Postanowienie NSA z 8 lutego 2022 r., I OZ 17/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1955/21 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r. nr KOA/2230/Sw/21 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Iwona Bogucka przewodniczący

Uzasadnienie

Pismem z 27 lipca 2021 r. (data wpływu do Sądu 23 sierpnia 2021 r.) R.G. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej: Kolegium) z 23 czerwca 2021 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Żyrardowa z 15 kwietnia 2021 r. orzekającą o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K.G. na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 6 września 2021 r., I SA/Wa 1955/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia i nie wykazał istnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji podkreślił, że bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" oraz bez przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku. Tym samym skoro nie wykazano w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to brak podstaw do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Ponadto w rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja jest decyzją, która nie rodzi jakiegokolwiek uprawnienia po stronie skarżącego i nie nadaje się do wykonania w postępowaniu egzekucyjnym. Stwierdza ona bowiem jedynie, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie wychowawcze na dziecko w kwocie 500 złotych na wskazany okres. Skoro zatem zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania i jednocześnie nie wymaga wykonania, to należało uznać, że brak jest podstaw do wstrzymania jej wykonania.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zarzucając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w sprzeczności z interesem ojca dziecka i samego dziecka, czyli osoby, której to świadczenie ma służyć. Odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji o przyznaniu B.G. świadczenia 500+ na syna i w konsekwencji wypłata świadczenia matce dziecka za cały okres, tj. od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. spowoduje, że świadczenie to nie będzie możliwe do wyegzekwowania w przyszłości z uwagi na osobiste długi małżonki i marnotrawienie m.in. świadczeń przyznawanych na dzieci inne cele niż związane z dzieckiem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Następstwa, o jakich mowa w tym przepisie, muszą być konsekwencją wykonania decyzji, zasadne jest zatem założenie, że wstrzymaniu wykonania mogą podlegać wyłącznie decyzje nadające się do wykonania. Wykazanie tych następstw wynikających z wykonania decyzji spoczywa na stronie, która ubiega się o wstrzymanie. Następstwa te powinny być realne i bezpośrednio związane z wykonaniem decyzji. Wykazanie tych następstw wynikających z wykonania decyzji spoczywa na stronie, która ubiega się o wstrzymanie.

Nadto przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania.

Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusowym do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Ten stan rzeczy, którego spowodowanie nakazuje akt administracyjny, stanowi przedmiot jego wykonania. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest więc każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu), polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów. Zatem nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania wszelkie akty administracyjne odmowne (por. T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, s. 295). Nie można mówić o wykonywaniu decyzji odmownej, ponieważ nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków), który mógłby podlegać wykonaniu.

Ponadto, przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu (czynności) jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Z powyższego wynika, że sąd wyłącznie bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przede wszystkim w oparciu o okoliczności wskazane we wniosku.

W niniejszej sprawie skarżący domagał się wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie odmowy przyznania mu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na wskazany okres. Jak wyżej wskazano, akty odmowne nie posiadają cechy wykonalności, wobec czego nie można w ich przypadku mówić o wstrzymaniu ich skutku prawnego. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, albowiem niezbędną przesłanką przyznania ochrony tymczasowej jest między innymi możliwość wykonania aktu, którego dotyczy wniosek, co nie ma miejsca w przypadku decyzji odmownej jaką jest decyzja o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Ponadto, w zawartym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu skarżący nie wykazał, aby zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy też wskazać, że przedmiotem żądania wstrzymania wykonania nie może być objęta decyzja wydana w innym postępowaniu i w stosunku do innej osoby.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.