Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 września 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 499/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2021 r., nr SKO 4115.88.2021 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Odpis w/w wyroku został doręczony skarżącemu w dniu 7 października 2021 r.
Wnioskiem z dnia 15 października 2021 r. (data nadania) skarżący wystąpił o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku oraz o doręczenie mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem.
Postanowieniem z dnia 28 października 2021 r. WSA w Łodzi odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku. Skarżący złożył zażalenie na w/w postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wskazał, że nie ponosi winy w niezachowaniu terminu, a jego przekroczenie nie było nadmierne.
Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OZ 575/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 28 października 2021 r.
Zarządzeniem z dnia 3 lutego 2022 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu, poprzez uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu oraz przyczyn uchybienia, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 10 lutego 2022 r.
W piśmie z dnia 14 lutego 2022 r. (data nadania 16 lutego 2022 r.), skarżący wyjaśnił, że wyznaczony termin był niewystarczający do właściwego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazał, że ze względu na brak dostatecznej wiedzy prawnej, konieczne było zasięgnięcie opinii prawnika w celu ustalenia właściwej linii postępowania. Wskazał, że nie można było uczynić tego w terminie tygodniowym. Trudno zatem w tym przypadku przypisać winę w niezachowaniu terminu. Skarżący stwierdził ponadto, że brak przywrócenia terminu w niniejszej sprawie spowoduje dla niego katastrofalne i nieodwracalne skutki. Pozbawi go bowiem fundamentalnego prawa do obrony jego uzasadnionych praw. Biorąc zaś pod uwagę wysokość ustalonej opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, nie będzie on nigdy w stanie spłacić powyższego zobowiązania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 4 marca 2022r., sygn. akt II SA/Łd 499/21, odmówił P. G. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2021 r., nr SKO 4115.88.2021 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
W ocenie Sądu okoliczności podniesione przez skarżącego w motywach wniosku nie dowodzą o braku winy w uchybieniu terminu i nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podkreślił, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast skarżący - zdaniem Sądu - nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd zaznaczył przy tym, ze usprawiedliwieniem braku winy nie może być okoliczność niewiedzy, czy też nieznajomości prawa. Ponadto Sąd zauważył, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie wymaga posiadania wiedzy prawniczej. Zaznaczył także, iż w pouczeniu dołączonym do odpisu wyroku z dnia 29 września 2021 r. zawarto informację o terminie, w którym należy złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o skutkach jego niedochowania.
Wobec tego Sąd uznał, że powody, na które powołał się skarżący nie miały charakteru nadzwyczajnego oraz nie były spowodowane jakąkolwiek przeszkodą niemożliwą do usunięcia i na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a."), odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, podnosząc, że nie ponosi winy w niezachowaniu terminu, a jego przekroczenie nie było nadmierne. Powtórzył argument, że brak przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a tym samym złożenia odwołania w niniejszej sprawie, spowoduje katastrofalne i nieodwracalne skutki dla skarżącego. Pozbawi go bowiem fundamentalnego prawa do obrony jego uzasadnionych praw. Biorąc zaś pod uwagę wysokość ustalonej opłaty za pobyt babki w Domu Pomocy Społecznej, nie będzie on nigdy w stanie spłacić powyższego zobowiązania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy.
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
Podkreślić także należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Ponadto, strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie słusznie Sąd I instancji uznał, że okoliczności, na które powołuje się skarżący nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Ani bowiem we wniosku o przywrócenie terminu, ani w niniejszym zażaleniu skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu temu terminowi. To natomiast, że uchybienie to "nie było nadmierne", jak wskazuje skarżący, nie ma żadnego znaczenia. Istotne jest to, że termin nie został zachowany. Trafnie natomiast zauważył Sąd I instancji, że dokonanie czynności, jaką jest sporządzenie wniosku o uzasadnienie wyroku, nie wymaga specjalistycznej wiedzy prawniczej. Skarżący zaś został prawidłowo pouczony o sposobie i trybie złożenia takiego wniosku oraz o konsekwencjach niedochowania terminu. Pomimo tego jednak, nie zastosował się do treści pouczenia (pkt 1).
Wobec tego należy uznać, że okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w niniejszym zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.