Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 7/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi K. K. na bezczynność Starosty S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - umorzył postępowanie w zakresie wniosku o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji (pkt I); stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt II); umorzył postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (pkt III) oraz zasądził od Starosty S. na rzecz skarżącego kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt IV).
Uzasadniając orzeczenie o kosztach postępowania Sąd odwołał się do treści art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnymi. Wskazał, że z uwagi na całokształt okoliczności takich jak: ilość identycznych spraw wnoszonych przez skarżącego reprezentowanych przez tego samego pełnomocnika zamieszkałego pod w tym samym adresem, nieskomplikowaną treść skargi, merytoryczną zawartość wniosku wskazująca na jego błahość i wywołującą wątpliwość co do celu uzyskania tego typu informacji, zachowanie organu, który niezwłocznie po wniesieniu skargi udzielił odpowiedzi i treść wyroku w kontekście zgłoszonych żądań uznał, że w sprawie zaszły uzasadnione wątpliwości uprawniające do zasądzenia zwrotu jedynie części żądanych kosztów. Sąd I instancji wspomniał także, że w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w § 18 ust. 1 przewidziano możliwość ustalenia przez pełnomocnika niższych niż stawki minimalne kosztów a nawet zrezygnowania z nich w całości z uwagi na sytuację rodzinną, majątkową klienta czy też rodzaj sprawy. Skoro ustawodawca w w/w rozporządzeniu przewidział możliwość ustalenia niższych stawek przez samego pełnomocnika nie ma podstaw, by i sąd na podstawie art. 206 P.p.s.a nie miał podstaw do zastosowania przy ustalaniu kosztów stawek niższych niż stawki minimalne z tego powodu.
Zażalenie na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie czwartym wyroku z dnia 23 marca 2017 r. wniósł K. K., reprezentowany przez racę prawnego, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 200 P.p.s.a., art. 201 § 1 P.p.s.a., art. 206 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 15 ust. 1-3 oraz § 16 zd. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym - w wysokości stanowiącej 1/24 stawki minimalnej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie, jako niewymagającej przeprowadzania rozprawy, właściwe było zasądzenie zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości stawki minimalnej;
ewentualnie:
- art. 200 P.p.s.a., art. 201 § 1 P.p.s.a., art. 206 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym - w wysokości stanowiącej 1/24 stawki minimalnej, bez dokładnego uzasadnienia, jakiż to "uzasadniony przypadek" zachodzi w przedmiotowej sprawie i uzasadnia tak drastyczne miarkowanie zwrotu kosztów.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części (pkt IV) i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez zasądzenie od Starosty Powiatu S. na rzecz K. K. kwoty 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a.). Przepis art. 205 § 2 P.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Wyjątek od powyższego wskazany jest w art. 206 P.p.s.a., który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że stosowanie art. 206 P.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. Zastosowanie przez sąd tego przepisu nie może być zatem postrzegane jako naruszenie art. 205 § 2 P.p.s.a., o ile sąd wskaże i uzasadni, że w konkretnej sprawie można mówić o "uzasadnionym przypadku" w rozumieniu art. 206 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie, orzekając w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, Sąd I instancji słusznie uznał, że zasadnym było miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego, z uwagi na wystąpienie przesłanki "uzasadnionego przypadku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie niższej niż przewidziane w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.), prawidłowo zwrócił uwagę na nieskomplikowany charakter przedmiotowej sprawy oraz związany z tym bezpośrednio nakład pracy pełnomocnika. Szczególnego podkreślenia wymaga, że aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się do napisania krótkiej skargi, o treści typowej dla spraw dotyczących bezczynności organów w udostępnieniu informacji publicznej oraz pisma w sprawie, zawierającego replikę na odpowiedź Starosty Powiatu S. na skargę. Czynności te, z uwagi na nieskomplikowaną materię sprawy, nie wymagały zatem szczególnego nakładu pracy. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że skarżący – reprezentowany każdorazowo przez radcę prawnego A. K. – wniósł do wojewódzkich sądów administracyjnych szereg zbliżonych do siebie skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, które oparte są na tożsamych żądaniach. W takiej sytuacji – wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego dokonane przez Sąd I instancji uznać należy w tym zakresie za prawidłowe, mieszczące się w graniach uznania.
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia zaskarżonego postanowienia, wobec czego na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.