Postanowienie NSA z 26 lutego 2015 r., I OZ 159/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S.-S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 1057/14 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi A. S.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk przewodniczący

Uzasadnienie

Pełnomocnik A. S.-S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2014 r. dotyczącej zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że wykonanie decyzji wyrządzi skarżącej i jej córkom znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Sytuacja życiowa skarżącej jest bowiem bardzo trudna, ponieważ samotnie wychowuje dwoje dzieci i nie posiada żadnego majątku. Zdaniem pełnomocnika skarżącej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowodowałoby utratę środków utrzymania dzieci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd zauważył, że strona uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podała, iż zwrot orzeczonej przez organ kwoty 11 160 zł, będzie wiązał się dla niej z nieodwracalnymi skutkami, z uwagi na trudną sytuację życiową. Skarżąca nie uprawdopodobniła tego twierdzenia chociażby poprzez wskazanie konkretnych okoliczności odnoszących się do sytuacji materialnej oraz przedstawienie - w miarę możliwości - dokumentów źródłowych pozwalających na ocenę kondycji finansowej. Przede wszystkim skarżąca nie podała wysokości dochodów osiąganych przez nią i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, jedynie wskazała, że "nie posiada żadnego majątku". Nie wykazała zatem w jaki sposób uregulowanie ww. kwoty wpłynie na jej sytuację finansową.

Od tego postanowienia skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazała na wysokość swoich dochodów i wydatków i stwierdziła, że wykonanie decyzji spowoduje utratę środków na utrzymanie jej dzieci. Do zażalenia skarżąca dołączyła dokumenty mające obrazować jej sytuację materialną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być ona stosowana ściśle, stosownie do spełnienia określonych przesłanek. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność wskazania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Obowiązkiem sądu nie jest natomiast domniemywanie intencji strony, ani orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie całokształtu akt sprawy. To w interesie wnioskującego leży odpowiednie uzasadnienie, a także uprawdopodobnienie składanego wniosku.

Tymczasem skarżąca nie wykazała, że w sytuacji wykonania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych przez nią świadczeń wystąpi po jej stronie znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. Nie przedstawiła uprawdopodobnionych okoliczności mających świadczyć o tym, że jej sytuacja zmieni się w sposób opisany w ww. przepisie wskutek wykonania decyzji. Sąd nie dysponuje informacjami mogącymi świadczyć o spełnieniu się w sprawie którejkolwiek przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Decyzja sądu jest co prawda w granicy interpretacji przesłanek swobodna, ale nie dowolna i nie może on wstrzymać wykonania decyzji, jeżeli nie jest w stanie ocenić, czy występują ku temu podstawy. W rozpoznawanej sprawie, ze względu na to, że skarżąca nie była w stanie uprawdopodobnić ziszczenia się przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji sąd nie miał możliwości uwzględnienie wniosku.

Trzeba również pamiętać, że sąd orzekając o wstrzymaniu wykonania decyzji nie może odnosić się do istoty sprawy głównej, w której rozpoznana zostanie skarga na zaskarżoną decyzję. Argumentacja skarżącej zmierza natomiast do zakwestionowania zasadności wydania samej decyzji. Nie odnosi się zaś do tego, co jest istotą postępowania o wstrzymanie wykonania decyzji – wykazania przesłanek wstrzymania.

Ponadto zauważyć trzeba, że wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter tymczasowy i trwa do czasu rozpoznania sprawy. Skarżąca zaś zmierza, jak się wydaje, do zakwestionowania w tym postępowaniu wpadkowym prawidłowości wydania decyzji w ogóle, a co za tym idzie spowodowania trudności wskutek zwrotu pobranej kwoty w jej majątku w sposób generalny. Wskazanie zaś wystąpienia którejkolwiek z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej powinno odnosić się do czasu pomiędzy wydaniem decyzji a rozpoznaniem skargi.

Trzeba pamiętać, że każdy zwrot nienależnie pobranej kwoty (jeżeli tak się okaże) pociąga za sobą negatywne dla strony skarżącej skutki, co nie znaczy, że jest automatycznie przesłanką do wstrzymania wykonania decyzji. Ponadto, zwrot kwoty, którą ma uiścić skarżąca z tytułu wydanej decyzji jest z natury odwracalny, gdyż po uchyleniu decyzji możliwe będzie zwrócenie tych środków skarżącej.

Odnosząc się zaś do wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji w sprawie wskazać trzeba, że chodzi tu nie tylko o jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę o znacznym rozmiarze. Do wykazania tego konieczne jest zatem wskazanie na wysokość uzyskiwanych dochodów i porównanie ich z wysokością kwoty, która ma być zwrócona przez skarżącą. Skarżąca natomiast nie wykazała w jaki sposób uregulowanie ww. kwoty wpłynie na jej sytuację finansową. Twierdzenia te nie są poparte żadnymi dodatkowymi informacjami mogącymi je uprawdopodobnić.

Odnosząc się natomiast do argumentacji przedstawionej w zażaleniu należy stwierdzić, że przytoczenie okoliczności pozwalających sądowi na dokonanie oceny czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie zaskarżonej decyzji dopiero w zażaleniu nie uzasadnia jego uwzględnienia nawet w przypadku spełnienia tych przesłanek, jeżeli sądowi pierwszej instancji nie można zarzucić naruszenia prawa (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 176/12 oraz J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 212-213). Dlatego też argumentacji zawartej w zażaleniu oraz informacji wynikających z załączonych dokumentów sąd nie mógł wziąć pod uwagę.

Skarżąca zatem nie wskazała konkretnych okoliczności, które mogą świadczyć o spełnieniu się w sprawie przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dlatego też wniosek nie mógł zostać uwzględniony, a sąd zasadnie odmówił udzielenia ochrony tymczasowej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.