Postanowienie NSA z 21 marca 2018 r., I OZ 181/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. i D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 830/15 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi R. S. i D. S. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 830/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku R. S. i D. S., odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2016 r. przyznano skarżącym prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Następnie pismem z dnia 5 lipca 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała Sąd, że wyznaczyła radcę prawnego T. S. pełnomocnikiem z urzędu dla R. S. i D. S. Pismem z dnia 4 sierpnia 2016 r., uzupełnionym pismem z dnia 5 sierpnia 2016 r., skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli skargę kasacyjną od wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 stycznia 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi kasacyjnej, w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.

Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2017 r., uzupełnionym wnioskami z dnia 14 kwietnia 2017 r., strona skarżąca zwróciła się ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Postanowieniami starszego referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r. odmówiono R. S. i D. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz umorzono postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.

Pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał pełnomocnika strony skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 13 stycznia 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 5 września 2017 r. odrzucono skargę z uwagi na uiszczenie przez stronę skarżącą wpisu sądowego po terminie na dokonanie tej czynności.

Pismem z dnia 18 września 2017 r., sprecyzowanym pismem z dnia 16 października 2017 r., strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazał, że pełnomocnik skarżących powinien, zachowując należytą staranność w pilnowaniu interesów procesowych strony, dopilnować aby uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej nastąpiło w przewidzianym terminie. Przesłanie stronie skarżącej - za pośrednictwem Poczty Polskiej - informacji o wezwaniu Sądu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej następnego dnia po doręczeniu przedmiotowego wezwania pełnomocnikowi i odebranie ww. informacji przez stronę skarżącą już po terminie do uiszczenia wpisu, nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie uchybionego terminu. Pełnomocnik skarżących powinien mieć świadomość, iż wysyłając pocztą wezwanie do uiszczenia wpisu do skarżących naraża tym samym stronę skarżącą na niezachowanie terminu do jego uiszczenia. Termin ten bowiem płynął od dnia doręczenia przedmiotowego wezwania pełnomocnikowi, a nie stronie skarżącej. Zaistniałe w tym zakresie zaniedbanie ze strony profesjonalnego pełnomocnika uniemożliwia przyjęcie, że uchybił on terminowi bez swojej winy.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł reprezentujący R. S. i D. S. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu – radca prawny T. S., domagając się jego zmiany poprzez przywrócenie terminu oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego, wskazując że skarżący nie ponieśli tych kosztów ani w części, ani w całości.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących wskazał, że od sierpnia 2016 r. skierował do stron nie mniej niż pięć pism z prośbą o kontakt telefoniczny, w tym z informacjami o konieczności uiszczenia wpisu sądowego. Część z tych pism kierowana była listem poleconym, a część listem nie rejestrowanym. Żadna z korespondencji nie wróciła jako nieodebrana. Natomiast żaden ze skarżących nigdy nie nawiązał z pełnomocnikiem kontaktu w żadnej formie, osobistej, telefonicznej czy listownej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia sytuacji nieprzewidywalnych, niezależnych od strony, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skarżący nie przedstawili takich argumentów, które pozwalałyby na zakwestionowanie stanowiska Sądu I instancji.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do uzasadnienia zażalenia wskazać należy, że radca prawny T. S. podjął wszelkie niezbędne czynności zmierzające do ochrony prawnej interesów podmiotów, na rzecz których świadczył pomoc prawną. Składał on bowiem w imieniu skarżących w toku postępowania liczne pisma procesowe, takie jak: wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną od wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r., odpowiedź na zażalenie organu na postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wniosek o przyznanie prawa pomocy, zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czy też wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Interes skarżących reprezentowanych przez radcę prawnego był zatem należycie zabezpieczony.

Ponadto z treści zażalenia na postanowienie z dnia 4 grudnia 2017 r., jak i ze znajdujących się w aktach sprawy pism z dnia 25 stycznia 2017 r. i 16 marca 2017 r. wynika, że radca prawny T. S. kierował do stron korespondencję, jednakże skarżący nie nawiązali kontaktu z ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem z urzędu. Uznać zatem należy, że pełnomocnik podjął wszelkie niezbędne czynności zmierzające do prawidłowego reprezentowania interesu skarżących przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Jednakże, jak wskazano powyżej, przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy przyjąć pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak kontaktu skarżących z wyznaczonym w sprawie pełnomocnikiem, nie jest okolicznością, która wyłączałaby winę strony w zaniechaniu dokonania czynności w ustawowym terminie. Nie jest to bowiem okoliczność, której nie można byłoby uniknąć, przy dołożeniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Jak wynika z akt sprawy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2016 r. o przyznaniu D. S. i R. S. prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego zostało doręczone stronom w dniu 29 czerwca 2016 r. Ponadto pismem z dnia 27 czerwca 2016 r., doręczonym do wiadomości skarżącym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie o wyznaczenie radcy prawnego z urzędu dla skarżących. Również z treści postanowień starszego referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2017 r. odmawiających przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz umarzających postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, które zostały doręczone bezpośrednio na adres skarżących i odebrane przez nich w dniu 12 maja 2017 r., wynikało że do reprezentowania interesów stron został wyznaczony radca prawny T. S. Mając zatem na uwadze, że D. S. i R. S. dysponowali wiedzą o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz o osobie wyznaczonego pełnomocnika, a także biorąc pod uwagę upływ ponad 1 roku od daty zawiadomienia osoby radcy prawnego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu (13 lipca 2016 r.) do dnia odebrania przez skarżących korespondencji zawierającej informację o konieczności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (14 lipca 2017 r.) nie sposób uznać, że prowadzili oni swoje sprawy z należytą starannością, jaka cechuje dbających o swoje interesy. Tak długi brak kontaktu z pełnomocnikiem nie jest okolicznością, która wyłączałaby winę strony w zaniechaniu dokonania czynności w ustawowym terminie i pozwalała na jego przywrócenie.

Tym samym zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Na uwzględnienie nie zasługiwał wniosek pełnomocnika skarżących o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie bowiem z art. 254 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.