Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż Stowarzyszenie jest wprawdzie organizacją non profit, jednakże w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić oszczędności na ten cel. Sąd podkreślił, iż w jego ocenie, w niniejszej sprawie Stowarzyszenie [...] nie podjęło wszelkich czynności, które pozwoliłyby na zgromadzenie środków na pokrycie kosztów postępowania.
W ocenie Sądu rezygnacja z możliwości uzyskiwania dochodów i przerzucenie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo oznacza, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia założenia, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...], domagając się przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu Stowarzyszenie podniosło, iż nie posiada środków na pokrycie kosztów wszystkich wszczętych przez niego postępowań, a jego członkowie nie mogą w nieskończoność zwiększać wydatków na działalność Stowarzyszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej jedynie wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z treścią tego przepisu to na stronie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, które mogłyby być przesłanką dla przyznania prawa pomocy. Zgodnie z przyjętą wykładnią osoba prawna (lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej) zobowiązana jest do wykazania nie tylko, że nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów postępowania, ale także iż środki takie nie mogą zostać zgromadzone pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych kroków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł w zaskarżonym orzeczeniu, że Stowarzyszenie [...] winno, mając na uwadze możliwość dochodzenia swoich praw przed sądami, gromadzić środki na ten cel. Podkreślony został między innymi fakt, iż statut Stowarzyszenia zezwala na pobieranie składek od jego członków. Stanowisko to należy uznać za w pełni uzasadnione i nie można stwierdzić, iż wnioskodawca podjął wszelkie niezbędne kroki dla uzyskania środków na pokrycie kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stowarzyszenie wprawdzie pobiera od swoich członków składki, jednakże w wysokości daleko niewystarczającej na pokrycie wszystkich koszów wszczynanych przez siebie licznych postępowań.
Mając na uwadze ograniczenia w tym zakresie Stowarzyszenie powinno było podjąć kroki zmierzające do zmiany tej sytuacji – chociażby przez zwiększenie wysokości składki, która obecnie wynosi 50 zł miesięcznie, co przy trzech członkach Stowarzyszenia daje kwotę zaledwie 150 zł miesięcznie. Uznać trzeba zatem, że pozbawiając się środków finansowych, które mogłoby uzyskać zgodnie ze swoim statutem, nie może domagać się przerzucenia kosztów swojej działalności na Skarb Państwa, zaś przyznanie mu prawa pomocy byłoby naruszeniem ogólnie obowiązującej zasady pokrywania przez strony kosztów uczestnictwa w postępowaniu. Zwolnienie bowiem od tego obowiązku może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na sfinansowanie swojej działalności, a o takiej sytuacji nie można mówić w sprawie niniejszej. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy, zaś wydane w tym zakresie postanowienie w pełni odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.