Uzasadnienie
M.A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu M. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zgody na zaliczenie przedmiotów w roku akademickim 2016/2017.
W uzasadnieniu zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji prowadzi do powstania nieodwracalnych skutków, w tym skreślenia z listy studentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 12 lipca 2017 r. o sygn. akt II SA/Bd 524/17 odmówił wstrzymania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – dalej przywoływana jako p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, a na mocy art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu skargi sądowi przez organ, to wyłącznie sąd staje się właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku, a postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 p.p.s.a.)
Sąd pierwszej instancji wskazał, że wstrzymanie wykonania aktu, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., może jednak dotyczyć wyłącznie tych aktów administracyjnych, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny nadaje się jednak do tak rozumianego wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych. W rzeczywistości, więc problem wykonania aktu administracji dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki (por. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, LexisNexis. W-wa 2005, str. 295).
Na tym tle Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie podlegają wstrzymaniu wykonania decyzje odmowne, a taką decyzją jest podlegająca zaskarżeniu w niniejszej sprawie decyzja, którą Rektora Uniwersytetu M. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu M., odmawiającą wyrażenia zgody na zaliczenie w roku akademickim 2016/2017 przedmiotów, które skarżąca zobowiązana była zaliczyć podczas pobytu w S. w ramach programu Erasmus +, tj. [...]. Jak wskazał ten Sąd, zaskarżona decyzja objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania, nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania, bowiem w wyniku wydania takiego rodzaju aktu administracyjnego na stronie nie ciąży żaden obowiązek nadający się do dobrowolnego wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M.A., zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy podlega ona wykonaniu jako decyzja określająca zakaz określonego zachowania.
Skarżąca wskazała w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja ustaliła dla skarżącej zakaz określonego zachowania – zakaz zaliczania wskazanych w decyzji przedmiotów w roku akademickim 20162/2017.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym uznał zażalenie za usprawiedliwione, albowiem ocena dopuszczalności zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji była przedwczesna. Sąd ten bowiem nie wyjaśnił bowiem w zaskarżony postanowieniu, jakiego typu akt w jego ocenie został zaskarżony, z aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych, co determinuje dopuszczalność zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a., w tym ocenę skutków prawnych aktu.
Jak szeroko wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2017 r. (II OZ 1432/16), badanie przesłanek dopuszczalności wstrzymania wykonania aktu lub czynności musi być poprzedzone badaniem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Stwierdzenie bowiem niedopuszczalności postępowania głównego skutkuje niedopuszczalnością postępowania incydentalnego, jakim jest postępowanie w przedmiocie udzielenia środka ochrony tymczasowej.
Powyższa kwestia jest tym ważniejsza na gruncie rozpoznawanej sprawy, że tak w doktrynie, jak i w orzecznictwie, kwestią sporną pozostaje zarówno dopuszczalność wyłączenia z zakresu kontroli sądowoadministracyjnej tzw. aktów wewnątrzzakładowych szkoły wyższej, jak i katalog aktów indywidualnych wydawanych przez organy szkoły wyższej, które mogą być uznane za akty wewnątrzzakładowe odróżniane od decyzji organów uczelni podlegających kontroli sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., I OSK 74/15 i cytowaną w nim literaturę). Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie zajął wprost stanowiska w tym przedmiocie w zaskarżonym orzeczeniu, zaś jego uzasadnienie nie pozwala potwierdzić, że Sąd ten był świadomy istniejących w tym zakresie wątpliwości. Tymczasem w zależności od przyjętego zapatrywania zależne jest to, czy w ogóle dopuszczalne jest w odniesieniu do zaskarżonego aktu rozważanie zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. (tj. czy sąd administracyjny jest w sprawie kompetentny), a jeśli tak – jaki charakter prawny i skutki ma skarżony akt.
W konsekwencji należy uznać, że merytoryczne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie było przedwczesne i stanowiło naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny stosując art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozważania dotyczące zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzedzi oceną charakteru prawnego zaskarżonego aktu, w tym z perspektywy katalogu aktów poddanych właściwości rzeczowej sądów administracyjnych.