Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie K. Z. na postanowienie tego Sądu z dnia 29 czerwca 2016 r. o odrzuceniu skargi.
W jego uzasadnieniu Sąd ten podniósł, iż na powyższe postanowienie przysługuje skarga kasacyjna, a nie zażalenie. Tymczasem, pomimo prawidłowego pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia, sposobie i terminie jego złożenia, skarżący wniósł zażalenie i to sporządzone przezeń osobiście (co czyniłoby niedopuszczalną skargę kasacyjną gdyby tak je potraktować, jako że skarga kasacyjna winna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika). W tym stanie rzeczy, jak zważył Sąd meriti, zażalenie należało odrzucić na mocy art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia na to postanowienie K. Z. zarzucił naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. i art. 32 Konstytucji RP poprzez pozbawienie go możliwości obrony praw oraz art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., gdyż zaskarżone postanowienie i postanowienie z tego samego dnia w przedmiocie uzupełnienia postanowienia z dnia 29 czerwca 2016 r. wydał ten sam Sędzia wyłączony z mocy art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Świadczy to jego zdaniem o nieważności zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 173 § 1 P.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zakwestionowane przez K. Z. rozstrzygnięcie Sądu I instancji zapadło na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zatem środkiem jego zaskarżenia jest skarga kasacyjna, a nie zażalenie. Stosowne pouczenie wraz z odpisem orzeczenia skarżący otrzymał w dniu 11 lipca 2016 r. (p. zwrotne potwierdzenie odbioru k-58). W punkcie 2 pouczenia znajdowała się również informacja, że skarga kasacyjna, pod rygorem odrzucenia, powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był adwokatem lub radcą prawnym, ani którymkolwiek z podmiotów wskazanych w art. 175 § 2 P.p.s.a. Zasadnym zatem było stanowisko Sądu I instancji, który uznał iż pismo skarżącego z dnia 16 lipca 2016 r. zatytułowane "zażalenie" było niedopuszczalne, co oznacza, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów dotyczących nieważności postępowania z powodu tego, iż poprzez odrzucenie skargi K. Z. został pozbawiony możności obrony swoich praw oraz, że w sprawie brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, należy je uznać za chybione. Z uwagi na fakt, że okoliczności w tym obszarze są także brane pod rozwagę z urzędu, wymagają szerszego wywodu. Stosownie do regulacji zawartej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Ma ona miejsce w sytuacji, gdy wskutek uchybień procesowych strona nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku. W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie naruszył tego przepisu, gdyż nie dokonywał merytorycznej oceny wniesionej skargi, a odrzucił ją wyłącznie z powodów formalnych. Nie mógł bowiem odnosić się do merytorycznych aspektów sprawy z uwagi na przyjęcie, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Podobnie z powodów formalnych odrzucił zażalenie. Po myśli art. 58 § 3 i art. 178 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oba postanowienia mogły zapaść na posiedzeniu niejawnym. Zatem w toku postępowania przed Sądem I instancji żadne prawa skarżącego nie zostały uszczuplone. Odnosząc się zaś do drugiej podstawy nieważnościowej wskazanej w zażaleniu, podnieść należy, że skład Sądu był prawidłowy. Nie zachodzi tu sytuacja uregulowana w art. 185 § 2 P.p.s.a., zaś wedle brzmienia art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Odrzucenie przez Sąd I instancji skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie jest równoznaczne z jej rozpoznaniem w znaczeniu, o jakim stanowi art. 18 § 1 pkt 6 powołanej ustawy. Przedmiotem postępowania Sądu I instancji nie była bowiem sprawa sądowoadministracyjna w rozumieniu materialnoprawnym, lecz kwestia dopuszczalności skargi (właściwości sądu), a więc zagadnienie procesowe, podobnie jak objęte obecnie zaskarżonym postanowieniem. Tymczasem w przywołanym przepisie chodzi o sytuację, w której sędzia dwukrotnie orzeka w tej samej sprawie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II FSK 2065/13 (LEX nr 1986332), sędzia na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko wtedy, gdy orzekał w obu porównywanych sprawach o tożsamych granicach podmiotowych, przedmiotowych i tym samym brał udział w wydaniu zaskarżonego wyroku. Przepis ten dotyczy przede wszystkim sytuacji, w której sędzia wydał orzeczenie w pierwszej instancji, a następnie miałby go kontrolować w II instancji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 1/13, publ. CBOSA). Skarżący zatem błędnie utożsamia kontrolę zachowania wymagań formalnych skargi i właściwości sądu z oceną merytoryczną skargi. Odrzucenie skargi wyklucza badanie jej zasadności; jest jedynie formalnym skutkiem badania dopuszczalności skargi. W toku oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej (zażalenia), a więc też zastosowania właściwej formy zaskarżenia, może wziąć udział sędzia, który wcześniej zasiadał w składzie sądu wydającego inne orzeczenie w tej sprawie, nawet kończące. Wyjaśnił to dobitnie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 maja 2005 r., I OPS 3/05 (ONSAiWSA z 2005, nr 6, poz. 110), wskazując że sędzia, który w wojewódzkim sądzie administracyjnym brał udział w wydaniu wyroku, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną, nie jest wyłączony na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. od badania w trybie art. 178 tej ustawy, czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne, w tym także od udziału w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną. Stanowisko to odnosi się także do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Tym bardziej do podniesionej w zażaleniu kwestii uzupełnienia postanowienia.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.
----------------------- 2