Postanowienie NSA z 26 marca 2013 r., I OZ 182/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt III SO/Gd 17/12 w przedmiocie przyznania prawa pomocy postanawia:

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Sentencja

oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt III SO/Gd 17/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił L. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż przed wniesieniem skargi do Sądu, wnioskiem z dnia 22 listopada 2012 r. (data stempla pocztowego), złożonym na urzędowym formularzu PPF, L. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Jako przedmiot zaskarżenia wniosku wskazano "decyzję Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia (...) października 2012 r. Nr (...)dotyczącą niespełnienia przez ośrodek F. w Rowach warunków dla ośrodków rehabilitacyjnych".

Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie od postanowienia L. B. wyjaśnił, że brak zwolnienia od kosztów uniemożliwia mu wniesienia skargi na działania organów administracji polegających na odmowie zwrotu 897 zł dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wskazał ponadto, że został obciążany przez organy wskazaną kwotą w sytuacji, gdy faktycznie nie skorzystał z całości turnusu rehabilitacyjnego w Ośrodku F. w Rowach w okresie od 2 do 15 lipca 2012 r. Wnioskodawca wyjaśnił, że w dniu 4 lipca 2012 r. był zmuszony opuścić ośrodek, ponieważ został zakwaterowany w pokoju z osobą, której agresywne zachowanie stanowiło dla niego istotne zagrożenie, a prośba o zmianę pokoju nie została uwzględniona.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca będący inwalidą II grupy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada mieszkanie o powierzchni 38 m2. Nie ma innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jednym źródłem jego dochodu jest renta w wysokości 799 zł brutto miesięcznie. W tych okolicznościach, zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2012 r. wydanym w trybie art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca został wezwany do przedstawienia w terminie 14 dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów, które obrazowałyby rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze wnioskującego, w tym m.in. dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego świadczenia rentowego oraz dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz innych obciążeń (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, ubezpieczenie nieruchomości, podatek od nieruchomości, inne). Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że L. B. nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. Dokumenty, które mogłyby wykazać trudną sytuację materialną wnioskodawcy nie zostały dołączone także na etapie wniesionego sprzeciwu. Sąd nie ma tym samym możliwości dokonania oceny zasadności złożonego wniosku. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem żadnych dowodów umożliwiających potwierdzenie wysokości uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych kosztów postępowania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie L. B. podniósł, iż nie zgadza się z jego treścią.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.

W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. i wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżący nie uczynili jednak zadość wezwaniu, bowiem nie udzielił na nie odpowiedzi oraz nie przedstawił wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę swojego rzeczywistego stanu majątkowego.

Odnosząc się do treści wniesionego zażalenia należy zauważyć, iż przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06).

Mając powyższe okoliczności na uwadze, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.