Postanowienie NSA z 26 stycznia 2017 r., I OZ 1809/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 121/16 oddalającego wniosek P. S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami

Sprawa

sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Iwona Bogucka przewodniczący

Uzasadnienie

P. S., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywny, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.– dalej "p.p.s.a."), za nieprzekazanie do Sądu jego skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku o sprostowanie błędów pisarskich w orzeczeniu nr [...] wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.

W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jego oddalenie podnosząc, że do organu nie wpłynął wniosek o sprostowanie błędów pisarskich w orzeczeniu nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 121/16, oddalił w/w wniosek.

Sąd wskazał, że przedmiotowa skarga na bezczynność złożona do WSA za pośrednictwem organu w dniu 18 maja 2015 r., została przez ten organ przekazana do sądu z opóźnieniem, bowiem wpłynęła do WSA w Warszawie w dniu 30 marca 2016 r.

Sąd I instancji zaznaczył, że art. 55 § 1 p.p.s.a. nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, kwestia ta jest pozostawiona uznaniu sądu. Oznacza to, że przy rozstrzyganiu o nałożeniu grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj. przyczyny niewypełnienia przez organ tego obowiązku, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił swój obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.

Sąd wskazał, że znane jest mu z urzędu, że ze względu na liczne pisma skarżącego, organ pozostawił kolejne, powtarzające się żądania tej osoby bez biegu. Skarżący prowadzi bowiem korespondencję z organem inicjując tak liczną liczbę praw, że jego działania sparaliżowały w istocie prace organu w bardzo poważnym stopniu. Sąd podkreślił przy tym, że składane przez skarżącego wnioski nie są nakierowane na ochronę jego uprawnień, lecz ich celem jest wszczęcie jak największej liczby postępowań. Sąd zaznaczył, że fakt ten jest mu znany z urzędu, gdyż skarżący także przed sądem inicjuje liczne postępowania. Takie działanie skarżącego Sąd I instancji uznał za nadużycie prawa do sądu. Dlatego też Sąd uznał, że okoliczności sprawy przemawiają za oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie podnosząc, że nieprawidłowości w pracy urzędu i obsługi prawnej nie tłumaczą opóźnienia w wywiązywaniu się organu z obowiązku nałożonego ustawą. Równie duża ilość skarg, wniosków, czy zawiły charakter prowadzonych postępowań, należą do kategorii wewnętrznych problemów organu, które nie powinny w żaden sposób wpłynąć na terminową realizację obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a.

Podniesiono ponadto, że wiele uzasadnień postanowień o oddaleniu wniosku o wymierzenie grzywny się powtarza i są niemal identyczne, mimo, iż dotyczą różnych spraw. W ocenie skarżącego sędziowie WSA w Warszawie z góry zakładają, że każdy wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny podlegać będzie oddaleniu. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wydziału I WSA w Warszawie od udziału we wszystkich jego sprawach z wniosku o wymierzenie grzywny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów obowiązującego prawa, a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaznaczyć należy, że w doktrynie przyjmuje się, iż nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (por. Piotr Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, (w:) H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, Warszawa 2003). Do nadużycia prawa dochodzi wtedy, gdy strona podejmuje działania dozwolone prawnie, jednak dla innych celów, niż przewidziane przez ustawodawcę.

Podkreślić w tym miejscu należy, że każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być jednak wykonywane zgodnie z celem, ze względu na który zostało przyznane. Zatem zachowanie, które formalnie jest zgodne z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por. Marcin Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym; Prokuratura i prawo, nr 11/2007). Tak samo należy oceniać działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w innym celu, niż ochrona swoich praw. Zaznaczyć należy, że takie stanowisko znajduje aprobatę nie tylko w doktrynie oraz orzecznictwie sądów polskich, ale jest również akceptowane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu. Należy przy tym podkreślić, że ocena działań stron postępowania sądowoadministracyjnego pod kątem nadużycia prawa wymaga każdorazowo wnikliwej analizy, tak by mieć pewność, że rzeczywiste prawo do sądu nie doznało uszczerbku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie ocenił żądanie wymierzenia grzywny organowi za nieprzekazanie skargi jako nadużycie tego uprawnienia. Zauważyć bowiem należy, że niniejsza sprawa nie jest pierwszą sprawą tego rodzaju. Pomimo ocen prawnych wyrażanych we wcześniejszych postanowieniach Sądu Wojewódzkiego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący ponawia swoje niemal jednobrzmiące wnioski i zarzuty zażaleniowe nie przyjmując do wiadomości wyrażanych przez sądy administracyjne ocen takiego działania i czyniąc inicjowane postępowania celem samym w sobie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie działanie – choć formalnie dopuszczalne przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – stanowi właśnie nadużycie prawa procesowego i nie powinno korzystać z ochrony prawnej.

W odniesieniu do argumentu zażalenia, że praktycznie każde postanowienie o oddaleniu wniosku i wymierzeniu organowi grzywny wydane w jego sprawie przez różnych sędziów zawiera niemal identyczne uzasadnienie, wskazać należy, że okoliczność ta nie dyskwalifikuje rozstrzygnięć, jest jedynie wyrazem takiej samej oceny analogicznych stanów faktycznych. Także wnioski i pisma skarżącego co do zasady są jednobrzmiące i oparte na takiej samej argumentacji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.