Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 listopada 2014 r., III SA/Kr 1880/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił A. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej.
Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca podała, iż nie otrzymała awiza informującego o przesyłce zawierającej ww. decyzję Kolegium. Skarżąca wyjaśniła, że mieszka w domu, którego właścicielem jest L. S.. W zamian za pełnienie obowiązków pomocy domowej i opiekę nad córką L. S., skarżąca z synem mają do dyspozycji 2 pokoje, kuchnię, łazienkę oraz wc. Skarżąca wskazała, że L. S. pozostaje w konflikcie ze swoją żoną S. S., z którą się rozwodzi. Skarżąca stała się stroną konfliktu między L. S. i S. S., która w przeszłości naruszała nietykalność cielesną skarżącej, groziła jej i ubliżała oraz podejmowała inne działania mające na celu zaszkodzenie skarżącej. Skarżąca "z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością" podejrzewa, że to S. S. przejęła awizo i nie poinformowała jej o nim. Skarżąca dodała, że S. S. jest skonfliktowana ze wszystkimi mieszkańcami domu i podejmuje przeciwko tym osobom działania mające na celu uprzykrzenie im życia. Obecnie S. S. odbywa karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego.
W ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła swojego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W szczególności, w dołączonych do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi dokumentach brak jest potwierdzenia, że skarżąca pozostaje w konflikcie ze S. S. Skarżąca twierdzi, że S. S. w przeszłości naruszała jej nietykalność cielesną, groziła jej i ubliżała. Tymczasem z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] marca 2014 r. sygn. akt [...] prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków-[...] w Krakowie umorzył dochodzenie w sprawie kierowania przez S. S. pod adresem A. C. gróźb pozbawienia życia – wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu oraz znieważania skarżącej słowami powszechni uznawanymi za obelżywe oraz naruszenia jej nietykalności cielesnej – z powodu braku znamion przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego i braku interesu społecznego w objęciu ściganiem z urzędu ujawnionego występku prywatnoskargowego. Poza tym gdyby skarżąca faktycznie pozostawała w konflikcie ze S. S. to zadbałaby w sposób należyty o swoje sprawy i podałaby inny adres dla doręczeń.
We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżąca podniosła, że nie otrzymała awiza informującego o przesyłce zawierającej zaskarżoną decyzję. Z analizy akt administracyjnych wynika, że w/w przesyłka była adresowana skarżącej dwukrotnie – w dniu 18 i 30 grudnia 2013 r. Skarżąca w żaden sposób nie odniosła się do tej kwestii i nie wyjaśniła co się stało z drugim awizem. Trudno bowiem uwierzyć, że S. S. przez cały czas zajmowała się tylko i wyłącznie zabieraniem awiz skarżącej. Tym bardziej, że inne pisma i decyzje, wydane w niniejszej sprawie, były skarżącej doręczane na jej adres i mimo, że nie zawsze były odbierane przez skarżącą, nigdy nie kwestionowała ona skuteczności ich doręczenia.
W zażaleniu, skarżąca zaskarżyła opisane postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 1 – 4 k.p.a. poprzez niedopuszczalną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi i nieuzasadnione przyjęcie fikcji doręczenia. Z koperty zwróconej do Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie wynika, gdzie doręczyciel pozostawił zawiadomienie o nadejściu przesyłki 18 i 30 grudnia 2013 r., a tym samym nie wynika, że zostały spełnione przesłanki uznania doręczenia a skuteczne. Na kopercie powinna się znaleźć informacja o braku możliwości doręczenia przesyłki w inny przewidziany prawem sposób i informacja, w którym urzędzie pocztowym pozostawiono przesyłkę, data i wskazanie miejsca pozostawienia tej informacji adresatowi (skrzynka pocztowa, drzwi mieszkania), określenie w jakim terminie można ją odebrać.
Analogicznie powinno zostać opisane pozostawienie powtórnego awiza z określeniem daty końcowej odbioru przesyłki. Tylko jeżeli ze zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki można ustalić każdą z wymienionych wyżej czynności, gdy nie budzi wątpliwości, że te zawiadomienia dotarły do adresata – można stwierdzić, że doręczenie przez awizo jest prawidłowe. Wyraźna regulacja art. 44 k.p.a. nie pozwala na domniemanie doręczenia, jeżeli którakolwiek z przesłanek nie została zachowana. W rozpoznawanej sprawie z adnotacji umieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji nie można ustalić powyższych informacji. Między innymi nie wynika z nich, kto dokonał doręczenia, gdzie pozostawiono informację o awizowaniu przesyłki. Za słusznością takiego stanowiska przemawia orzecznictwo sądów administracyjnych.
Ponadto, umorzenie dochodzenia postanowieniem z [...] marca 2014 r. nie oznacza, że skarżąca nie pozostaje w konflikcie, ale jedynie że prokurator nie dopatrzył się przyczyn skierowania aktu oskarżenia w trybie publicznoskargowym, pozostawiając możliwość wniesienia prywatnego aktu oskarżenia. Skarżąca wskazała, że prokurator zdecydował się na umorzenie postępowania, gdyż w sprawie brak było innych niebudzących wątpliwości bezstronnych dowodów (np. świadków niezaangażowanych w konflikt). Fakt, że wobec S. S. zapadło w ciągu ostatnich 5 lat pięć wyroków skazujących za czyny popełnione wobec osób mieszkających przy ul. [...] w Krakowie czyni twierdzenia skarżącej wysoko prawdopodobnymi.
Ponadto, skarżąca odbierała zawsze inne pisma i decyzje w niniejszej sprawie oraz zaskarżyła inną decyzję dotyczącą ustalenia opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Świadczy to o tym, że skarżąca dążyła do obrony swoich praw przed sądem administracyjnym, a brak zaskarżenia decyzji z [...] grudnia 2013 r. było skutkiem nieotrzymania zawiadomienia o nadejściu przesyłki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu.
W dołączonym do akt postanowieniu o umorzeniu dochodzenia z [...] marca 2014 r., wskazano, że A. C. i L. S. pozostają w długoletnim konflikcie ze S. S., byłą żoną L. S. (k. 18 i 19 akt sądowych). Konflikt dotyczy sprawowania opieki nad wspólną małoletnią córką byłych małżonków. A. C. mieszka w domu, którego właścicielem jest L. S., pracuje jako pomoc domowa i zajmuje się jego córką.
Pozostawanie w konflikcie ze S. S. może – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – w okolicznościach niniejszej sprawy uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. nie zobowiązuje do "udowodnienia" przez stronę podnoszonych okoliczności, ale do ich "uprawdopodobnienia".
Z przedstawionych przez skarżącą okoliczności wynika również, że w przewidzianym terminie złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a.). Jednocześnie, jeżeli skarżąca uważa, że rodzaj relacji panujących w miejscu, w którym mieszka nadal może uniemożliwiać prawidłowe odbieranie przez nią korespondencji, powinna zadbać o wskazanie innego adresu lub ustanowienie pełnomocnika do doręczeń.
Jeżeli chodzi o sposób awizowania korespondencji, to należy zwrócić uwagę, że z dołączonego do koperty, zawierającej decyzję z [...] grudnia 2013 r., dokumentu zwrotnego poświadczenia odbioru doręczenia decyzji wynika, że ta przesyłka była awizowana w taki sam sposób, jak przesyłka zawierająca decyzję z [...] stycznia 2014 r. – m.in. znajduje się na niej taki sam podpis osoby doręczającej. Decyzja z [...] stycznia została przez skarżącą odebrana. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw aby twierdzić, że decyzja z [...] grudnia 2013 r. była doręczana w sposób nieprawidłowy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.