Postanowienie NSA z 27 stycznia 2016 r., I OZ 16/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 2 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 91/14 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy: Renaty Owczarzak, Grzegorza Saniewskiego, Jarosława Wichrowskiego

Sprawa

w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący

Uzasadnienie

Pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. J.D. wniosła o wyłączenie od orzekania w sprawie "składu trzech sędziów WSA, którzy w dniu 01.12.2014 wydali postanowienie na posiedzeniu niejawnym oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Elżbiety Piechowiak", wskazując na sędziego WSA Renatę Owczarzak, sędziego WSA Grzegorza Saniewskiego oraz sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego.

W dniu 21 stycznia 2015 r. sędziowie WSA, których dotyczył wniosek o wyłączenie złożyli oświadczenia, że w ich przekonaniu nie zachodzą podstawy do wyłączenia ani w oparciu o art. 18 ani art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). od rozpoznawania sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej.

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek o wyłączenie sędziów WSA: Renaty Owczarzak, Grzegorza Saniewskiego, Jarosława Wichrowskiego.

Zdaniem Sądu, argumentacja wniosku skarżącej nie wskazuje na istnienie po stronie wymienionych sędziów okoliczności mogącej budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w tej konkretnej sprawie i w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. Wyłącznie subiektywne odczucia skarżącej o bezstronności sędziów nie mogą być podstawą do przyjęcia, że mamy do czynienia z iudex suspectus w sytuacji, gdy argumentem na tę okoliczność są zastrzeżenia wnioskodawcy co do sposobu orzekania sędziów.

Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Podejmują rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania niekorzystnych, w odbiorze strony, rozstrzygnięć, jest kontrola instancyjna, a nie wniosek o wyłączenie sędziego.

Sąd nie stwierdził również z urzędu w kontrolowanym postępowaniu okoliczności ustawowych uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 – 7 p.p.s.a. (iudex inhabilis).

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła J. D.. Z treści zażalenia (które w dużej części jest nieczytelne i niezrozumiałe) wynika, że skarżąca domaga się zmiany zaskarżonego postanowienia i wyłączenia od orzekania w sprawie sędziów wskazanych we wniosku, z uwagi na wydanie nieprawidłowego postanowienia z dnia 1 grudnia 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.

W obu przypadkach wymienionych w art. 18 i 19 p.p.s.a. celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy.

Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego WSA Renaty Owczarzak, sędziego WSA Grzegorza Saniewskiego oraz sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżąca natomiast zarówno we wniosku, jak również w zażaleniu nie wykazała w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. O wyłączeniu sędziego nie może zaś decydować jedynie subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu.

Ponadto zarzuty podnoszone przez skarżącą, iż sędziowie wskazani we wniosku brali udział przy wydaniu postanowienia z dnia 1 grudnia 2014 r., które w jej ocenie jest nieprawidłowe, nie mogą stanowić przesłanki do wyłączenia sędziego. W celu wzruszenia postanowienia, skarżącej przysługiwały natomiast odpowiednie środki zaskarżenia, z których strona zresztą skorzystała. Z akt sprawy wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OZ 321/15 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 1 grudnia 2014 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie wskazanych sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy.

Ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.