Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 503/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił uwzględnienia wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 503/16 w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu postanowienia podano, że wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 503/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę Z. R. na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., utrzymującą w mocy swą decyzję z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności, wydanej z upoważnienia Prezydenta [...], decyzji Administratora w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] odmawiającej przyznania stronie dodatku mieszkaniowego na wniosek złożony w dniu 8 grudnia 2015 r. Sąd I instancji stwierdził w wyroku, że w sprawie nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 k.p.a. Ustosunkowując się zaś do zawartego w skardze żądania skarżącego o ukaranie organu grzywną, Sąd podkreślił, że wniosek ten był bezpodstawny, albowiem przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości złożenia do sądu administracyjnego wniosku w zakresie, w jakim domaga się tego skarżący. W kwestii natomiast wniosku skarżącego o przeprowadzenie w sprawie postępowania mediacyjnego, Sąd I instancji przyjął - biorąc pod uwagę brzmienie art. 115 p.p.s.a., że w okolicznościach niniejszej sprawy za jego przeprowadzeniem nie przemawiały żadne względy.
Pismem z dnia 22 marca 2017 r. skarżący wniósł o uzupełnienie powyższego wyroku, domagając się jego uzupełnienia o następujące dodatkowe rozstrzygnięcia, a mianowicie, cyt.: 1) "O dodatkowe orzeczenie w trybie art. 115 p.p.s.a., jakiego domagałem się w swoich skargach z dnia 20 października 2016 r. oraz z 2 grudnia 2016 r. wnosząc o przeprowadzenie mediacji w trybie art. 115 p.p.s.a. w sprawie celem wyjaśnienia i rozważenia okoliczności faktycznych i prawnych sprawy oraz przyjęcie przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa - wyjaśnienia rozbieżności w interpretacji prawa jakie istnieje w postępowaniu organu administracyjnego, który za każdym razem odmiennie interpretując prawo i w sposób dla siebie dowolny i jedynie mu wygodny manipuluje w sprawie, aby utrudnić mi wyjaśnienie mojej sytuacji prawnej, czym pozbawia mnie dochodu, jakim są świadczenia od Gminy w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej i przeciwdziałaniu wykluczeniu społecznemu rodzin, skazując na wykluczenie społeczne oraz śmierć głodu i bezdomności.";
- "O dodatkowe pouczenie w przedmiocie ukarania grzywną organu w maksymalnej kwocie za bezczynność i rażące naruszenie prawa, czego również domagałem się w skardze.";
- "O dodatkowe pouczenie co do prawa wniesienia powództwa do sądu powszechnego od takiego wyroku, którym tamtejszy sąd z premedytacją znieważa mnie aby naruszyć moje bezpieczeństwo i godność, jaka mi się należy, jako człowiekowi. Zostałem pozbawiony możności działania wskutek naruszenia moich dóbr osobistych przez kolaborujący z organem sąd administracyjny, co pozbawia mnie dochodu i zabezpieczenia społecznego oraz bezpieczeństwa, więc zagraża mojemu zdrowiu i życiu. A takiego faszystowskiego bełgotu i g... nie jestem w stanie zaskarżyć na dostępnej mi drodze instancyjnej wobec przymusu zastępstwa strony w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie godząc się na takie rozstrzygnięcie nie mam możliwości odwołania się od niego inaczej jak tylko w postępowaniu cywilnym, więc orzeczenie winno być uzupełnione także o dodatkowe pouczenie, bowiem sąd cywilny odrzuci mi pozew, jeżeli w pouczeniu od wyroku nie będzie takiego pouczenia".
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił uwzględnienia wniosku o uzupełnienie wyroku.
Sąd ten podał, przytaczając treść art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., że instytucja uzupełnienia wyroku może dotyczyć jedynie ściśle określonych kwestii, które - co istotne - odnoszą się wyłącznie do sentencji wyroku, nie zaś do jego uzasadnienia.
Podkreślił, że z sytuacją, kiedy Sąd nie orzekł o całości skargi, mamy do czynienia wówczas, gdy Sąd pominął w wyroku niektóre akty lub czynności objęte skargą i orzekł co do części rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie, nie ustosunkowując się do pozostałej części zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wniosek o uzupełnienie może być również zgłoszony, jeżeli sąd nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów powinien zamieścić w wyroku.
