Uzasadnienie
Postanowieniem z 10 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 12 maja 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy. Odpis tego orzeczenia doręczono K. B. (dalej skarżąca) [...] września 2016 r. pouczając, że od postanowienia nie przysługuje środek zaskarżenia.
Pismem z [...] maja 2017 r., zatytułowanym jako "wniosek", skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 10 sierpnia 2016 r.
Postanowieniem z 30 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił zażalenie.
W uzasadnieniu podkreślił, że wbrew stanowisku skarżącej, iż pismo z [...] maja 2017 r. jest wnioskiem złożonym na podstawie art. 191 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej jako P.p.s.a., biorąc pod uwagę treść uzasadnienia ww. pisma należy uznać je za zażalenie. Skarżąca wnosiła o uchylenie postanowienia, natomiast przepis art. 191 P.p.s.a. takiej możliwości nie przewidywał.
Wskazał, iż zgodnie z treścią art. 260 § 2 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje referendarz sądowy, a wojewódzki sąd administracyjny - rozpoznając sprzeciw od takiego orzeczenia - orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, zaś wydane przez ten sąd postanowienie, na podstawie art. 260 P.p.s.a. jest prawomocne i nie służy już od niego żaden środek zaskarżenia.
Zdaniem Sądu, skoro postanowienie z 10 sierpnia 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z 12 maja 2016 r. było prawomocne, to skarżącej nie przysługiwało prawo do wniesienia od niego zażalenia, o czym została pouczona.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. W uzasadnieniu podkreśliła, iż pismo z [...] maja 2017 r. stanowiło wniosek złożony na podstawie art. 191 P.p.s.a. Ponadto zwróciła uwagę, że Sąd w piśmie skierowanym do Okręgowej Rady Adwokackiej w L. nie podniósł, iż skarżąca wnosi o wyznaczenie konkretnego adwokata.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, a więc także o odmowie przyznania prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1), przy czym orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Zapis, że sąd orzeka jako "sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" oznacza, że postępowanie w tym zakresie jest dwuinstancyjne. Zatem postanowienie referendarza sądowego wydane w przedmiocie prawa pomocy winno być traktowane jako orzeczenie wydane w I instancji, zaś sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest środkiem odwoławczym. Z kolei WSA, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd II instancji.
Podkreślić należy, że w obowiązującej procedurze sądowoadministracyjnej nie przewiduje się żadnego środka zaskarżenia od postanowień wydanych przez sąd II instancji w ww. zakresie.
Stosownie bowiem do treści art. 194 § 1 P.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: 1) przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu; 1a) odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3; 1b) umorzenie postępowania;
- wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61;
- (uchylony);
- odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku;
- sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa; 5a) odrzucenie wniosku o uzupełnienie wyroku albo odmowa jego uwzględnienia;
- oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego;
- odrzucenie skargi kasacyjnej;
- odrzucenie zażalenia;
- zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej;
- ukaranie grzywną.
Z art. 194 § 1 P.p.s.a. wynika, że na postanowienie sądu utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy zażalenie nie przysługuje. Możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie nie została przewidziana także innym przepisem ustawy.
Stosownie zaś do treści art. 191 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, na wniosek strony, rozpoznaje te postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia. Warunkiem skutecznego złożenia takiego wniosku jest wniesienie skargi kasacyjnej i wykazanie wpływu wydanego postanowienia na wynik sprawy.
Trafnie zatem przyjął Sąd I instancji, że pismo procesowe złożone przez skarżącą należało uznać za zażalenie. O powyższym przesądziła treść uzasadnienia złożonego pisma. Warunkiem zbadania zasadności niezaskarżalnego postanowienia jest bowiem zgłoszenie przez stronę wniosku w skardze kasacyjnej i wskazanie wpływu wydanego postanowienia na wynik sprawy. Postanowienie o odrzuceniu skargi zapadło [...] lutego 2016 r. i od [...] sierpnia 2016 r. jest prawomocne. Skarżąca skargi kasacyjnej nie złożyła a samoistny wniosek w trybie art. 191 P.p.s.a. jest niedopuszczalny.
Odnosząc się do pozostałych argumentów podniesionych w zażaleniu należy wskazać, iż Sąd nie ma kompetencji do wyznaczenia stronie innego pełnomocnika. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie pełnomocnika z urzędu, sąd administracyjny orzeka wyłącznie w zakresie przyznania tego prawa lub nie. W przypadku uwzględnienia wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika Sąd zwraca się do właściwego samorządu zawodowego, przekazując stosowne orzeczenie, o wyznaczenie pełnomocnika. Natomiast kwestie dotyczące imiennego wskazania adwokata, czy też radcy prawnego należą do kompetencji właściwej rady adwokackiej lub izby radców prawnych. Strona może na etapie skierowania przez sąd postanowienia o przyznaniu prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata (radcy prawnego) z urzędu porozumieć się z właściwym organem samorządu zawodowego adwokatów (radców prawnych) co do tego, który z wykonujących zawód prawniczy wykwalifikowanych prawników będzie reprezentował jej interesy w sprawie.
Mając na uwadze powyższe zażalenie jako niezasadne należało oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.