Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek A.K. o wymierzenie grzywny [...] Sp. z o.o. w Żywcu na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.". za nieprzekazanie w terminie skargi strony wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż wyrokiem z dnia 25 lutego 2013 r., sygn. akt IV SAB/Gl 142/12 Spółka zobowiązana została do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. W dniu 12 sierpnia 2013 r. skarżący wystąpił o wymierzenie Spółce grzywny z art. 55 § 1 P.p.s.a. za nieprzekazanie w terminie jego skargi z 9 czerwca 2013 r. na bezczynność w przedmiocie niewykonania wyroku z 25 lutego 2013 r. Syndyk Masy Upadłości [...] S.A. w upadłości likwidacyjnej w Żywcu pismem z dnia 4 września 2013 r. wskazał, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w Biesku-Białej z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt VI GU 75/12 ogłoszono upadłość [...] S.A. w Żywcu. Jednocześnie Syndyk wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie na podstawie art. 144 pkt 1 w zw. z art. 145 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając wniosek, wskazał, że z uwagi na ogłoszenie upadłości Spółki w miejsce jej zarządu wszedł syndyk, który jednak nie jest następcą prawnym Spółki, a jego zakres obowiązków ma charakter ściśle związany z czynnościami prowadzącymi do likwidacji majątku upadłego. Syndyk jest stroną jedynie w znaczeniu formalnym, a stroną w znaczeniu materialnym pozostaje wciąż podmiot, którego upadłość została ogłoszona. Brak jest zatem podstaw zarówno do żądania od syndyka wykonania obowiązku wynikającego z wyroku z 25 lutego 2013 r., jak i do nałożenia na niego grzywny za bezczynność w przedmiocie wykonania tego orzeczenia. Ponadto syndyk nie jest żadnym z organów administracji, w znaczeniu ustrojowym ani funkcjonalnym, zatem nei spoczywa na nim obowiązek wynikający z art. 54 § 2 P.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.K., zarzucając Sądowi naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 184 Konstytucji RP, art. 28 § 1 w zw. z art. 25 § 1 P.p.s.a., art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a., art. 170 i 171 P.p.s.a., art. 151 w zw. z art. 166 P.p.s.a., art. 58 § 1 pkt 5 lub 6 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a., a także art. 2 Konstytucji RP, art. 60¹ w zw. z art. 312 ust. 1, art. 160 ust. 1 i art. 185 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał między innymi, że Sąd nieprawidłowo skupił się na wykonalności wyroku z dnia 25 lutego 2013 r., co mogłoby być dopuszczalne w toku rozpoznawania skargi na niewykonanie tego orzeczenia. Zdaniem skarżącego twierdzenia Sądu w tym zakresie są sprzeczne z zasadą związania organu orzeczeniem sądowym oraz zasadą powagi rzeczy osądzonej. Ponadto uznanie, że syndyk masy upadłości [...] S.A. w Żywcu nie miał obowiązku przekazania skargi do Sądu narusza art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Obowiązek przekazania sprawy Sądowi jest obowiązkiem bezwzględnym, a żaden przepis nie wyłącza syndyka masy upadłości od wykonania tego zobowiązania. Jedyną przesłanką wymierzenia grzywny jest brak wykonania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. oraz wniosek złożony w tym przedmiocie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Z brzmienia przepisu wynika, iż sam fakt niezastosowania się organu do obowiązku przekazania skargi w wyznaczonym terminie uprawnia sąd do wymierzenia organowi grzywny.
W przedmiotowej sprawie powstaje jednak problem, czy istnieje możliwość zastosowania sankcji z art. 55 § 1 P.p.s.a., w sytuacji, gdy w stosunku do podmiotu, którego uchybienie było przedmiotem wniosku o wymierzenie grzywny, ogłosi upadłość, a w miejsce organów nim zarządzających powołany zostaje syndyk masy upadłości. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w takim stanie faktycznym wyłączona zostaje możliwość wymierzenia grzywny, bowiem syndyk nie jest następcą prawnym upadłego, a legitymacja syndyka w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma jedynie charakter formalny. Nie istnieje zatem możliwość żądania od syndyka ani wykonania wyroku, nakazującego podmiotowi określone zachowanie (w tym przypadku rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej), ani nałożenia na niego grzywny z racji niewykonania tego orzeczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to nie jest zasadne.
Zauważyć bowiem trzeba, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nawet w razie ogłoszenia upadłości stroną postępowania, w znaczeniu materialnym pozostaje nadal upadły. Takie stanowisko wskazał z resztą Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Złożony w niniejszej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny – wbrew twierdzeniom Sądu – nie był skierowany przeciwko syndykowi, ale przeciwko [...] S.A. w Żywcu i dotyczył nieprzekazania przez tę Spółkę skargi strony w przedmiocie niewykonania wyroku. Przeciw syndykowi wszczęte mogą być jedynie postępowania dotyczące masy upadłości, a za takie nie może być uznane postępowanie w zakresie udzielenia informacji publicznej. Skoro zatem w znaczeniu materialnym stroną takiego postępowania pozostaje upadła Spółka, to wydaje się, że nie ma przeszkód, aby żądać od niej wykonania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. i przekazania skargi na bezczynność tej Spółki w zakresie wykonania wyroku obligującego ją do udzielenia informacji publicznej. Z tego zaś wynika także, iż możliwe jest ukaranie Spółki grzywną za niedopełnienie tego obowiązku. Stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny prowadziłoby bowiem do wniosku, iż prawomocny wyrok z 25 lutego 2013 r. (wydany już z resztą po wydaniu postanowienia o upadłości Spółki) nigdy nie mógłby zostać wykonany.
W wyroku z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Ke 204/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyraził opinię, iż upadły podmiot gospodarczy pozostaje podatnikiem, do którego stosuje się prawa i obowiązki wynikające z przepisów ustaw podatkowych. Syndyk działa w imieniu i na rachunek upadłego, jednakże w zakresie prawnopodatkowym działanie syndyka należy potraktować jako działanie przez pełnomocnika z wszelkimi prawnymi tego stanu rzeczy konsekwencjami. Wyrok ten zapadł wprawdzie w zupełnie innym stanie faktycznym niż zaistniały w sprawie niniejszej, jednak główna myśl tego orzeczenia mogłaby znaleźć zastosowanie w przedmiotowym postępowaniu. Syndyk winien być w tym przypadku potraktowany jako swoisty pełnomocnik Spółki, działający na jej rzecz i w jej imieniu, a nie jako osoba ustanowiona przez Sąd do przeprowadzenia upadłości w myśl przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Zatem nie powinny istnieć żadne przeszkody uniemożliwiające zarówno wykonanie wyroku z dnia 25 lutego 2013 r., jak i ewentualne wymierzenie Spółce grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie wykonania tego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny winien zatem rozpoznać merytorycznie wniosek A.K. i orzec o jego ewentualnej zasadności w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za niezgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 232 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.