Sąd I instancji podkreślił, że strona może żądać uzupełnienia wyroku co do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionej skargi lub też dodatkowych orzeczeń, które powinny znaleźć swoje miejsce w treści wyroku, jednakże zostały pominięte przez sąd (por. J. Jagielski w [red.] R. Hauser, M. Wierzbowski - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2013, str. 609). Powyższe oznacza, że uzupełnienie wyroku, a o którym jest mowa w cyt. wyżej przepisie art. 157 § 1 p.p.s.a. - dotyczy więc sytuacji, w której orzeczenie jest niekompletne, np. w przypadku, gdy sąd nie orzekł co do kosztów postępowania.
Zdaniem Sądu I instancji taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem Sąd w wyroku z dnia 2 marca 2017 r. orzekł o całości skargi uznając, że jest ona niezasadna, stąd też podlega w całości oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Podkreślił, że przepisy p.p.s.a. regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi nie obligują Sądu do zamieszczania w wyroku żadnego dodatkowego rozstrzygnięcia w przypadku oddalenia skargi. Zatem zakres uzupełnienia wyroku jakiego domaga się skarżący nie mieści się w określonym w art. 157 § 1 p.p.s.a. katalogu okoliczności, których wystąpienie uprawnia do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku.
Na marginesie Sąd I instancji zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 maja 2017r., sygn.akt I OPP 9/19 oddalającym skargę Z. R. na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 503/16 stwierdził m.in.: "(...) Zarzut skarżącego dotyczący nierozpoznania sprawy w postępowaniu mediacyjnym należy uznać za nieuzasadniony. Sprawa została bowiem skierowana do rozpoznania w postępowaniu mediacyjnym, co wynika z akt sprawy, jednakże z uwagi na brak podstaw do przeprowadzenia tego postępowania - została przekazana sędziemu sprawozdawcy do rozstrzygnięcia na rozprawie. Wniosek skarżącego o przeprowadzenie mediacji nie jest dla Sądu wiążący. Oznacza to, że jeżeli w sprawie uzasadnione jest przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, wówczas taką sprawę kieruje się na posiedzenie mediacyjne. W przypadku gdy brak jest takich podstaw - mediacji nie przeprowadza się (...).
W zażaleniu Z. R. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i uzupełnienie postanowienia o pouczenie w zakresie prawa wniesienia pozwu do sądu powszechnego.
W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej strona postępowania może się domagać uzupełnienia każdego orzeczenia, jego sentencji i uzasadnienia o elementy niezbędne do ochrony fundamentalnego dobra osobistego człowieka jakim jest zdrowie i życie. Uzupełnienie orzeczenia według tej ustawy należy do ustawowego obowiązku państwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Stosownie do art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu, a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.
Zaznaczyć należy, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) wprowadzono do przepisu art. 194 § 1 punkt 5a, zgodnie z którym na postanowienie o odrzuceniu wniosku o uzupełnienie wyroku oraz na odmowę jego uzupełnienia przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z uwagi zatem na znowelizowane brzmienie tego przepisu, nie budzi wątpliwości, iż tego rodzaju orzeczenie przybiera postać postanowienia, na które służy zażalenie.
Uzupełnienie orzeczenia, o jakim mowa w ww. przepisie dotyczy więc sytuacji, w której orzeczenie jest niekompletne. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 503/16 oddalił skargę Z. R. stwierdzając, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym. Nadto Sąd I instancji wypowiedział się w zakresie wniosku skarżącego o przeprowadzenie mediacji uznając, że nie ma podstaw do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie obligowały Sądu meriti do zamieszczenia w wyroku żadnego dodatkowego orzeczenia zarówno w sentencji, jak i jego uzasadnieniu. Zakres uzupełnienia wyroku, jakiego domaga się skarżący, nie mieści się w określonym w art. 157 § 1 p.p.s.a. katalogu okoliczności, których wystąpienie upoważnia do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku. Trafnie zatem doszło do odmowy uwzględnienia wniosku w zakresie, jakim domaga się skarżący.
Skarżący, nie zgadzając się z wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu z dnia 2 marca 2017 r. o oddaleniu skargi, mógł orzeczenie to zaskarżyć w odrębnym trybie, o czym został przez Sąd I instancji prawidłowo pouczony.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.