioskiem o wyjaśnienie wątpliwości wraz z wnioskiem ewentualnym o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego lub wznowienia postępowania. Wskazał, iż wnosi o wyjaśnienie wątpliwości co do treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 55/10, którym to wyrokiem Sąd oddalił jego skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...) w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. W jego ocenie, wątpliwości w uzasadnieniu wyroku dotyczyły następujących zagadnień prawnych. Po pierwsze, na jakiej zasadzie na stronie 5 uzasadnienia Sąd, kierując się nowelą ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czyli przepisami obowiązującymi w dacie orzekania i w dacie wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby kandydackiej, przyjął, że rektor-komendant uczelni wojskowej jest organem administracji publicznej pierwszej instancji w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, skoro ten organ państwowy sam nie uważał, że posiada taki przymiot, gdyż przed wydaniem decyzji nie zastosował procedury kpa, a z kolei organ wyższej instancji nie uznał takiego działania za wadliwe, utrzymując decyzję pierwszej instancji w mocy. Po drugie, na jakiej zasadzie Sąd przyjął, że nazwa stanowiska (rektor-komendant) osoby wydającej decyzję nr 392/2009 w oparciu o wskazaną podstawę prawną, czyli ustawę z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz, 892 bez wskazania zmian zawartych w noweli z dnia 24 kwietnia 2009 r.), jest prawidłowa, skoro z dokumentów (np. Statut Uczelni) zawartych w aktach sprawy głównej sygn. II SA/Wa 1792/09, wynika, że nazwę stanowiska rektora określono jako komendant-rektor uczelni.
W związku z powyższym Sąd wezwał skarżącego do jednoznacznego wskazania celu, dla którego złożył pismo z dnia 5 czerwca 2010 r. Wykonując powyższe wezwanie, P. M. wskazał, że stanowi ono wniosek o wyjaśnienie wątpliwości co do treści uzasadnienia wyroku, podkreślając, iż nie uzyskał jednoznacznej odpowiedzi, czy decyzja o zwolnieniu ze służby kandydackiej przez rektora-komendanta WSO WL jest decyzją administracyjną organu administracji publicznej, czy tylko czynnością materialno-techniczną.
Postanowieniem z dnia 21 lipca 2010 r., wydanym w składzie jednego sędziego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wykładni wspomnianego wyroku. Przedmiotowe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia P. M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym podniósł, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem, wskazując również na możliwość wystąpienia przesłanki nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., gdyż Sąd orzekał w składzie jednoosobowym.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt I OZ 735/10, uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że brzmienie art. 158 P.p.s.a. oznacza, że o wykładni powinien decydować w miarę możliwości ten sam skład orzekający, który wydał orzeczenie. A zatem w niniejszej sprawie doszło do nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Stwierdzając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do merytorycznych zarzutów zażalenia.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi wówczas gdy, jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, a także sposobu jego wykonania. Ponadto wykładnia wyroku nie może prowadzić do reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Nie może również służyć dodatkowemu rozpoznaniu sprawy. Potrzeba wykładni może być zatem wyłącznie wynikiem wadliwego lub nie dość precyzyjnego sformułowania orzeczenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 55/10 nie nasuwa wątpliwości zarówno co do jego sentencji, jak i uzasadnienia, których treść jest sformułowana w sposób jasny i zrozumiały. Nie budzą też wątpliwości powołane w uzasadnieniu motywy, oraz podstawa prawna rozstrzygnięcia. Natomiast wnioski skarżącego zawarte w jego piśmie z dnia 5 czerwca 2010 r. stanowią w istocie polemikę z uzasadnieniem wyroku i z tej przyczyny nie stanowią podstawy do zastosowania art. 158 P.p.s.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wniosek skarżącego sprowadza się w istocie do kwestionowania dokonanego przez Sąd rozstrzygnięcia, co jest niewątpliwie prawem strony skarżącej, jednak polemika taka powinna przybrać formę skargi kasacyjnej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie P. M. wniósł o jego uchylenie oraz przedstawienie pełnemu składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego pytań prawnych:
- czy słuchacz Studium Oficerskiego (absolwent wyższej uczelni cywilnej) powołany do służby kandydackiej na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003r o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst. Jedn. Dz. U. z 2008 Nr 141,poz. 892) jest jednocześnie studentem wyższej szkoły oficerskiej?
- czy dla ważności decyzji o zwolnieniu ze służby kandydackiej słuchaczy studium oficerskiego (absolwentów wyższych uczelni cywilnych) i studentów uczelni wojskowych i związanych z takimi decyzjami postanowień, wydawanych przez komendantów wyższych uczelni wojskowych na podstawie przepisów art. 134 ust.4 ustawy z dnia 11 września 2003r o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ma znaczenie określanie nazwy stanowiska dowódcy takiej jednostki wojskowej jako rektor-komendant, skoro według przepisów art. 10 noweli powyższej ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r (Dz. U. z 2009 Nr 79,poz.669), określenie takie mogło wejść w życie z dniem 1 stycznia 2010r, a według zatwierdzonych przez Ministra Obrony Narodowej statutów tych uczelni, winno nadal brzmieć komendant uczelni -rektor ?
- czy powyższym decyzjom wobec nieokreślenia ich charakteru przez ustawodawcę w ustawie z dnia 11 września 2003r, można nadać przymiot decyzji administracyjnych w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa.
- czy przepisy art. 66 ust.4 ustawy z dnia 27 lipca 2005r Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164,poz. 1365 ze zm), która to ustawa powoduje utratę mocy ustawy z dnia 31 marca 1965r o wyższym szkolnictwie wojskowym (Dz. U. z 1992 r nr 10,poz. 40 ze zm), nie zawierają błędu ustawodawcy w uznaniu, że rektor uczelni wojskowej jest jednocześnie komendantem uczelni, zamiast uznania, że komendant uczelni jest jednocześnie rektorem, skoro ustawa z dnia 11 września 2003 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ustawa o wyższym szkolnictwie wojskowym i powszechnym obowiązku obrony RP, obowiązywały zanim pojawiła się w 2005r ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym.
