Postanowienie NSA z 26 maja 2023 r., I OZ 164/23

Wydany

26 maja 2023 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1597/21 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1597/21

Sprawa

w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1597/21, odmówił przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tegoż Sądu z dnia 8 lipca 2022r., w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że argumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie pozwala na uznanie, że uchybienie terminu miało charakter niezawiniony. Sąd podkreślił, iż pełnomocnik skarżącego reprezentowała skarżącego w sprawie od lutego 2022 r., o czym może świadczyć dokumentacja w aktach sprawy. Podano, że w kwietniu 2022 r. przeglądała akta sprawy w Sądzie, w dniu 25 lipca 2022 r. jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczony jej został odpis sentencji wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1597/21, natomiast pismem z dnia 1 sierpnia 2022 r. złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia powyższego wyroku z dnia 8 lipca 2021 r. Podano, że przesyłka pocztowa zawierająca odpis sentencji wyroku z uzasadnieniem została zwrócona do Sądu i uznana za doręczona w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").

Sąd wskazał, że pełnomocnik podnosiła, iż nie otrzymała powiadomienia sms z poczty, ani też awizo dotyczącego powyższej przesyłki, ale w jej ocenie jednak z odpowiednich adnotacji na przesyłce wynika, że przesyłka była prawidłowo doręczana. Sąd zauważył przy tym, że pełnomocnik nie wykazała, aby złożyła reklamację na poczcie związaną z nieprawidłowym doręczeniem jej powyższej przesyłki.

Ponadto Sąd zaznaczył, że jako profesjonalista po określonym terminie 14 dni na sporządzenie uzasadnienia wyroku pełnomocnik miała możliwość telefonicznie skontaktować się z Sądem w celu zapoznania się ze stanem sprawy. Sąd podkreślił, że profesjonalny pełnomocnik, jakim jest radca prawny należycie dbający o ochronę interesów klienta, winien tak zorganizować pracę kancelarii, aby zapewnić w terminie sporządzanie pism niezbędnych dla zachowania praw klientów w prowadzonych przez siebie sprawach, a także powinien sprawować kontrolę w zakresie odbioru i nadawania korespondencji, aby nie dochodziło do sytuacji mogących wywierać negatywne skutki w sferze jego działalności.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący, reprezentowany z urzędu przez radcę prawnego, podnosząc, iż w sprawie błędnie przyjęto, iż zaktualizowały się przesłanki pozwalające na uznanie, że została wypełniona dyspozycja art. 73 p.p.s.a.

Pełnomocnik skarżącego wskazała, że dołożyła należytej staranności w niniejszym postępowaniu, nie zgadzając się ze stanowiskiem Sądu w tym zakresie. Podkreśliła, że osobiście stawiła się w placówce pocztowej celem odbioru korespondencji w innej sprawie toczącej się z udziałem skarżącego, w której także jest jego pełnomocnikiem – sygn. akt II SA/Gl 1596/21. Zaznaczyła, że nie miała wiedzy o tym, iż w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1597/21 (sprawa niniejsza) również został przesłany odpis uzasadnienia, albowiem nie pozostawiono awizo, ani też nie została jej przesłana informacja sms-em o próbie doręczenia. Pełnomocnik wskazała ponadto, że będąc na poczcie dowiadywała się, czy jest jeszcze do niej jakaś korespondencja. Podała, że pracownik Poczty poinformował ją, że zostały jej wydane wszystkie przesyłki polecone do niej adresowane. Pełnomocnik podniosła, że posługując się zasadami doświadczenia życiowego trudno przyjąć, że profesjonalny pełnomocnik odmówiłby odbioru przesyłki poleconej w ostatnim dniu terminu odbioru i naraził się na skutki doręczenia zastępczego. Zaznaczyła, że analiza akt postępowania w obu w/w sygnaturach wskazuje, że pełnomocnik starannie i rzetelnie wykonywała swoje obowiązki i nie można jej przypisać najmniejszego nawet niedbalstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu skarżącego braku swojej winy upatruje w działaniach Poczty Polskiej, które sprawiają, że nie otrzymała stosownego awizo o przesyłce.

Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, że domniemanie, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. ma charakter domniemania usuwalnego, a to oznacza, że może zostać obalone przeciwdowodem. W tym celu pełnomocnik winien w szczególności wykazać, że kwestionowane pismo nie zostało mu doręczone w trybie zwykłym (do rąk własnych), ani też nie dotarło do niego zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Obalenie domniemania nie neguje dokonania doręczenia, lecz prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Podkreślić w tym miejscu należy, że do przywrócenia terminu wymagane jest właśnie "uprawdopodobnienie", a nie "udowodnienie" braku winy w jego uchybieniu, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych.

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego podnosi, że nie otrzymała uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z dnia 8 lipca 2022 r. z uwagi na brak awizo tej przesyłki. Podała też, że – pomimo skierowanego przez nią pytania do pracownika Poczty Polskiej podczas osobistej wizycie na poczcie – nie otrzymała jakichkolwiek informacji o istnieniu korespondencji z Sądu do niniejszej sygnatury akt. Pełnomocnik wskazała, że do innej sprawy z udziałem tego samego skarżącego odebrała korespondencję pocztową z Sądu. Na pytanie skierowane do pracownika Poczty, czy to już cała korespondencja z Sądu adresowana do niej, uzyskała odpowiedź, że tak.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego całokształt czynności podejmowanych przez pełnomocnika w niniejszym postępowaniu nie daje podstaw do stwierdzenia niestarannego działania i zawinionego uchybienia terminu. Wobec tego należało za wiarygodne uznać wyjaśnienia pełnomocnika w zakresie przyczyn uchybienia terminu w niniejszej sprawie. Nie ma bowiem realnych podstaw, aby nie dać wiary oświadczeniu pełnomocnika o zaistniałej sytuacji. Tym bardziej, że – jak wyżej wskazano – odbierała osobiście z placówki pocztowej inne przesyłki sądowe w sprawach z udziałem tego samego skarżącego. Zdrowy rozsądek nakazuje więc przypuszczać, że gdyby była jeszcze korespondencja z Sądu do sprawy o niniejszej sygnaturze akt, to pełnomocnik z pewnością by ją odebrała. Nie można zatem podzielić poglądu Sądu I instancji, że pełnomocnik uchybiła swoim obowiązkom jako profesjonalista. Natomiast mając na względzie zasady doświadczenia życiowego i niejednokrotne nierzetelne działanie Poczty Polskiej, można wysnuć uzasadnione przypuszczenie, że z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego należy przyjąć, że w okolicznościach niniejszej sprawy został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu i termin przywrócić.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, postanowił jak w sentencji.