Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 667/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. M. na decyzję Prezydenta Miasta Kołobrzeg z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela. O terminie i godzinie posiedzenia sądu, na którym zapadło powyższe orzeczenie skarżąca została zawiadomiona przez sąd pismem z dnia [...] października 2015 r. (doręczonym skarżącej w dniu [...] października 2015 r.), zawierającym między innymi pouczenie o możliwości złożenia wniosku o uzasadnienie - w przypadku oddalenia skargi - w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Na rozprawę w dniu 3 grudnia 2015 r. skarżąca nie stawiła się.
W dniu [...] grudnia 2015 r. (data nadania wniosku) skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w tej sprawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku. Skarżąca podała, że okres od [...] listopada 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. był dla niej bardzo obciążający fizycznie i psychicznie. A. M. wyjaśniła, że od września 2015 r. podjęła zatrudnienie w nowym miejscu pracy, a jej dzieci (syn ur. [...].09.2009 r. oraz córka ur. [...].12.2012 r.) w tym okresie więcej chorowały (córka boleśnie ząbkowała), co wymagało od niej pełnienia w jak największym wymiarze osobistej opieki nad dziećmi, przy jednoczesnym wykonywaniu pracy zawodowej na pełen etat. Powyższe okoliczności okazały się być dla skarżącej przeszkodą niedającą się przezwyciężyć. Do wniosku A. M. załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] grudnia 2015 r., z którego wynika, że dzieci skarżącej były chore w okresie od dnia [...] listopada 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd wskazał, że pomimo zrozumienia trudności, jakie mogły powstać w związku z dolegliwościami zdrowotnymi dzieci i koniecznością sprawowania opieki nad nimi, opisane przez skarżącą okoliczności nie dawały podstaw do stwierdzenia, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. Z treści wniosku nie wynika bowiem, że stan zdrowia dzieci uniemożliwiał skarżącej poczynienie odpowiednich starań, w tym posłużenie się inną osobą. Okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku mogły utrudniać prawidłowe podejście do załatwiania własnych spraw, ale tego nie uniemożliwiały. Zdaniem sądu, skarżąca nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw, jakiej w danych okolicznościach można by od niej oczekiwać.
Skarżąca mając na uwadze zbliżający się termin w sprawie z jej udziałem, powinna i mogła była przewidzieć przebieg czynności procesowych (będąc prawidłowo pouczona o terminie złożenia wniosku) i zorganizować się w sposób umożliwiający wniesienie wniosku w terminie, np. posłużyć się pomocą innych osób (domowników, sąsiadów). Okoliczności niniejszej sprawy świadczą zatem o niedochowaniu staranności przez skarżącą w zabezpieczeniu swoich interesów w związku z zainicjowanym postępowaniem sądowym.
Od tego postanowienia skarżąca złożyła zażalenie. Zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 i 2 w zw. z ar. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że nie zaszły przesłanki przywrócenia terminu. Wniosła o zmianę postanowienia przez przywrócenie terminu. Wskazała, że jednocześnie chorowało dwoje dzieci skarżącej i nie mogła powierzyć opieki nad nimi ani wykonania czynności sądowych innej osobie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd może postanowić o przywróceniu terminu do dokonania czynności sądowej na wniosek strony, o ile do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Z kolei zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Z wnioskiem należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 553/14).
W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku. Termin ten upłynął [...] grudnia 2015 r., skarżąca złożyła zaś wniosek o sporządzenia uzasadnienia dopiero [...] grudnia 2015 r. Skarżąca dochowała natomiast siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło bowiem [...] grudnia 2015 r., zaś wniosek został złożony wraz z wnioskiem o doręczenie uzasadnienia wyroku, [...] grudnia 2015 r. Należy zatem zbadać, czy skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu.
Jako okoliczność uzasadniającą brak winy skarżąca wskazuje trudną sytuację fizyczną i psychiczną oraz konieczność sprawowania wzmożonej opieki nad dziećmi z powodu choroby. Okoliczności te co do zasady nie usprawiedliwiają uchybienia terminu. Zgodzić należy się z sądem pierwszej instancji, że pomimo zrozumienia trudności, jakie mogły powstać w związku z dolegliwościami zdrowotnymi dzieci i koniecznością sprawowania opieki nad nimi, opisane przez skarżącą okoliczności nie dają podstaw do stwierdzenia, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. Z treści wniosku nie wynika bowiem, że stan zdrowia dzieci uniemożliwiał skarżącej poczynienie odpowiednich starań, w tym posłużenie się inną osobą. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że choroba jako taka nie stanowi przyczyny usprawiedliwiającej przywrócenie terminu, a tylko choroba nagła, nie pozwalająca na wyręczenie się inną osobą stanowi o braku winy (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2001r., sygn. akt II SA/Po 2646/00); dotyczy to nawet choroby wymagającej leżenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 809/04).
Również złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości nie mogą być potraktowane jako przyczyna usprawiedliwiająca bezczynność strony (por. wyrok SN z dnia 19 maja 1976r., IV PRN 8/76, LEX nr 7828 i postanowienie SN z dnia 3 stycznia 1974r., II CO 18/73, LEX nr 7372). Okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku mogły utrudniać prawidłowe podejście do załatwiania własnych spraw, ale tego nie uniemożliwiały. Skarżąca mogła była poprosić o pomoc rodzinę lub bliskich, nie tylko sąsiadów. Nie wskazała też dlaczego ojciec dzieci nie mógł przejąć nad nimi opieki na czas nadania w urzędzie pocztowym przesyłki z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia. Nie uprawdopodobniła wobec tego braku swojej winy w uchybieniu terminu. Nie podjęła także wszelkich dostępnych kroków, aby terminu dochować. Oceniając okoliczności mogące stanowić przesłanki przywrócenia terminu należy mieć na uwadze obiektywny miernik staranności. Skarżąca zaś nie dochowała więc należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, co musi skutkować uznaniem, że uchybienie terminu wynikało z jej winy, a zatem przywrócenie terminu nie jest możliwe.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.