W motywach zażalenia podniesiono, iż w niniejszej sprawie odmowa wykładni wyroku narusza przepisy art. 158 P.p.s.a. z powodu pozbawienia strony praw do wyjaśnienia istoty podstaw prawnych zapadłego rozstrzygnięcia, gdyż przepisy te zawierają w sobie nakaz sporządzenia wykładni. Z kolei brak żądanej wykładni wywołał negatywny skutek w postępowaniu dotyczącym wątku głównego, czyli decyzji o zwolnieniu ze służby kandydackiej w sprawie II SA/Wa 877/10, w którym wyrokiem z dnia 21 października 2010r oddalono skargę.
Skarżący podniósł, iż w jednym z pytań zawartych w piśmie z dnia 5 czerwca 2010r, domagał się wyjaśnienia, na jakiej zasadzie Sąd pierwszej instancji przyjął, że rektor-komendant wyższej uczelni wojskowej jest organem administracji publicznej w rozumieniu art.5 kpa par.2 pkt 3 kpa. Wyrażone przez niego wątpliwości spowodowały, że w wyroku zapadłym w sprawie II SA/Wa 877/10 dotyczącej wątku głównego, czyli decyzji o zwolnieniu go ze służby kandydackiej, sędzia sprawozdawca sporządzając uzasadnienie wyroku nie operuje już pojęciem organu administracji publicznej wobec organu pierwszej instancji, lecz pojęciem "organ wojskowy" lub "organ administracji wojskowej", co uzasadniać może spostrzeżenia dotyczące upoważniania takich organów przez naczelny organ administracji państwowej (publicznej) do załatwiania w jego imieniu określonych spraw. W wyroku w sprawie II SA/Wa 55/10, Sąd oddalając jego skargę uznał tym samym prawidłowość dokonanego sprostowania, a więc uznania, że nie był studentem i nie mógł być skreślony z listy studentów. W ocenie skarżącego do innych wniosków doszedł skład sędziowski w tym samym II Wydziale WSA w Warszawie w sprawie związanej z przedmiotowym zagadnieniem. W uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Wa 877/10, Sąd uznał go za słuchacza wyższej uczelni wojskowej, do którego zastosowanie mają przepisy art.189 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dotyczące praw i obowiązków studentów, bez względu na to, że pojęcie "słuchacz" w stosunku do studentów wyższych uczelni wojskowych, nie występuje już w obrocie prawnym wskutek utraty mocy ustawy z dnia 31 marca 1965r o wyższym szkolnictwie wojskowym, gdzie takie określenie stosowano min. w przepisach art. 2 ust.3 pkt 1 i pkt 2. W ocenie skarżącego powyższe uwagi upoważniają do sformułowania poglądu, że pomimo tego, że przepisy ustawy Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość połączenia spraw, jeżeli pozostają ze sobą w związku (art. 111 §2), to przez ich rozdzielenie, wydano dwa niespójne wzajemnie wyroki, dotyczące tej samej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 158 P.p.s.a., sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.
Konieczność dokonania wykładni wyroku zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania (por. T. Ereciński (w:) Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, s. 581; post. NSA z dnia 26 lipca 2001 r., II SAB 57/98, Lex nr 75533).
Nie jest natomiast możliwe w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 158 P.p.s.a. w ramach wykładni uzasadnienia wyroku, żądanie przez stronę wyjaśnienia przez sąd powodów zajętego w sprawie stanowiska, które legło u podstaw rozstrzygnięcia, skoro zostało ono w sposób właściwy uzasadnione w jego motywach. Nie jest również możliwe domaganie się usunięcia uchybień czy wadliwości, jakie w ocenie strony znalazły się w rozstrzygnięciu.
Żądanie wnioskodawcy dokonania wykładni wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawe z dnia 16 kwietnia 2010 r., II SA/Wa 55/10, stanowiące w istocie polemikę ze stanowiskiem sądu oraz subiektywną ocenę zasadności wyroku, zmierzające do nowej interpretacji rozstrzygnięcia w zakresie przyjętym przez skarżącego, wykracza znacznie poza wykładnię wyroku sformułowaną w art. 158 P.p.s.a. Jak wskazano wyżej wykładnia nie może zmierzać do zmian merytorycznych polegających na ponownej interpretacji uzasadnienia wyroku czy jego poszerzeniu o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Tym bardziej, że w niniejszej sprawie wnioskodawca w rzeczywistości żąda uzyskania szerszego uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji oraz uznania zarzutów podnoszonych przez niego w skardze za uzasadnione.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy jako nieuzasadniony jest również zawarty w zażaleniu wniosek o wystąpienie do składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego o przedstawienie zagadnień prawnych, budzących - zdaniem wnioskodawcy – poważne wątpliwości. Stosownie bowiem do art. 187 § 1 P.p.s.a., jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Z tego przepisu wynikają dwie istotne kwestie procesowe. Po pierwsze w rozpoznawanej sprawie musi pojawić się zagadnienie prawne, które budzi poważne wątpliwości w znaczeniu obiektywnym. Po drugie, skoro skargę kasacyjną czy zażalenie rozpoznaje sąd, to ocena czy w danej sprawie występuje zagadnienie prawne wymagające wykładni w szczególnym trybie należy wyłącznie do tego sądu, nie zaś do innych uczestników postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do przekazania podniesionego przez skarżącego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §2 P.p.s.a.