Postanowienie NSA z 8 stycznia 2016 r., I OZ 1815/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 132/15 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi P.S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w sprawie nr [...] postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski

Uzasadnienie

P. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu.

Postanowieniem z dnia 16 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. S. przyznania prawa pomocy. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "P.p.s.a.") wnioskodawca ustawowo zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z tego względu wniosek P. S. rozpoznano wyłącznie w zakresie ustanowienia radcy prawnego.

Rozpoznając wniosek w tym zakresie Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 26 maja 2015 r. skarżący został wezwany do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę, odpisu zeznania podatkowego za rok 2014 r., ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości uzyskiwanych dochodów osiągniętych przez wnioskodawcę w 2014 r., oraz wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę wyciągów z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu trzech miesięcy w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Sąd stwierdził, że w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca.

Sąd wskazał, że w złożonym w dniu 5 maja 2015 r. formularzu pomocy skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżący uzyskuje dochód w wysokości 1720 zł brutto z tytułu zawartej umowy o pracę. Jednocześnie wskazał, że miesięczny koszt wynajmu pokoju wynosi go 600 zł, przy czym umowa zawarta jest nieformalnie. Wskazał, że jego wynagrodzenie jest zajęte przez komornika sądowego. Jednocześnie stałe wydatki wynoszą: 112 zł na zakup biletu miesięcznego (karty miejskiej), opłaty za telefon komórkowy w wysokości 40 zł, opłaty za internet w wysokości 50 zł, zaś na zakup żywności i środków czystości przeznacza 450 zł miesięcznie. Jednocześnie z treści sprzeciwu wynika, że w ocenie skarżącego złożenie wypełnionego formularza urzędowego PPF jest jedyną i wystarczającą "formalnością" związaną ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W zaistniałym stanie rzeczy Sąd I instancji uznał, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego skarżącego.

Na postanowienie WSA w Warszawie zażalenie wniósł P. S. stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadnił w sposób właściwy, a braki formalne uzupełnił w wymaganym terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei art. 255 ustawy P.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Zarządzeniem z dnia 26 maja 2015 r. P.S. wezwany został na podstawie art. 255 P.p.s.a., do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów wyjaśniających jego rzeczywistą sytuację majątkową, rodzinną i możliwości finansowe (wezwanie zawierało prawidłowe pouczenie o terminie na dokonanie czynności i o skutkach niewykonania wezwania). Wnioskodawca nie przedstawił niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Tym samym Sąd I instancji w istocie pozbawiony został przez samego skarżącego możliwości dokonania pełnej oceny wszystkich okoliczności niniejszej sprawy.

Zgodnie z tym co wskazano wyżej, działania Sądu zmierzające do uściślenia oświadczeń strony, podejmowane na podstawie art. 255 P.p.s.a., mają zastosowanie w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Konstrukcja przepisu art. 255 P.p.s.a. zakłada zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przyjąć należy zatem, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby spełniał przesłanki przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.