Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2014 r. WSA w Poznaniu oddalił wniosek T.K. o przyznanie prawa pomocy.
Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonych przez T.K. wniosku o prawo pomocy nie można ustalić, czy skarżący znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
WSA stwierdził, że skarżący – co było jego obowiązkiem, chcąc uzyskać prawo pomocy w formie zwolnienia całkowitego od kosztów oraz ustanowienie adwokata – nie wyjawił swej sytuacji rodzinnej i finansowej. Ograniczył się do podania, że mieszka przy rodzinie i żyje ze środków od niej otrzymanych. Jednocześnie nie wyjawił szczegółowo, z jakimi członkami rodziny wspólnie zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe oraz jakie są dochody poszczególnych członków rodziny i koszty utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego.
Wnioskodawca przedstawił tylko te informacje, które mogą świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, pomijając pozostałe, mimo że został o nie wezwany. I tak skarżący, mimo wezwania nie wskazał źródeł dochodów członków jego rodziny, na których utrzymaniu pozostaje stojąc na stanowisku, iż z przepisu art. 255 p.p.s.a. nie wynika obowiązek podania takich informacji.
Według Sądu wspólne zamieszkanie, pozostawanie na całkowitym utrzymaniu oraz materialne wsparcie, które T.K. otrzymuje od rodziny uzasadniają ocenę, że skarżący wraz z członkami rodziny, u której zamieszkuje współtworzy wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca konsekwentnie podnosi, że mieszka u rodziny i znajduje się na utrzymaniu członków rodziny oraz zapewniają oni wszystkie jego potrzeby. Przyjąć zatem należy, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z tymi osobami. Wobec powyższego zasadnie na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano skarżącego do wyjaśnienia stanu majątkowego członków rodziny, gdyż ich sytuacja finansowa i majątkowa rzutuje na możliwości płatnicze skarżącego. Z istoty prawa pomocy wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawcy oceniana jest przez pryzmat dochodów wszystkich członków rodziny uwzględniając przy tym nie tylko przychody osób z którymi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ale także i koszty utrzymania wszystkich członków rodziny.
W niniejszej sprawie ocena możliwości płatniczych rodziny skarżącego jest o tyle istotna, że jak skarżący sam podkreślał, rodzina prócz kosztów utrzymania, zapewnia wszystkie przydatne mu dobra oraz ponosi, także koszty jego zobowiązań finansowych. Uzasadnione jest twierdzenie, iż rodzina wnioskodawcy, która go utrzymuje, może dysponować odpowiednimi środkami na poniesienie także i kosztów niniejszego postępowania sądowego. Do tej oceny z kolei niezbędne jest podanie przez wnioskodawcę informacji wymienionych w wezwaniu do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, czego w istocie wnioskodawca odmówił.
W związku z powyższym, niemożliwe okazało się ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej T.K. (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 oraz z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 104/09 - orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd ponadto wskazał, że prawomocnie odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy, a skarżący nie wykazał w żaden sposób, by od tego czasu zmieniła się jego sytuacja materialna, rodzinna i majątkowa.
Zażalenie od powyższego postanowienie wywiódł T.K.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 września 2014 r., I OZ 718/14, skarżący od wielu lat nie uzyskuje żadnych dochodów – co sam podkreśla – pozostając całkowicie na zupełnym utrzymaniu rodziny, która ponosi także koszty jego zobowiązań finansowych. Wobec tego należy się zgodzić z Sądem I instancji, że uzasadnione jest przypuszczenie, iż rodzina skarżącego może także dysponować odpowiednimi środkami na pokrycie kosztów niniejszego postępowania sądowego. Aby to wyjaśnić zasadne jest zatem przedstawienie stanu majątkowego członków rodziny skarżącego – w szczególności wskazania kto i jakie konkretnie kwoty mu przekazuje na codzienne, bieżące utrzymanie. Okoliczność, że skarżący od długiego czasu nie uzyskuje żadnych dochodów nie oznacza bowiem – w świetle niniejszej sprawy – że faktycznie nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi.
Natomiast postawa skarżącego, w istocie uchylająca się od udzielenia odpowiedzi na temat sytuacji finansowej rodziny, która go utrzymuje, uzasadnia przypuszczenie, że skarżący w istocie posiada środki, których nie chce Sądowi ujawnić. Okoliczności sprawy wskazują, że ocena ta pozostaje także aktualna na moment rozstrzygania w niniejszej sprawie, gdyż skarżący nie udzielił potrzebnych do uwzględnienia wniosku informacji. Tym samym Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny sprawy i właściwie zastosował przywołane przepisy prawa.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia.